Кіріспе

Италиялық шараптың аймақтық әртүрлілігі – Кианти шарабы. Кианти – негізінен Сангиовезе жүзімінен Тоскананың орталық бөлігіндегі Кианти аймағында өндірілетін итальяндық қызыл шарап. Тарихи тұрғыдан, ол сабанға оралған, құлақша тәрізді бөтелкемен байланысты болған, оны фиаско (“флакон”; : фиаски) деп атаған. Дегенмен, қазір фиасконы тек шарап жасаушылардың аз бөлігі ғана қолданады, ал Киантидің көп бөлігі стандартты пішіндегі шарап бөтелкелеріне құйылады. XIX ғасырдың соңында Барон Беттино Рикасоли (кейін Италия Корольдігінің Премьер-Министрі) Сангиовезе жүзімін араластырудың басым сорты ретінде орнатуға көмектесті, осы арқылы бүгінгі Кианти шараптарының негізін қалады. Кианти деп аталатын шарап өсіретін аймақтың алғашқы анықтамасы 1716 жылы жасалды. Ол Гайоле, Кастеллина және Радда ауылдарының маңындағы аймақты сипаттады; бұл аймақтар Lega del Chianti және кейіннен Provincia del Chianti (Кианти провинциясы) деп аталды. 1932 жылы Кианти аймағы толығымен қайта құрылды және жетіге бөлінді: Классико, Colli Aretini, Colli Fiorentini, Colline Pisane, Colli Senesi, Montalbano және Rùfina. 1932 жылы жаңадан анықталған Кианти Классико аймағына қосылған көптеген ауылдар өз атауларына «Кианти» сөзін қосты, мысалы, 1972 жылы атауын өзгерткен Греве-ин-Кианти. Chianti Classico деп белгіленген шараптар Киантидің ең үлкен суб-аймағынан шығады, оған Киантидің түпкілікті орталық аймағы кіреді. Тек осы аймақтан шыққан Кианти ғана бөтелкенің мойнында қара әтеш (gallo nero) мөрін таңбалауға құқылы, бұл шарап өндірушінің Кианти Классико консорциумының, жергілікті өндірушілер қауымдастығының мүшесі екенін көрсетеді. Флоренцияның солтүстік-шығысындағы Руфина және Пистоядан оңтүстіктегі Монтальбаноны қоспағанда, басқа да түрлері аталған провинциялардан шығады: Сиена – Colli Senesi, Флоренция – Colli Fiorentini, Ареццо – Colli Aretini және Пиза – Colline Pisane. 1996 жылы Colli Fiorentini суб-аймағының бір бөлігі Монтеспертоли деп аталды. 1970-ші жылдары өндірушілер Киантидегі ақ жүзімнің мөлшерін азайта бастады. 1995 жылы 100% Сангиовезеден жасалған Киантиді өндіру заңды болды. Шарап Кианти атауын сақтауы үшін кемінде 80% Сангиовезе жүзімінен жасалуы керек. 6 айдан кем емес кезеңде бөшкеде және одан кейін 3 ай бөтелкеде сақталған (бұрынғы 6 айлық сақтау бөшкеде қажет болмаған) ескірген Кианти шарабын Riserva деп белгілеуге болады. Қатаң талаптарға сәйкес келетін (төменгі өнімділік, жоғары спирт құрамы және құрғақ экстракт) Кианти шарабы Chianti Superiore деп белгіленуі мүмкін, бірақ Classico суб-аймағынан шыққан Кианти шарабына Superiore деп белгілеуге рұқсат етілмейді.

Тарих

"Chianti шарабы" туралы ең алғашқы жазбалар 14 ғасырға дейін барып жетеді, сол кезде Флоренция төңірегіндегі "Chianti тауларында" жүзім шаруашылығы гүлденгені белгілі болды. 1250 жыл шамасында Кастеллина, Гайоле және Радда қалалары арасында "Кьянти лигасы" (Lega del Chianti) деп аталатын әскери одақ құрылды, бұл осы аймақтан шыққан шарапқа осы аттың берілуіне себеп болды. 1398 жылы Чианти алғаш рет ақ шарап ретінде тіркелді, бірақ сол кездегі ұқсас құжаттарда Чиантидің қызыл шараптары да талқыланды. Чианти шарабын жіктеуге жасалған алғашқы әрекет 1427 жылы Флоренцияның айналасындағы ауылдардың шараптарына тарифтік жүйе енгізген кезде жасалды, соның ішінде "Chianti және оның барлық провинциясы" деп аталатын аймақ та болды. Рикасолиден бұрын, Канайоло Сангиовеземен бірге Чианти қоспасында басым сорт ретінде көзге түсті, ал Малвасия Бьянка Лунга көмекші рөлдерді атқарды. 19 ғасырдың ортасында Рикасоли Сангиовезеге негізделген Чианти рецептін жасады. Ол белгілі бір формуланы жасап, таратып жүр деген сенім бар болғанымен (әдетте 70% Сангиовезе, 20% Канайоло, 10% Малвасия Бьянка Лунга), оның сол кездегі хаттары мұны растамайды. 20 ғасырдың соңында Чианти көбінесе сабаннан тоқылған сыламы бөтелкеде сатылатын қарапайым Чиантимен байланысты болды, оны фиаско деп атады. Алайда, сол кезеңде амбициялы өндірушілердің бір тобы DOC ережелерінен тыс жұмыс істей бастады, олар жоғары сапалы шарап жасауға тырысты. Осы шараптар кейін "Супер Тоскана" деп аталды. Чианти аймағының барлық шаруашылықтары бір жылда 8 миллионнан астам DOC деңгейінен жоғары сапалы шараптарды өндіреді. Бүгінде Чиантидің көп бөлігі екі негізгі атауға жатады: негізгі деңгейдегі Чианти, жеті белгіленген кіші аймақтан шыққан шараптар және Chianti Classico DOCG. 2006 жылғы мәліметтер бойынша, Chianti Classico кіші аймағында жүздіктер бар еді. Gran Selezione шарапхананың өз жүзімінен ғана жасалады және әдеттегі Chianti Classico-ға қарағанда қатаң ережелер бойынша өсіріледі.