Кіріспе
АҚШ Әскери-теңіз күштерінің жоғары шенді офицері және қызмет басшысы.
Әскери-теңіз күштерінің бастығы (CNO) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ең жоғары ранкті офицері. Бұл лауазым адмиралдың заңмен бекітілген қызметі болып табылады, ол Әскери-теңіз күштері хатшысының әскери кеңесшісі және орынбасары болып табылады. CNO сонымен қатар Біріккен штабтар басшыларының құрамына кіреді және осы ретінде Ұлттық қауіпсіздік кеңесіне, Ішкі қауіпсіздік кеңесіне, қорғаныс министріне және президентке әскери кеңесші болып табылады. Атауына қарамастан, CNO Әскери-теңіз күштеріне операциялық басқару құқығына ие емес. CNO – Пентагонда орналасқан әкімшілік лауазым, ол Әскери-теңіз күштері хатшысының өкілі ретінде Әскери-теңіз күштерінің ұйымдарына бақылауды жүзеге асырады. Әскери-теңіз күштерінің операциялық басқаруы қорғаныс министріне есеп беретін жауынгерлік қолбасшылардың қарауында болады. Қазіргі Әскери-теңіз күштерінің бастығы – Лиза Франчетти, ол 2023 жылдың 2 қарашасында қызметке кірісті.
Тағайындау, лауазымдық дәрежесі және міндеттері
Әскери-теңіз операцияларының бастығы (CNO) әдетте АҚШ Әскери-теңіз күштеріндегі белсенді қызметтегі жоғарғы ранкті офицер болып табылады, егер Біріккен штабтар төрағасы және/немесе төрағаның орынбасары теңіз офицерлері болмаса. Әскери-теңіз операцияларының бастығы лауазымына тағайындалу үшін бірлескен қызметтегі міндеттерде маңызды тәжірибе болуы қажет, соның ішінде флаг-офицер ретінде бірлескен қызметтік міндеттерде толық мерзімді қызмет өткен болуы шарт.
Әскери-теңіз флоты департаменті
CNO сондай-ақ, мысалы, Теңіз операциялары бастығы кеңсесіне (OPNAV) төрағалық ету, Теңіз күштері ұйымдарына бақылауды жүзеге асыру және хатшы немесе жоғары заңды билік органдары жүктеген басқа да міндеттерді орындайды, немесе CNO осы міндеттерді және жауапкершілікті OPNAV-тің немесе оған бағынатын ұйымдардың басқа офицерлеріне жүктейді.
Біріккен штаб басшылары
CNO – Біріккен штабтар басшыларының құрамына заңмен белгіленгендей кіреді. Басқа Біріккен штабтар басшыларының мүшелері сияқты, CNO – әкімшілік лауазым болып табылады және АҚШ Әскери-теңіз күштеріне операциялық басқару құқығына ие емес. Біріккен штабтар басшыларының мүшелері, жеке немесе ұжымдық түрде, әскери кеңесшілер ретінде президентке, Ұлттық қауіпсіздік кеңесіне (ҰҚК) немесе қорғаныс министріне (ҚҚККК) белгілі бір мәселе бойынша кеңес береді, егер президент, ҰҚК немесе ҚҚККК мұндай кеңес сұраса. Біріккен штабтар басшыларының мүшелері (Біріккен штабтар басшыларының төрағасынан басқа) төрағаның президентке, ҰҚК-ға немесе ҚҚККК-ға ұсынған кеңесімен келіспейтін немесе оған қосымша кеңес немесе пікір ұсына алады. Бірлескен штабтардың міндеттерін орындау кезінде CNO тікелей ҚҚККК-ға жауап береді, бірақ ҚҚККК басқаша бұйырмаса, SECNAV-тің міндеттері мен жауапкершіліктеріне әсер ететін маңызды әскери операциялар туралы SECNAV-ті толыққанды хабардар етеді.
Ертедегі әрекеттер және Теңіз операцияларына көмек (19001915)
1900 жылы Әскери-теңіз күштеріндегі әкімшілік және операциялық билік Әскери-теңіз күштері хатшысы мен бюро басшыларына шоғырландырылды, ал Бас кеңес тек кеңес беру өкілеттігіне ие болды. Әскери басқару билігінің жетіспеушілігін сынға алғандардың қатарында 1905-1906 жылдар аралығында Әскери-теңіз күштері хатшысы болған Чарльз Дж. Бонапарт, содан кейін капитан Реджинальд Р. Белкнап және болашақ адмирал Уильям Симс болды. 1905-1906 жылдар аралығында Навигация бюросының (BuNav) қолбасшысы контр-адмирал Джордж А. Конверс хабарлады:
Дегенмен, қайта ұйымдастыру әрекеттеріне Конгресс пруссиялық үлгідегі бас штабқа қатысты қорқыныштары мен Әскери-теңіз күштері хатшысының өкілеттігін, заң шығару билігіне нұқсан келтіру қаупімен байқаусыз арттыру туралы алаңдаушылықтар себеп болғандықтан қарсылық көрсетілді. Сенаттың Теңіз істері жөніндегі комитетінің төрағасы сенатор Юджин Хейл Симс сияқты реформаторларды ұнатпады және мұндай идеяларды талқылауға бағытталған әрекеттерді үнемі тоқтата тұрды. Қарсылықты айналып өту үшін Уильям Говард Тафттың Әскери-теңіз күштері хатшысы Джордж фон Ленгерке Мейер 1909 жылдың 18 қарашасында «көмекшілер» жүйесін енгізді. Бұл көмекшілердің басқару өкілеттігі болған жоқ, олар Әскери-теңіз күштері хатшысының басты кеңесшілері ретінде қызмет етті. Мейер операциялар жөніндегі көмекшіні ең маңыздысы деп санады, ол «флоттың операцияларына толық назар аударуға және зерттеуге» жауапты болды, соғыс немесе төтенше жағдай кезінде Бас кеңестің кеңесімен және хатшының бекітуімен кемелердің қозғалысына қатысты бұйрықтарды дайындады. Мейердің алғашқы операциялық көмекшісі контр-адмирал Ричард Уэйнрайттың жетістіктері Мейердің үшінші операциялық көмекшісі контр-адмирал Брэдли А. Фискеді 1913 жылдың 10 ақпанында өзінің негізгі кеңесшісі етіп тағайындауына ықпал етті. Фиске Мейердің ізбасары Джозеф Даниельс кезінде де лауазымын сақтап, болашақта Бас Әскери-теңіз күштерінің басшысы (CNO) болып құрылатын кеңсе үшін ең белгілі жақтаушыға айналды.
Бенсон, алғашқы CNO (19151919)
Капитан Уильям С. Бенсон уақытша контр-адмирал дәрежесіне көтеріліп, 1915 жылғы 11 мамырда бірінші CNO болды. 1916 жылғы Әскери-теңіз қаражатын бөлу туралы заңға Фиск түзетулері енгізілгеннен кейін ол адмирал дәрежесін алды, бұл дәрежеде ол әскери-теңіз флотының адмиралы Джордж Дьюиден кейін екінші болды және Атлантика, Тынық мұхиты және Азия флоттарының бас қолбасшыларынан жоғары тұрды. Фиске, күшті және белсенді CNO-ның билігін Әскери-теңіз министрімен бөлісуді жақтаған еді, ал Бенсон министр Дэниелске жеке адалдығын көрсетіп, өзін азаматтық бақылауға бағындырды, бірақ қажет болған жағдайда CNO-ның тәуелсіздігін сақтап қалды. Симс және Фиске сияқты реформаторларды (олар 1916 жылы зейнеткерлікке шықты) наразы қылғанымен, Бенсонның осы мінез-құлқы Дэниелге жаңа CNO-ға деген үлкен сенімін арттырды, нәтижесінде Бенсонға көбірек ресурстар мен өкілеттік берілді.
Жетістіктер
Бенсон бастаған немесе ұсынған ұйымдастырушылық шаралардың ішінде өзі, SECNAV және бюро басшыларынан құралған, жоғары деңгейдегі қызметкерлердің қызметін үйлестіруге арналған консультативтік кеңес болды, ол Дэниелс пен Бенсонды "толыққанды қанағаттандырды"; 1918 жылы Бенсонды әскери-теңіз өкілі ретінде Бірлескен армия және әскери-теңіз флоты кеңесін қайта құру; және CNO билігімен әскери-теңіз авиациясының барлық мәселелерін біріктіру. Бенсон сондай-ақ теңіз округтерінің құрылымын қайта ұйымдастырды, оларға қатысты өкілеттіктерді SECNAV-тен Теңіз операциялары бас басқармасының Операциялар, жоспарлар және теңіз округтері бөліміне берді. Бұл теңіз округінің командирлері мен униформа киген басшылар арасындағы тығыз ынтымақтастықты қамтамасыз етті, олар бұрынғыларымен және әскери-теңіз флотының командирлерімен байланысты оңай орната алды. Қызметінің соңғы жылдары Бенсон жағалаудағы офицерлерге жоғары деңгейдегі штаб пен флот арасындағы үйлесімділікті сақтау үшін Теңіз операциялары бас басқармасында уақытша міндеттерді орындау туралы ережелерді бекітті.
OPNAV-ті құру
1916 жылға дейін CNO кеңсесі штаттан толық қамтылмаған еді. CNO-ның "жалпы штабының" – бастапқыда Операциялар жөніндегі кеңсе деп аталған, Теңіз операциялары бастығының кеңсесінің (OPNAV) ресми құрылуы, 1911 жылы Юджин Хейлдің саясаттан зейнеткерлікке шығуымен және CNO-ның шағын штатының Президент Вильсонның "дайындық" саясатын Бірінші дүниежүзілік соғыста Американың бейтараптығын бұзбай іске асыра алатынына күмәндануымен күшейді. 1916 жылдың маусым айына қарай OPNAV сегіз бөлімге бөлінді: Операциялар, Жоспарлар, Әскери-теңіз округтері; Ережелер; Кемелердің қозғалысы; Байланыс; Жариялау; және Материалдық қамтамасыз ету. Операциялар бөлімі флот командирлері мен Бас кеңес арасында байланыс жасады, Кемелердің қозғалысы бөлімі әскери-теңіз кемелерінің қозғалысын үйлестірді және кемелерді жөндеу жұмыстарын бақылады, Байланыс бөлімі флоттың дамып келе жатқан радио желісін қамтамасыз етті, Жариялау бөлімі әскери-теңіз күштерінің ақпараттық жұмыстарын жүргізді, ал Материалдық қамтамасыз ету бөлімі әскери-теңіз бюроларының жұмысын үйлестірді. 1917 жылдың қаңтар айында саны 75 адамды құраған OPNAV, Американың Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуынан кейін кеңейді, себебі соғысқа күштерді жылдам жұмылдыруды басқарудың маңыздылығы зор деп есептелді. Соғыс аяқталған кезде OPNAV-та 1462-ден астам адам жұмыс істеді. Осылайша, CNO және OPNAV әскери-теңіз күштерінің басқаруына ықпал етті, бірақ бұл әскери-теңіз күштерінің хатшысы мен бюро басшыларының беделіне нұқсан келтірді.
Президент кеңесшісі
1918 жылы Бенсон президент Уилсонның кеңесшісі және жақын досы Эдвард М. Хаустың әскери кеңесшісі болды, Германиямен 1918 жылғы қару тоқтату туралы келісімге қол қойылған кезде ол онымен бірге Еуропаға сапарлады. Бенсонның АҚШ-тың теңіз күші жағынан Ұлыбританиямен бірдей деңгейде болуы керек деген пікірі Хаус пен Уилсонға өте пайдалы болды, тіпті Уилсонның Бенсон Версаль келісімшартына 1919 жылдың шілдесінде қол қойылғанға дейін Еуропада қалуын талап етуіне себеп болды.
Қызмет ету мерзімі аяқталуы
Бенсонның Бас теңіз офицері лауазымындағы қызметі 1919 жылдың 10 мамырында аяқталуға жоспарланған, бірақ президент хатшы Дэниелстің қысымымен оны кейінге шегерді; Бенсон оның орнына 1919 жылдың 25 қыркүйегінде зейнетке шықты. 1919 жылдың 1 қарашасында адмирал Роберт Куонц Бенсонды Бас теңіз офицері ретінде алмастырды.
Соғыс аралығы (1919-1939 жж.)
CNO кеңсесі соғыстар аралығында өкілеттіктерде маңызды өзгерістерге ұшырамады, көбінесе әскери-теңіз министрлері атқарушы билікті өз кеңселерінде ұстауды жөн көргендіктен. Осы кезеңдегі жаңалықтарға соғыс жоспарлау процесінде координацияны ынталандыру, Вашингтон теңіз келісіміне сәйкес келу, сонымен қатар 1916 жылғы Теңіз заңымен бекітілген кеме құрылысы жоспарын сақтау және теңіз авиациясының концепциясын теңіз доктринасына енгізу кірді.
Пратт, Бас басқармамен қарым-қатынас және армия-теңіз флоты қарым-қатынасы
Уильям В. Пратт 17 қыркүйекте 1930 жылы Чарльз Ф. Хьюз отставкаға кеткеннен кейін Теңіз операцияларының бастығы болып тағайындалды. Бұған дейін ол Бенсонның Теңіз операциялары жөніндегі көмекшісі болып қызмет еткен. Вашингтон теңіз келісімі аясында теңіз саясатын қалыптастырушы және қару-жарақтарды бақылауды қолдаушы Пратт, жақсы қарым-қатынасқа қарамастан, президент Герберт Гувермен теңіз күштерін келісім деңгейіне дейін арттыру мәселесінде келіспеді. Гувер Ұлы депрессияның салдарынан туған қаржылық қиындықтарға байланысты шығындарды шектеуді жақтады. Пратттың пікірінше, бейбіт уақыттағы теңіз күштерін сақтау үшін осындай «келісім жүйесі» қажет болды. Пратт Теңіз күштерінің орталықтандырылған басқаруына қарсы болды және Теңіз хатшылығының, Теңіз операциялары бастығының және Теңіз күштерінің Бас кеңесі кеңселері арасындағы пікірлердің алуан түрлілігін ынталандырды. Осы мақсатта Пратт Теңіз операциялары бастығын Бас кеңестің құзіретті мүшесі қызыметінен шеттетуге бел буды, себебі кеңсе мен Бас кеңес арасындағы байланыс бұрынғы және Теңіз хатшылығы мен OPNAV кеңселеріндегі әріптестер арасындағы пікірлердің алуан түрлілігіне кедергі келтіруі мүмкін деп сақтықпен қарады. Пратттың Теңіз операциялары бастығының ықпалын азайту туралы көзқарасы 1931 жылдан 1947 жылға дейін Палата Теңіз істері комитетінің төрағасы болған, OPNAV ішінде билікті орталықтандыруды жақтаған Грузия өкілі Карл Винсонмен де қақтығысқа түсті. Винсон Пратттың орнына Уильям Х. Стэндли тағайындалғанға дейін жоспарланған қайта ұйымдастыру ұсыныстарын қасақана кешіктірді, осылайша Пратт кезінде туындауы мүмкін қажетсіз кешігулерден жалтарды. Пратт Армия штабының бастығы Дуглас Макартурмен жақсы қарым-қатынаста болды және онымен бірлесіп радиобайланыс желілерін үйлестіру, жағалау қорғанысына өзара қызығушылық және Армия мен Теңіз күштері авиациясына билік ету мәселелері бойынша бірнеше маңызды келісімдерге келді.
CNO Стендли және Винсон-Траммелл заңы
1933 жылы Пратттан кейін қызметке келген Уильям Х. Стэндлидің президент Франклин Д. Рузвельтпен арақатынасы Пратттың Гувермен болған қарым-қатынасынан нашар болды. Теңіз күштері министрі Клод А. Суонсонмен және оның орынбасары Генри Л. Рузвельтпен жиі тікелей қақтығысқа түскен Стендлидің соңғысына деген құрметсіздігі «улағыш» деп сипатталды. Керісінше, Стендли Конгресспен қарым-қатынасты жақсартты, Теңіз күштері департаменті мен теңізді бақылау комитеттері арасындағы байланысты оңайлатты, алғашқы теңіз заңнамалық байланыс өкілдерін тағайындады, олардың жоғары дәрежедегісі Бас сот адвокатына есеп берді. Стендли сондай-ақ, өкіл Винсонмен бірлесіп, Винсон-Траммел заңын қабылдады, оны CNO лауазымындағы ең маңызды жетістігі деп есептеді. Бұл заң Президентке:
Бұл, тиімді түрде, құрылысы жүріп жатқан барлық теңіз кемелеріне қауіпсіздік кепілдігін берді; тіпті жаңа кемелерді салу жобалары басталмаса да, құрылысы жүріп жатқан жаңа кластағы кемелерді салушылар заң бойынша операцияларын тоқтатуға міндетті емес, бұл Теңіз күштеріне болашақ қару-жарақтарды бақылау конференцияларынан туындауы мүмкін шектеулерді бұзбай, Екінші дүниежүзілік соғысқа дайындалуға мүмкіндік берді. Заң сонымен қатар CNO-ға теңіз бюроларына «жеңіл бақылау құқығын» берді, бұл құқық номиналды түрде Теңіз күштері министріне тиесілі болған, өйткені Стендли OPNAV-ты кемелерді жобалау процесіне біртіндеп енгізді. Стендли басшылығымен Пратт құрған «шарттар жүйесі» тоқтатылды.
КОЛЛЛЫК Лейхи
1937 жылғы 2 қаңтарда шығынға шыққан қолбасшы Уильям Д. Лихи Стендлидің орнын бас CNO (Бас Теңіз Шығарушысы) лауазымына тағайындалды. Лихидің әскери-теңіз флотының көмекші хатшысы қызметін атқарган кезінен бері Президент Рузвельтпен жақын достығы, сондай-ақ өкіл Винсонмен және хатшы Свонсонмен жақсы қарым-қатынастары оны осы лауазымға үміткерлердің алдыңғы қатарына шығарды. Бюроларды басып алуға тырысқан Стендлиден айырмашылығы, Лихи бюро басшыларына дәстүр бойынша автономды түрде жұмыс істеуге мүмкіндік беруді жөн көрді, CNO біріншілердің бірі ретінде әрекет етеді. Лихидің CNO-ның өкілеттігіне қатысты пікірлері оның алдыңғысымен қақтығысқа әкелді; Стендли тіпті Лихиге флотқа қолбасшылыққа тағайындалуына кедергі келтіруге тырысты. Лихи өз кезегінде Стендлидің КО-ны кемелерді жобалау процесіне енгізу жөніндегі күш-жігерін жалғастырды. Свонсонның денсаулығының нашарлауы және 1936 жылғы 22 ақпанда Генри Рузвельттің қайтыс болуы Лихиге бұрын-соңды болмаған ықпал берді. Лихи президентпен жеке түскі ас дастарқанында жиі кездесті; оның CNO лауазымында болған кезінде Рузвельт онымен 52 рет кездесті, ал армиялық әріптесі генерал Малин Крейгпен 12 рет кездесті, олардың ешқайсысы жеке түскі ас болған жоқ. Лихи 1939 жылғы 1 тамызда Польшаға шабуыл жасалмас бұрын бір ай бұрын Пуэрто-Риконың губернаторы болып кетті.
Ресми тұрғылықты жері
Вашингтондағы АҚШ Әскери-теңіз обсерваториясының солтүстік-шығыс жағында орналасқан Бірінші обсерваториялық үйірме 1893 жылы обсерватория бастығы үшін салынған. Әскери-теңіз операцияларының бастығы бұл үйді қатты ұнатып, 1923 жылы оны өзінің ресми тұрғын үйі ретінде пайдалануға бастады. 1974 жылға дейін ол Әскери-теңіз операцияларының бастығының резиденциясы болып қалды, содан кейін Конгресс оны вице-президенттің ресми резиденциясына айналдыруға рұқсат берді. Қазіргі Әскери-теңіз операцияларының бастығы Вашингтон Әскери-теңіз базасындағы А-квартирада тұрады.
Әскери-теңіз операциялары бастығының кеңсесі
Әскери-теңіз операцияларының бастығы Әскери-теңіз штабына төрағалық етеді, ол ресми түрде Әскери-теңіз операциялары Бастығының кеңсесі (OPNAV) деп танылады. Әскери-теңіз операциялары Бастығының кеңсесі – Әскери-теңіз департаментінің атқарушы бөлігіндегі заңмен құрылған ұйым, оның мақсаты – Әскери-теңіз министріне (SECNAV) және Әскери-теңіз операцияларының бастығына (CNO) міндеттерін орындауда кәсіби көмек көрсету. CNO-ның өкілеттігімен, Әскери-теңіз штабының директоры (DNS) Әскери-теңіз штабының күнделікті басқаруына және тікелей CNO-ға есеп беретін әскери-теңіз операцияларының орынбасарларының қызметін үйлестіруге жауапты. Бұл кеңсе 1996 жылға дейін Әскери-теңіз операцияларының көмекші вице-басшысы (AVCNO) деп белгілі болған, сол кезде CNO Джереми Борда оны қазіргі атауымен қайта атауға бұйрық берді. Бұрын үш жұлдызды вице-адмирал атқаратын бұл лауазым 2018 жылы азаматтық лауазымға айналды. Қазіргі DNS – Эндрю С. Хауэпл, отставкадағы Теңіз корпусының полковнигі.
Әскери-теңіз операцияларының басшылары
Жоқ. (Номер) Портрет аты Мерзімі Хатшылар қызмет еткен: Сілтеме (Дереккөздер) Қызметке кірген Қызметтен кеткен Мерзімі Әскери-теңіз қорғанысы Бос (25 қыркүйек 1919 – 1 қараша 1919) – Адмирал Лиза М. Франчетти 14 тамыз 2023 2 қараша 2023 Крейсерлер Эсминецтер Карлос Дель Торо Ллойд Остин 33 2 қараша 2023 Қызметте