Сейлем Құдайы қызғаншылығындағы Сэмюэль Паррис

Кіріспе

Сэмюэл Паррис (1653 жылдың 27 ақпаны – 1720 жыл) – Салемдегі сиқыршыларға қарсы сот процесі кезінде Массачусетс штатының Салем ауылындағы пуритандық пастор болған. Паррис пен оның қызының бір құл әйелге тартқан айыптамалары сиқыршылыққа қатысты айыптаулардың кеңіне түсуіне алып келді.

Өмір және мансап

Сэмюэл Паррис, Томас Парристің ұлы, Англияның Лондонында шамалы қаржылық жағдайы мен діни көзқарастары ерекшеленетін отбасында дүниеге келді. Сэмюэл 1660-шы жылдардың басында Бостонға көшіп келді, онда әкесінің тілегімен Гарвард колледжінде оқыды. 1673 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, Сэмюэл Гарвардтан Барбадосқа мұрасын алу үшін кетіп, онда қант плантациясын басқарды. 1680 жылы Барбадосқа дауыл соғып, оның мүлкінің көп бөлігіне зиян келтіргеннен кейін, Паррис жерінің бір бөлігін сатып, Бостонға оралды. Ол өзінің құлы Титубаны алып келді және Элизабет Элдриджге үйленді. Элдридждің керемет сұлу болғанын көптеген адамдар мойындады және ол Салем ауылындағы ең әдемі әйелдердің бірі саналды. Оның күйеуі Джон Индиан басқаларды айыптауды бастады. Бұл жаңылыс кеңінен тарады, көптеген адамдар ұсталды, олардың көпшілігі түрмеге қамалды. Салемдегі 16 айлық сот процесінің барысында 19 адам дарға асылды, ал біреуі – Джайлс Кори, денені басып өлтірді. 1692 жылы уағыз кезінде Паррис: «біздің мәтініміздегідей, Иоанн 6:10-да 12 шәкірттің арасында бір шайтан болған, осылайша біздің шіркеулерде қанша шайтан бар екенін Құдай біледі» деп мәлімдеді, бұл сөздері қарсыласатын ауыл тұрғындарын «сиқыршыларды» іздеуге және жоюға ынталандырды, олар көбінесе Паррис пен Путнам отбасысымен келіспейтін адамдар еді. Паррис сиқыршылық істері бойынша белсенді прокурор болғандықтан, 1693 жылы оның қатысуы үшін оған қарсы шаралар қолданылды. Паррис 1694 жылғы қарашада ұсынған «Тыныштыққа арналған ойлар» атты эссесінде өтініш жасады. Инкрейс Мэтер шіркеу кеңесін басқарды, содан кейін ол оны ақтады. Бұл нұсқада оның есімі Мэтью Пэрис, әлеуметтік оқшауланған адам, Титубаның Джон Индианмен қарым-қатынасы оны қорқытып, жыныстық наразылығынан оны айыптайды. Паррис Энн Петридің 1964 жылғы «Салем ауылының Титубасы» романында және Мэриз Конденің 1986 жылғы «Мен, Титуба: Салемнің қара сиқыршысы» романындағы кейіпкер. «Табиғаттан тыс: Бір жыл өтті» романында Паррис нағыз сиқыршылардың ықпалымен сот процесін бастағаны және өзінің жауларын және қарсыластарын жою үшін қыздарды айыптауға жетелегені көрсетілген. Романның соңында шындық ашылғаннан кейін, ол кінәсіз әйелдерге тоқтатылатынына ант етеді. Эстер Барстоу Хаммандтың 1940 жылы жазған «Эндорға жол» романы Паррис өмірінен алынған фактілерді пайдаланып, оларды ойдан шығарылған оқиғаға енгізеді. Хамманд авторлық түсіндірмесінде оқырмандарға: «Бұл кітап – ойдан шығарылған. Мен көптеген көне жазбаларды зерттедім және барлық тарихи фактілерді табуға бар күшімді салдым, бірақ зерттеуге ерекше қиындықтар кедергі келтірді» дейді. Оқиға Сэмюэлдің дүниеге келуімен басталып, сот процесінің қорқынышты жылына дейін жалғасады.

Samuel Parris, son of Thomas Parris, was born in London, England to a family of modest financial success and religious nonconformity. Samuel emigrated to Boston in the early 1660s, where he attended Harvard College at his father's behest. When his father died in 1673, Samuel left Harvard to take up his inheritance in Barbados, where he maintained a sugar plantation. In 1680, after a hurricane hit Barbados, damaging much of his property, Parris sold a little of his land and returned to Boston, where he brought his slave Tituba and married Elizabeth Eldridge. Eldridge was noted by many as being incredibly beautiful, and was said to be one of the most beautiful women in Salem Village. and John Indian, her husband, began accusing others. The delusion spread, and many were apprehended, most of whom were imprisoned. During the 16 month duration of the Salem witch trials phenomenon, 19 persons were hanged, and one, Giles Corey, was pressed to death. During a 1692 sermon, Parris declared that "as in our text John 6:10 there was one devil among the 12 disciples so in our churches, God knows how many Devils there are," encouraging antagonistic villagers to locate and destroy "witches" who, as it happened, were frequently individuals with whom Parris and his key allies, the Putnam family, had taken umbrage. As Parris had been an active prosecutor in the witchcraft cases, in 1693, his parish brought charges against Parris for his part in the trials. Parris apologized in his essay Meditations for Peace, which he presented in November 1694. Increase Mather led a church council which then vindicated him. In this version of the story his name is Matthew Paris, a socially isolated man who is threatened by Tituba's relationship with John Indian and accuses her out of sexual frustration. Parris is also a character in the 1964 novel Tituba of Salem Village by Ann Petry and the 1986 novel I, Tituba: Black Witch of Salem by Maryse Condé, both books depicting the witch trials. In the novel Supernatural: One Year Gone, Parris is portrayed as having been manipulated by the real witches into starting the trials and also manipulated the girls to accuse his enemies and rivals to get rid of them. At the end of the novel, after the truth is revealed, he swears to put an end to the innocent women. Road to Endor was written in 1940 by Esther Barstow Hammand. It uses facts from Parris' life and weaves them into fictional life. Hammand tells readers in an author's note, "This book is fiction. Although I have delved into many old records and used all reasonable care to dig up whatever historical facts are available, the research has been hampered by unusual difficulties." The tale begins with Samuel's birth and continues until the dreaded year of the trials.

Музыка

Сэмюэл Паррис Джейс Ландбергтің «Happy 4 U» әнінде сомдалған, ол Ландбергтің 2020 жылғы «Тыйым салынған әлем» альбомында қамтылған.