Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жылуға, соққыға және жақын жердегі жарылыстарға төтеп беруге арналған оқ-дәрілер. Сезімтал емес оқ-дәрілер – қалыпты жағдайдан ауытқып, бірақ ықтимал апаттардың әсеріне төтеп беру үшін жасалған оқ-дәрілер. Қазіргі кездегі әсер ететін факторлар: соққы (оқтардан, сынықтардан және формалық зарядтардан), жылу (өрттен немесе жақын маңдағы жылулық оқиғалардан) және жанындағы жарылатын оқ-дәрілер. Оқ-дәрінің осалдығын төмендету үшін, оқ-дәрінің энергетикалық құрамын өзгерту, конструкциялық ерекшеліктерді пайдалану, қаптамаға қосымша өзгерістер енгізу сияқты жеке немесе бірнеше тәсілдер қолданылуы мүмкін. Оқ-дәрі өздерінің күші мен тиімділігін қалыпты деңгейде сақтауы керек.
Munitions designed to withstand heat, shock, and nearby explosions
Insensitive munitions are munitions that are designed to withstand stimuli representative of severe but credible accidents. The current range of stimuli are shock (from bullets, fragments and shaped charge jets), heat (from fires or adjacent thermal events) and adjacent detonating munitions. A munition can have its vulnerability reduced by a number of means used on their own or in combination such as a reduced vulnerability energetic material, design features, additions or changes to packaging etc. The munition must still retain its terminal effect and performance within acceptable parameters.
Сипаттама
Сезімтал емес оқ-дәрілер (IM) жылдам немесе баяу қыздыру, оқтар, сынықтар, пішінді зарядтар немесе жақын жердегі басқа оқ-дәрінің жарылуы әсерінен тек қана жанады (жарылмайды). Бұл термин соғыс бастарына, бомбаларға және зымыран қозғалтқыштарына қатысты, бірақ әртүрлі елдердің қарулы күштерінің өз анықтамалары болуы мүмкін. "Апаттар, олардың салдарынан адам өмірінің жоғалуы, материалды жөндеу және алмастыру шығындары, сондай-ақ жедел дайындық пен қабілеттілікке тигізетін зиян, АҚШ-та сезімтал емес оқ-дәрілерді (IM) жақсартуды заңмен міндеттейді".
Insensitive munitions (IM) will only burn (rather than explode) when subjected to fast or slow heating, bullets, shrapnel, shaped charges or the detonation of another nearby munition. The term refers to warheads, bombs, and rocket motors, although different countries' armed forces may have their own definitions. Due to "accidents, and the subsequent loss of human life, cost of repairing and replacing material, and the toll taken on operational readiness and capability, Insensitive Munitions (IM) improvements are mandated by law in the U. S."
Сезімтал емес оқ-дәрілерді жобалау кезінде үш тәсіл қолданылады: Біріншіден, жоғары энергиялы құрылғыны сыртқы қорғаныспен қорғап, тасымалдауға болады. Кейбір оқ-дәрі контейнерлері белгілі бір деңгейде қорғаныс пен жылу оқшаулауды қамтамасыз ету үшін жасалған. Екіншіден, жоғары энергиялы толтырудың химиялық құрамы жоғары тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін таңдалады, мысалы, пластик байланысқан жарылғыштарды пайдалану арқылы. Үшіншіден, жоғары энергиялы құрылғылардың корпустары өрт кезінде газ шығару немесе қысымды төмендетудің басқа да тәсілдерін қамтитын етіп жасалуы мүмкін. Жоғарыда аталған үш тәсілден өзге, IM-ді жобалау кезінде тағы да бірқатар қауіптерді ескеру қажет, мысалы, баяу және жылдам жану, жанама жарылыс, оқ пен сынықтардың соқтығысуы және пішікті зарядтың әсері. Осы қауіптерге қарсы тұру үшін потенциалды IM үміткерлерін жан-жақты сынау өте қымбатқа түседі. Сынақ шығындарын азайту мақсатында оқ пен сынықтардың соқтығысу қаупін модельдеуге арналған бағдарламалар жасалып жатыр. АҚШ Қорғаныс министрлігінің инженерлері мен ғалымдары IM өнімділігін арттыру үшін қолданатын ең перспективті әдістердің бірі – озық көп физикалық модельдеу бағдарламаларын пайдалану болып табылады.
Three approaches are taken when designing insensitive munitions: Firstly, the high energy device can be protected and transported with an external protection of some kind. Some munition shipping containers are designed to provide some protection and thermal insulation. Secondly, the chemistry of the high energy fill is chosen to provide a higher degree of stability, for example by using plastic bonded explosives. Lastly, the casings of high energy devices can be designed in such a way as to allow venting or some other form of pressure relief in a fire. Beyond the three approaches above, other threats need addressing when designing IM, e. g., slow and fast cook off, sympathetic detonation, bullet and fragment impact, and shaped charge jet impact. Extensive testing requirements for potential IM candidates to address these threats are extremely costly. Modeling programs are being designed to simulate the threat of bullet and fragment impact in an effort to reduce testing costs. One of the most promising methods that engineers and scientists within the U. S. Department of Defense are employing to help to enhance IM performance is by using advanced multiphysics modeling programs.
Сезімтал емес жарылғыш заттар
Сезімтал емес оқ-дәрілер көбінесе отқа төзімді, соққыға төзімді сезімтал емес жоғары жарылғыш заттармен (IHE) толтырылады, мысалы триаминотринитробензол (TATB) немесе әртүрлі сезімтал емес жарылғыш қоспалармен, немесе реактивті материалдарға ұқсас пластик/полимер байланысқан жарылғыш заттармен. Әсіресе TATB, әдеттегі сынықтардың соққысынан немесе өртте күйген жағдайда жарылмайды. АҚШ Армиясы тринитротолуенді (TNT) алмастыру үшін жаңа IHE – Insensitive Munitions Explosive (IMX 101) құрамын біліктілігін растап, бекітті. IMX 101 туралы айтылғанда, ол "дәстүрлі TNT сияқты зиянды, бірақ тасымалдау кезінде түсіріліп қалғанда, оққа түскенде немесе жол жиегіндегі бомбаға тигенде жарылу қаупі әлдеқайда төмен" делінеді. Бұл IHE сынақтан өтіп, Армия мен Теңіз жаяу әскерлері қазіргі уақытта қолданып жүрген үлкен калибрлі оқ-дәрілер үшін қауіпсіз балама екені дәлелденді. Басқа сезімтал емес жоғары жарылғыш заттарға нитрогуанидин, 1,1 диамино 2,2 динитроэтилен (FOX 7) және 4,10 динитро 2,6,8,12 тетраокса 4,10 диазатетрацикло[5.5.0.05,9.03,11]додекан (TEX) жатады. IHE көбінесе бір молекулада амино және нитро топтарды біріктіреді. АҚШ Энергетика департаменті (DOE) және Ұлттық Ядролық Қауіпсіздік Әкімдігі (NNSA) ішінде IHE термині өте нақты мағынаға ие. DOE анықтамасына сәйкес, жарылғыш зат немесе жарылғыш қоспа (мысалы, Пластик байланысқан жарылғыш заттар) DOE Техникалық Стандартында сипатталған қатаң сынақтар мен біліктілік талаптарын орындамаса, оны IHE деп атауға болмайды.
Insensitive munitions are almost always filled with fire resistant, shock resistant insensitive high explosives (IHE) such as triaminotrinitrobenzene (TATB) or various insensitive explosive mixtures, or plastic/polymer bonded explosives, which are similar to reactive materials. TATB particularly will not detonate if impacted by typical fragments or burned in a fire. A new IHE called Insensitive Munitions Explosive (IMX 101) has been qualified and approved by the U. S. Army to replace trinitrotoluene (TNT). IMX 101 is said to have the "same lethality as traditional TNT, but is far less likely to explode if dropped, shot at or hit by a roadside bomb during transport". This IHE has been tested and proven to be a safer alternative within large caliber projectiles currently utilized by the Army and Marine Corps. Other insensitive high explosives include nitroguanidine, 1,1 diamino 2,2 dinitroethylene (FOX 7), and 4,10 dinitro 2,6,8,12 tetraoxa 4,10 diazatetracyclo[5.5.0.05,9.03,11] dodecane (TEX). IHEs often combine amino groups and nitro groups in the same molecule. Within the United States Department of Energy (DOE) and National Nuclear Safety Administration, the term IHE has very specific meaning. In fact, under the DOE's definition, an explosive or explosive mixture (e. g., Plastic Bonded Explosives) cannot be described as an IHE without meeting rigorous testing and qualification criteria as described in the DOE Technical Standard "Explosive Safety."
Шығу тегі
1966 жылы Паломарес B 52 апатынан кейін және 1968 жылы Тул аэродромындағы B 52 апатынан кейін апатты тергеушілер ядролық құрылғыларда қолданылған жоғары жарылғыш заттарға қатысты алаңдаушылық білдірді, олар соқтығысқанда жарылып кеткен. Ұшақ апатының әсеріне төтеп бере алатын жарылғыш затты табу жұмыстары басталды. Лоуренс Ливермор Ұлттық зертханасы "Сьюзан тестін" – сынақ снарядының металл беттері арасында жарылғыш материалды қысып, ұстап, ұшақ апатын модельдеуге арналған стандартты тестті әзірледі. Бұл құрылғымен тәжірибе жүргізгеннен кейін Лос-Аламос Ұлттық зертханасы АҚШ-тың ядролық қаруында пайдалануға арналған, сезімталдығы төмен жоғары жарылғыш (IHE) деп аталатын жарылғыш заттың жаңа, қауіпсіз түрін жасады. IHE жарылғыш заттары , ал дәстүрлі ЖЖЗ (жоғары жарылғыш заттар) тек қана жарылады.
Following the 1966 Palomares B 52 crash and the 1968 Thule Air Base B 52 crash, concerns were raised by accident investigators about the high explosive used in the nuclear devices, which had detonated on impact. Efforts were started to find an explosive that was stable enough to withstand the forces involved in an aircraft accident. The Lawrence Livermore National Laboratory developed the "Susan Test" – a standard test designed to simulate an aircraft accident by squeezing and nipping explosive material between metal surfaces of a test projectile. Following experiments with this device, the Los Alamos National Laboratory developed a new safer type of explosive, called insensitive high explosive (IHE), for use in U. S. nuclear weapons. IHE explosives can withstand impacts up to , as opposed to conventional HE, which will detonate at only .
Ядролық қаруда қолдану
АҚШ 1979 жылдан бері өз ядролық қаруларында пайдалану үшін сезімталдығы төмен жарылғыш заттарға ие. 1991 жылға қарай елдің ядролық қаруларының 25%-ы сезімталдығы төмен жарылғыш заттарды қолданды. Көптеген қазіргі заманғы американдық ядролық қарулары, және кем дегенде Ұлыбританияның ядролық қарулары сезімталдығы төмен боеприпастардың дизайнымен жасалады. Бұл негізінен TATB пластикалық байланыс жарылғыштары (LX 17 0 және PBX 9502) болып табылады. Салмақ пен көлем маңызды болатын зымырандар мен ядролық артиллериялық оқ-дәрілерде әлі де дәстүрлі жарылғыш заттар қолданылады (IHE салмақ бойынша HE энергиясының үштен екі бөлігін ғана қамтиды, сондықтан бірдей нәтижеге жету үшін одан көп мөлшері қажет).
Insensitive high explosives have been available to the United States military for use in its nuclear weapons since 1979—by 1991, 25% of the country's nuclear stockpile was using IHE. Most modern American nuclear weapons, and at least those of the United Kingdom, are manufactured using insensitive munition designs. These are almost exclusively TATB plastic bonded explosive (LX 17 0 and PBX 9502). Conventional high explosives are still used in missiles and nuclear artillery shells where weight and volume is a factor (IHE by weight contains only two thirds the energy of HE, so more is needed to achieve the same effect).