Вертолёт тандемдік жүк тасымалдаушы CH-46

Кіріспе

Vertol компаниясы жасаған тандемдік жүк тікұшағы.

| түрі = Жүк тікұшағы
| ұлттық шығу тегі = Америка Құрама Штаттары
| өндіруші = Piasecki Helicopter, Vertol Aircraft Corp., Boeing Rotorcraft Systems, Boeing Vertol
| жобалаушы =
| алғашқы ұшу = 22 сәуір 1958 (V 107)
| енгізілуі = 1964
| қызметтен шығарылуы = 2004 (АҚШ Әскери-теңіз күштері), 2015 (АҚШ Теңіз корпусы)
| мәртебесі = Шектеулі қызметте
| негізгі пайдаланушы = Америка Құрама Штаттарының Теңіз корпусы (тарихи)
| басқа пайдаланушылар = Америка Құрама Штаттарының Әскери-теңіз күштері, Жапонияның Құрлықтық өзіндік қорғаныс күштері, Америка Құрама Штаттарының Мемлекеттік департаменті
| өндірілген = 1962-1971
| салынған саны = H 46: 524

1958 жылдың 22 сәуірінде V 107 прототипі алғашқы ұшуын жасады. Алайда, бұл тапсырыс кейіннен үш тікұшаққа дейін қысқартылды; авиация авторы Джей П. Спенсердің айтуынша, қысқарту АҚШ Армиясы бәсекелес V 114 тікұшағын дамытуға қаражат аудару үшін қабылданды, ол да турбинамен жұмыс істейтін тандемдік ротор дизайны, бірақ V 107-ден әлдеқайда үлкен. 1960 жылы АҚШ Теңіз корпусы орта көтеруге арналған, екі турбиналы әскер/жүк тасымалдау тікұшағының қажеттілігін анықтады. Бұл тікұшақ сол кезде кеңінен қолданылған поршеньді қозғалтқыштарды алмастыруға тиіс болды. Сол жылы американдық Boeing авиациялық компаниясы Vertol компаниясын сатып алды, содан кейін топ Boeing Vertol деп қайта аталды. USMC-нің CH 46D-мен қатар, АҚШ Әскери-теңіз күштері де кемелерді жабдықтау мақсатында UH 46D-дің шағын партиясын сатып алды. Сонымен қатар, шамамен 33 CH 46A тікұшағы CH 46D стандартына біртіндеп қайта жаңартылды. CH 46 тікұшағында қону шассиінің барлық үш тірегінде екі доңғалақтан тұратын тұрақты үш доңғалақты қону шассиі орнатылған; бұл конфигурация жүкті тиеу және түсіруді жеңілдетуге көмектесетін алдыңғы бөлігі жоғары тұратын қалпын қамтамасыз етеді. Екі негізгі қону шассиі артқы бөлігіне орнатылған шығыңқы бөліктерге орнатылған; шығыңқы бөліктердің ішкі кеңістігі 350 АҚШ галлоны (1,438 л) сыйымдылығы бар жанармай бактерілерін орналастыру үшін де пайдаланылады. CH 46 тікұшақтары жеке құрамды тасымалдады, жаралыларды эвакуациялады, алдыңғы қаруландыру және жанармай құю пункттерін (FARP) қамтамасыз етті, тік жабдықтау, іздеу және құтқару жұмыстарын жүргізді, апатқа ұшқан ұшақтар мен экипаждарды құтқарып, басқа да тапсырмаларды орындады.

Вьетнам соғысы

Вьетнам соғысы кезінде CH 46 АҚШ Әскери-теңіз күштерінің әскер тасымалдауға арналған негізгі тікұшақтарының бірі болды. Ол кішірек Bell UH 1 Iroquois және үлкен Sikorsky CH 53 Sea Stallion арасында орналасты. CH 46 операциялары ауыр техникалық мәселелермен шектелді; қозғалтқыштар, жерге жақын ұшу кезінде бөлшектерді жұтып алуға бейімділігі (FOD) және одан кейін компрессордың тоқтауы салдарынан, қызмет мерзімі 85 сағатқа дейін төмендеді; 1966 жылдың 21 шілдесінде тиімді сүзгілер орнатылғанша барлық CH 46 тікұшақтары жерге қойылды. 1967 жылдың 3 мамырында Санта-Анадағы Теңізшілер корпусының әуе базасында CH 46D апатқа ұшырап, экипаждың барлық төрт мүшесі қаза тапты. Үш күн ішінде апатты тергеушілер негізгі берілістің бекіткіш тіректерінің бұзылғанын анықтады, бұл алдыңғы және артқы бір-бірімен жабысқан роторлардың араласуына әкелді. Барлық CH 46 тікұшақтары уақытша тексеруге алынды. 13 мамырда Вьетнам жағалауында CH 46A апатқа ұшырады, себебі қозғалтқыштар, негізгі беріліс және артқы роторлары бар құйрық тірегі ұшу кезінде жұлынып кетті. Экипаждың барлық төрт мүшесі қаза тапты. 20 маусымда тағы бір CH 46A апатқа ұшырады, бірақ төрт адамдық экипаждың екеуі аман қалды. Бұл жолы да, тікұшақ судан табылмай, артқы тіректе ақау болды деген күдік туды. 30 маусымда Санта-Анада CH 46D апатқа ұшырады, себебі ротордың бір жапырағы тікұшақтан бөлініп кетті. Экипаждың барлық үшеуі аман қалды. Осы соңғы апаттың нәтижесінде барлық CH 46D тікұшақтары дереу жерге қойылды, бірақ CH 46A тікұшақтары ұшуын жалғастырды. 3 шілдеде Вьетнамда тағы бір CH 46A апатқа ұшырап, экипаждың барлық төрт теңізшісі қаза тапты. Апаттың себебі негізгі берілістің істен шығуы болды. 1967 жылдың 31 тамызында Триполиге медициналық эвакуация миссиясымен ұшып бара жатқан CH 46A әуеде жарылып, барлық жолаушылары қаза тапты. Келесі күні Марбл Маунтин әуе базасында тағы бір CH 46A ұқсас оқиғаға ұшырады, нәтижесінде тікұшақтардың барлық түрлері төтенше жағдайлардан басқа жағдайларда тоқтатылды және Теңізшілер корпусының әуе тасымалдау мүмкіндігі екі есеге төмендеді. Әскери-теңіз жүйелері басқармасы мен Boeing Vertol бірлескен апатты тергеу тобы жүргізген тергеу нәтижесінде артқы тіректің аймағында құрылымдық ақаулар анықталды, нәтижесінде артқы ротор ұшу кезінде жыртылып кетті және бұрынғы бірнеше апаттардың себебі болуы мүмкін. Салдар ретінде, ұшқыштар командасы артқы ротор бекіткішін нығайту және ұшақтың маңызды бөліктеріндегі артық жүктемені анықтау үшін индикатор орнату бойынша құрылымдық және жүйелік өзгерістерді ұсынды. 80 CH 46A тікұшағы Окинавадағы Футенма әскери-теңіз базасына жеткізілді, онда олар Теңізшілер корпусы және Boeing Vertol қызметкерлерінің бірлескен күшімен қажетті өзгерістерді алды. Өзгертілген CH 46A тікұшақтары 1967 жылдың желтоқсанында қызметке қайта оралды және барлығы 1968 жылдың ақпанына дейін қызметке қайта оралды. Вьетнамдағы АҚШ әскери операциялары аяқталған кезде жүзден астам Sea Knights жаудың отынан жойылды.

During the Vietnam War, the CH 46 was one of the prime US Marine troop transport helicopters in the theater, slotting between the smaller Bell UH 1 Iroquois and larger Sikorsky CH 53 Sea Stallion. CH 46 operations were plagued by major technical problems; the engines, being prone to foreign object damage (FOD) from debris being ingested when hovering close to the ground and subsequently suffering a compressor stall, had a lifespan as low as 85 flight hours; on 21 July 1966, all CH 46s were grounded until more efficient filters had been fitted. On 3 May 1967, a CH 46D at Marine Corps Air Facility Santa Ana crashed, killing all four members of the crew. Within three days the accident investigators had determined that the mounting brackets of the main transmission had failed, allowing the front and rear overlapping rotors to intermesh. All CH 46s were temporarily grounded for inspection. On 13 May, a CH 46A crashed off the coast of Vietnam when the tail pylon containing the engines, main transmission and aft rotors broke off in flight. All four crew members were killed. On 20 June, another CH 46A crashed, though two of the four man crew survived. Once again, even though the aircraft was not recovered from the water, failure of some sort in the rear pylon was suspected. On 30 June a CH 46D at Santa Ana crashed when a rotor blade separated from the aircraft, all three of the crew survived. As a result of this latest accident, all CH 46Ds were immediately grounded, but the CH 46As continued flying. On 3 July another CH 46A crashed in Vietnam, killing all four Marines of its crew. The cause of the crash again was traced to failure of the main transmission. On 31 August 1967, a CH 46A on a medical evacuation mission to Tripoli disintegrated in midair killing all its occupants. The following day another CH 46A experienced a similar incident at Marble Mountain Air Facility leading to the type being grounded for all except emergency situations and cutting Marine airlift capacity in half. An investigation conducted by a joint Naval Air Systems Command/Boeing Vertol accident investigation team revealed that structural failures were occurring in the area of the rear pylon resulting in the rear rotor tearing off in flight and may have been the cause of several earlier losses. The team recommended structural and systems modifications to reinforce the rear rotor mount as well as installation of an indicator to detect excessive strain on critical parts of the aircraft. 80 CH 46As were shipped to Marine Corps Air Station Futenma, Okinawa where they received the necessary modifications by a combined force of Marine and Boeing Vertol personnel. The modified CH 46As began returning to service in December 1967 and all had been returned to service by February 1968. By the end of US military operations in Vietnam, over a hundred Sea Knights had been lost to enemy fire.

Вьетнамнан кейінгі кезең

1968 жылдың ақпан айында Теңіз жаяу әскерінің даму және білім беру басқармасы бірнеше CH 46 тікұшағын HIDAL (Геликоптер, инсектицид шашу аппараты, сұйық) жүйелерін пайдаланып гербицид шашу сынақтарын жүргізу үшін алды; сынақтар қайта конструкциялау және одан әрі зерттеу қажеттігін көрсетті. Тандемді роторлы тікұшақтар көбінесе ядролық оқ-дәрілерді тасымалдау үшін қолданылды; CH 46A арнайы атомдық бұзғыш оқ-дәрілермен (SADM) Әскери-теңіз күштерінің арнайы жасақтарын орналастыру үшін бағаланды. 1983 жылғы ядролық қару апаты жаттығуы (NUWAX 83), үш ядролық оқ-дәрісі бар Әскери-теңіз күштерінің CH 46E тікұшағының апатын симуляциялап, Невада сынақ полигонында бірнеше федералдық агенттіктердің тапсырысымен өткізілді; нақты радиологиялық заттар қолданылған жаттығу Қорғаныс ядролық агенттігі түсірген деректі фильмде көрсетілді. АҚШ Теңіз жаяу әскерінің CH 46 тікұшақтары Гренадаға 8-ші Теңіз жаяу әскері полкін жеткізу үшін, құлаған AH 1 Кобра экипажының аман қалған мүшесін эвакуациялау үшін және содан кейін 75-ші Рейнджер полкінен жаяу әскерді алып, Сент-Джордж университетінің Гранд-Анс кампусындағы АҚШ студенттерін эвакуациялау үшін пайдаланылды, бірақ біреуі пальма ағашына соқтығысып құлады. CH 46E Sea Knights 2003 жылы Иракқа басып кіру кезінде АҚШ Теңіз жаяу әскері тарапынан да қолданылды. 2003 жылдың 1 сәуірінде болған бір оқиғада Теңіз жаяу әскерінің CH 46E және CH 53E тікұшақтары ұсталған армиялық жекелеу Джессика Линчті Ирак ауруханасынан эвакуациялау миссиясына АҚШ Армиясының рейнджерлерін және Арнайы операциялар күштерін тасымалдады. Иракты басып алу және бүлікшілерге қарсы операциялар кезінде CH 46E CASEVAC рөлінде кеңінен қолданылды, жағдайларға қарамастан тәулік бойы қолжетімді болуы қажет болды. Авторлар Уильямсон Мюррей мен Роберт Х. Скальсқа сәйкес, Sea Knight Иракқа орналастырылған кезде сенімділік және техникалық қызмет көрсетуде мәселелер тудырды, сондай-ақ "көтергіштік мүмкіндіктері шектеулі" болды. Ирактағы американ тікұшақтарының көптеген жоғалуынан кейін Теңіз жаяу әскері өздерінің CH 46 тікұшақтарын одан әрі жетілдірілген зымыранға қарсы шаралармен жарақтандыруды жөн көрді. АҚШ Әскери-теңіз күштері 2004 жылдың 24 қыркүйегінде оны MH 60S Seahawk тікұшағымен алмастырды; Теңіз жаяу әскері MV 22 Osprey пайдалануға берілгенге дейін өз паркін сақтап қалды. 2006 жылдың наурыз айында 263-ші Теңіз жаяу әскерінің орташа тікұшақ эскадрильясы (HMM 263) таратылды және VMM 263 деп қайта аталды, бұл алғашқы MV 22 эскадрильясы болды. 2014 жылға дейін басқа орташа тікұшақ эскадрильяларын алмастыру процесі жалғасты. 2014 жылдың 5 қазанында Sea Knight АҚШ Теңіз жаяу әскерінің Мирамар әуе станциясындағы соңғы қызметтік рейсін орындады. HMM 364 АҚШ-тан тыс жерде оны пайдаланған соңғы эскадрилья болды, оны Америкаға алғашқы транзитінде түсірді. 2015 жылдың 9 сәуірінде CH 46 Теңіз жаяу әскерінің 164-ші оқу эскадрильясы тарапынан зейнеткерлікке шығарылды, бұл MV 22-ге ауысқан соңғы Теңіз жаяу әскері эскадрильясы болды. USMC 2015 жылдың 1 тамызында Вашингтонға жақын жердегі Удвар Хази орталығында өткен салтанатты шарада CH 46 тікұшағын зейнеткерлікке шығарды. 2011 жылдың сәуірінен бастап Әскери-теңіз күштерінің Шығыс флотының дайындық орталығы зейнеткерлікке шыққан USMC CH 46E тікұшақтарын АҚШ Мемлекеттік департаментінің әуе қанатымен қызмет ету үшін жаңарта бастады. 2014 жылдың соңында HMX 1 эскадрильясынан бірнеше CH 46 тікұшағы әуе қанатына берілді. Ауғанстанда CH 46 тікұшақтарын Embassy Air Мемлекеттік департамент қызметкерлерін қауіпсіз тасымалдау үшін пайдаланды. CH 46 тікұшақтары зымыранды ескерту сенсорларымен және жалынды шашыратқыштармен жабдықталған және M240D немесе M2 Браунинг пулеметтерімен қаруланған болуы мүмкін. 2019 жылдың қыркүйек айында Мемлекеттік департамент Бас инспекторының баяндамасында CH 46 тікұшағында жеті минуттық рейске билет құны 1500 АҚШ долларын құрайтыны анықталды. 2021 жылы Ауғанстаннан эвакуациялаудан кейін жеті CH 46 тікұшағы қолдануға жарамсыз деп танылып, Кабул әуежайында тасталып кетті.

In February 1968 the Marine Corps Development and Education Command obtained several CH 46s to perform herbicide dissemination tests using HIDAL (Helicopter, Insecticide Dispersal Apparatus, Liquid) systems; testing indicated the need for redesign and further study. Tandem rotor helicopters were often used to transport nuclear warheads; the CH 46A was evaluated to deploy Naval Special Forces with the Special Atomic Demolition Munition (SADM). Nuclear Weapon Accident Exercise 1983 (NUWAX 83), simulating the crash of a Navy CH 46E carrying 3 nuclear warheads, was conducted at the Nevada Test Site on behalf of several federal agencies; the exercise, which used real radiological agents, was depicted in a Defense Nuclear Agency produced documentary. U. S. Marine CH 46s were used to deploy the 8th Marine Regiment into Grenada during Operation Urgent Fury, evacuated the surviving crewmember of a downed AH 1 Cobra, and then carried infantry from the 75th Ranger Regiment to secure and evacuate U. S. students at the Grand Anse campus of St. George's University, though one crashed after colliding with a palm tree. CH 46E Sea Knights were also used by the U. S. Marine Corps during the 2003 invasion of Iraq. In one incident on 1 April 2003, Marine CH 46Es and CH 53Es carried U. S. Army Rangers and Special Operations troops on an extraction mission for captured Army Private Jessica Lynch from an Iraqi hospital. During the subsequent occupation of Iraq and counter insurgency operations, the CH 46E was heavily used in the CASEVAC role, being required to maintain 24/7 availability regardless of conditions. According to authors Williamson Murray and Robert H Scales, the Sea Knight displayed serious reliability and maintenance problems during its deployment to Iraq, as well as "limited lift capabilities". Following the loss of numerous US helicopters in the Iraqi theatre, the Marines opted to equip their CH 46s with more advanced anti missile countermeasures. The U. S. Navy retired the type on 24 September 2004, replacing it with the MH 60S Seahawk; the Marine Corps maintained its fleet as the MV 22 Osprey was fielded. In March 2006 Marine Medium Helicopter Squadron 263 (HMM 263) was deactivated and redesignated VMM 263 to serve as the first MV 22 squadron. The replacement process continued through the other medium helicopter squadrons into 2014. On 5 October 2014, the Sea Knight performed its final service flight with the U. S. Marine Corps at Marine Corps Air Station Miramar. HMM 364 was the last squadron to use it outside the United States, landing it aboard America on her maiden transit. On 9 April 2015, the CH 46 was retired by the Marine Medium Helicopter Training Squadron 164, the last Marine Corps squadron to transition to the MV 22. The USMC retired the CH 46 on 1 August 2015 in a ceremony at the Udvar Hazy Center near Washington DC. Beginning in April 2011 the Navy's Fleet Readiness Center East began refurbishing retired USMC CH 46Es for service with the United States Department of State Air Wing. A number of CH 46s from HMX 1 were transferred to the Air Wing in late 2014. In Afghanistan the CH 46s were used by Embassy Air for secure transport of State Department personnel. The CH 46s were equipped with missile warning sensors and flare dispensers and could be armed with M240D or M2 Browning machine guns. A report in September 2019 by the State Department Inspector General found that a seat on a CH 46 for a seven minute flight cost US$1,500 (~$ in ). Seven of the CH 46s were rendered unusable and abandoned at Kabul Airport following the 2021 evacuation from Afghanistan.

Ауғанстанды эвакуациялау

АҚШ Мемлекеттік департаментінің Әуе бөлімінде күрделі жөндеуден өткен, бұрынғы АҚШ Әскери-теңіз корпусының жеті CH-46 тікұшағы 2021 жылғы Кабул әуе көлігіне қатысты. АҚШ күштерінің толықтай шығарылуына дейін барлық жеті тікұшақ қолдануға жарамсыз деп танылып, Кабул халықаралық әуежайында тасталып қалды және олар көптеген бейне- және фотоматериалдарда онлайн режимінде кездеседі. Тасталып қалған CH-46 тікұшақтарының бірі (BuNo 154038, c/n 2389) сонымен қатар Оңтүстік Вьетнамдағы Сайгон елшілігін эвакуациялауға қатысқан "Frequent Wind" операциясында да болған, бұл оқиға дәл 46 жыл бұрын болған. АҚШ Мемлекеттік департаменті ұшақтарды қалдырғаны үшін сынға ұшырады. Бұл мәселеге түсініктеме берген АҚШ Мемлекеттік департаменті, тікұшақтардың жасы және оларды техникалық тұрғыдан қолдау мүмкін болмауы себепті олар Әуе бөлімінен алынып жатқанын мәлімдеді. Кабул халықаралық әуежайында қалған жеті CH-46 тікұшағы – АҚШ Мемлекеттік департаментіне тиесілі жалғыз ұшақтар болды.

Канада

Канада Корольдік әуе күштері SAR міндеттері үшін алты CH 113 Лабрадор тікұшағын сатып алды, ал Канада армиясы орташа көтеруге арналған тасымалдау міндеттері үшін ұқсас 12 CH 113A Voyageur тікұшағын сатып алды. RCAF Лабрадорлары алғаш рет 1963 жылғы 11 қазанда пайдалануға берілді. 1970-ші жылдардың ортасында Канада Құралдары үлкен CH 147 Чинук тікұшағын сатып алған кезде, Voyageur паркі SAR миссияларын орындау үшін Лабрадор стандартына келтірілді. Жаңартылған Voyageur тікұшақтары CH 113A Лабрадор деп қайта аталды, осылайша барлығы 15 Лабрадор тікұшағы қолданысқа енді. 1981 жылы Boeing Canada компаниясы Онтарио штатының Арприор қаласында парктің орташа қызмет мерзімін жаңарту жұмыстарын жүргізді. Іздестіру және құтқару мүмкіндіктерін жаңарту бағдарламасы (SAR CUP) деп аталған жөндеу жобасына жаңа құрал-жабдықтар, алдыңғы бөлігіне орнатылған ауа райы радары, артқы бөлігіне орнатылған қосымша қуат блогы, бүйірлік есіктің үстіне орнатылған жаңа жоғары жылдамдықты құтқару көтергіші және алдыңғы жарықтандыру шамдары кірді. Барлығы алты CH 113 және бес CH 113A тікұшағы жаңартылды, соңғысы 1984 жылы жеткізілді. Дегенмен, іздестіру және құтқару тікұшағы ретінде ол ауыр жүктемеге және қолайсыз ауа райы жағдайларына ұшырады, бұл 1990-шы жылдары Лабрадор паркіне әсер ете бастады, соның салдарынан техникалық қызмет көрсету шығындары артты және дереу ауыстыру қажеттігі туды.

Швеция

1963 жылы Швеция АҚШ-тан Швеция қарулы күштері үшін Hkp 4A деп аталған UH 46B тікұшағының он данасын сатып алды, олар жүк тасымалдау және суастына қарсы күрес мақсатында қолданылды. 1973 жылы Кавасаки фирмасы жасаған KV 107 тікұшағының тағы сегіз данасы Hkp 4B деп белгіленіп алынды, бұл ескі Piasecki H 21 тікұшақтарын ауыстыру үшін жасалды. Суық соғыс кезеңінде флоттың басты міндеттері суастына қарсы күрес және әскер тасымалдау болды. Олар іздеу-құтқару жұмыстарына да жиі жұмылдырылды, ең әйгілісі – 1994 жылдың 28 қыркүйегінде Балтық теңізінде батып кеткен MS Estonia кемесінің құтқару операциясы. 1980 жылдары Hkp 4A тікұшақтары қолданыстан шығарылды, оның орнына Eurocopter AS332 Super Puma келді. Кейіннен Кавасаки фирмасы жасаған Sea Knights тікұшақтары 2011 жылға дейін пайдаланылды, оларды UH 60 Black Hawk және NH90 тікұшақтары ауыстырды.

Аргентина

2023 жылдың 15 қыркүйегінде Аргентина Әуе күштерінің басшысы генерал Ксавье Исак баспасөз құралдарына Аргентинаның АҚШ-тан Аризона штатындағы 309-шы ғарыш-авиациялық техникалық қызмет және қайта жаңарту тобында сақталған артық CH-46 тікұшақтарын жөндеуге рұқсат беру туралы өтініш хаты жолдағанын хабарлады. Сонымен қатар, жекеменшік операторларға тиесілі CH-46 тікұшақтарының қолжетімділігі де зерделеніп жатыр. Олар Аргентинаның Антарктидадағы базаларын қолдау үшін пайдаланылатын болады. CH-46 тікұшақтары 2010 жылы алынған, бірақ Ресейдің Украинаға басып кіруіне байланысты санкциялар салдарынан Ресейде жөндеу мүмкін болмай қалған екі Mil Mi-171E тікұшағының орнын басады.

Азаматтық және басқалар

BV 107 II Vertol деп аталатын азаматтық нұсқасы, CH 46 әскери нұсқасынан бұрын әзірленді. Ол Нью-Йорк әуе компаниясы, Pan American World Airways және кейіннен Columbia Helicopters компанияларымен коммерциялық түрде пайдаланылды, суда жүзуге арналған платформаларды буксирлеу және жоғары кернеулі электр желілері үшін тарату мұнараларын құрылысын жүзеге асырды. 2006 жылдың желтоқсан айында Columbia Helicopters компаниясы Boeing компаниясынан Model 107 үлгісінің типтік сертификатын сатып алып, болашақта өздері жаңадан ұшақтар шығаруды көздеді.

Америка нұсқалары

Модель 107 – компанияның негізгі прототипінің модель нөмірі, бір данасы жасалған. Модель 107 II – коммерциялық әуе тасымалдаушысының тікұшағы. Барлық келесі коммерциялық ұшақтар BV 107 II 2 ретінде өндірілді, екеуі Boeing Vertol прототиптері ретінде жасалды, бесеуі New York Airways компаниясына сатылды, он данасы Kawasaki компаниясына қосалқы жиынтықтар немесе бөлшектер ретінде жеткізілді. Екінші прототип кейіннен швед теңіз күштерінде жоғалған бірліктің орнына қайта құрастырылды, швед қызметінде Y64 деп аталды. Модель 107M – BV 107/II 2 әскери тасымалы үшін компанияның модель нөмірі, АҚШ Теңіз корпусы үшін. YHC 1A – Vertol Model 107, АҚШ Армиясының сынақтары мен бағалауы үшін. АҚШ Теңіз корпусы HRB 1 ретінде қабылдады. Кейіннен YCH 46C болып қайта аталды, үш данасы жасалды. HRB 1 – 1962 жылғы АҚШ-тың Бірлескен әскери ұшақтарды белгілеу жүйесінде жеткізілім алдында CH 46A деп қайта аталған бастапқы атауы. CH 46A – USMC үшін орташа көтергіштікпен шабуылдық және жүк тасымалдау, сондай-ақ іздеу-құтқару тікұшағы, екі 1250 а.к. (935 кВт) General Electric T58 GE 8 турбовалды қозғалтқыштарымен жабдықталған. Бұрынғы атауы HRB 1. 160 данасы USMC үшін жасалған, бір статикалық фюзеляж. UH 46A – АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін орташа көтергіштікпен көліктік тікұшақ. CH 46A-ға ұқсас. 14 данасы жасалған. HH 46A – шамамен 50 CH 46A АҚШ Әскери-теңіз күштерінің базалық құтқару ролі үшін SAR тікұшақтарына айналдырылды. RH 46A – АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін CH 46A-ны мина іздеу тікұшақтарына айналдыру жоспарланған, бірақ ешқайсысы өзгертілмеді. Оның орнына тоғыз SH 3A RH 3A конфигурациясына айналдырылды. UH 46B – АҚШ Әуе күштері үшін HX/H2 техникалық талаптарына сәйкес CH 46A-ны жетілдіру; 1962 жылы 12 данасы тапсырылды, бірақ одан бас тартылып, Sikorsky S 61R / CH 3C тапсырылды. YCH 46C – 1962 жылы YHC 1A қайта аталды. АҚШ Армиясы екеуін сақтап қалды, NASA біреуін тік ұшу және автономды қону сынақтарына (VALT) пайдаланды. CH 46D – USMC үшін орташа көтергіштікпен шабуылдық және жүк тасымалдау тікұшағы, екі 1400 а.к. (1044 кВт) General Electric T58 GE 10 турбовалды қозғалтқыштарымен жабдықталған. 266 данасы жасалған. HH 46D – қалған HH 46A модернизацияланды және UH 46D-тің бір бөлігі SAR тікұшақтарына айналдырылды. SAR жаңартуларына сыртқы құтқару көтергішін орнату және мұрындық шассидың артында орналасқан 18 дюйм x 18 дюймдік Доплерлік радиолокациялық жүйесі кірді, ол теңізде құтқару операцияларын күндіз де, түнде де автоматты түрде жүргізуге мүмкіндік берді. Сонымен қатар, экипаж кіреберісінің қарамағысында жерде немесе суда апатқа ұшыраған ұшқыштармен байланыс үшін «Дауыс күшейткіш» орнатылды. UH 46D – АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін жауынгерлік жабдықтау роліндегі орташа көтергіштікпен көліктік тікұшақ. CH 46D-ге ұқсас. Он данасы жасалды және біреуі CH 46D-ден қайта құрылды. CH 46E – шамамен 275 A, D және F фюзеляждері жақсартылған авионика, гидравлика, күш беріліс жүйесі және жаңартылған T58 GE 16 және T58 GE 16/A қозғалтқыштарымен CH 46E стандартына дейін жаңартылды. HH 46E – Үш CH 46E MCAS Cherry Point-те Marine Transport Squadron One (VMR 1) үшін SAR тікұшақтарына айналдырылды. CH 46F – CH 46D-нің жақсартылған нұсқасы, электр тарату жүйесі, байланыс/навигация жаңартулары BUNO 154845 157726. АҚШ-тағы соңғы өндіріс үлгісі. 174 данасы жасалды, кейіннен CH 46E-ге қайтарылды. VH 46F – HMX 1 компаниясымен VIP-түлектерді тасымалдау үшін қолданылатын стандартты CH 46F-тің ресми емес атауы. CH 46X – Boeing 360 үлгісіне негізделген алмастыру тікұшағы, бұл 1980-ші жылдардағы АДД-демонстраторы өндіріске енгізілген жоқ. Ұшақтың құрамында композиттік материалдар көп пайдаланылды және екі Avco Lycoming AL5512 қозғалтқышына (4200 а.к.) төтеп беруге қабілетті күш беріліс жүйесі күшейтілді. XH 49 – UH 46B-ның бастапқы атауы.

Model 107 Company model number for basic prototype, one built. Model 107 II Commercial airline helicopter. All subsequent commercial aircraft were produced as BV 107 II 2, two built as Boeing Vertol prototypes, five sold to New York Airways, ten supplied to Kawasaki as sub assemblies or as parts. The second prototype was later rebuilt into a Sea Knight replacement for a lost unit in the Swedish navy she was named Y64 in Swedish service. Model 107M Company model number for military transport of BV 107/II 2 for the U. S. Marine Corps. YHC 1A Vertol Model 107 for test and evaluation by the United States Army. Adopted by the U. S. Marine Corps as the HRB 1. Later redesignated YCH 46C, three built. HRB 1 Original designation before being renamed as CH 46A before delivery under the 1962 United States Tri Service aircraft designation system. CH 46A Medium lift assault and cargo transport and SAR helicopter for the USMC, fitted with two 1,250 shp (935 kW) General Electric T58 GE 8 turboshaft engines. Previously designated HRB 1. 160 built for USMC, one static airframe. UH 46A Medium lift utility transport helicopter for the United States Navy. Similar to the CH 46A. 14 built. HH 46A Approximately 50 CH 46As were converted into SAR helicopters for the United States Navy base rescue role. RH 46A Planned conversion of CH 46As into minesweeping helicopters for the US Navy, none converted. Nine SH 3As were converted to the RH 3A configuration instead. UH 46B Development of the CH 46A to specification HX/H2 for the United States Air Force; 12 ordered in 1962, cancelled and Sikorsky S 61R / CH 3C ordered instead. YCH 46C YHC 1A redesignated in 1962. United States Army retained two, NASA used one for vertical autonomous landing trials (VALT). CH 46D Medium lift assault and cargo transport helicopter for the USMC, fitted with two 1,400 shp (1,044 kW) General Electric T58 GE 10 turboshaft engines. 266 built. HH 46D Surviving HH 46A were upgraded and a small number of UH 46Ds were converted into SAR helicopters. SAR upgrades included the addition of an external rescue hoist near the front crew door and an 18 inch X 18 inch Doppler RADAR system located behind the nose landing gear, which provided for automatic, day/night, over water hovering capability for at sea rescue. Additionally a "Loud Hailer" was installed opposite the crew entrance door for communicating with downed aviators on the ground or in the water. UH 46D Medium lift utility transport helicopter for the US Navy combat supply role. Similar to the CH 46D. Ten built and one conversion from CH 46D. CH 46E Approximately 275 A, D, and F airframes were updated to CH 46E standards with improved avionics, hydraulics, drive train and upgraded T58 GE 16 and T58 GE 16/A engines. HH 46E Three CH 46Es were converted into SAR helicopters for Marine Transport Squadron One (VMR 1) at MCAS Cherry Point. CH 46F Improved version of CH 46D, electrical distribution, com/nav update BUNO 154845 157726. Last production model in the United States. 174 built, later reverted to CH 46E. VH 46F Unofficial designation of standard CH 46F used by HMX 1 as VIP support transport helicopter. CH 46X Replacement helicopter based on the Boeing Model 360, this Advance Technology Demonstrator from the 1980s never entered production. The aircraft relied heavily on composites for its construction and had a beefier drive train to handle the twin Avco Lycoming AL5512 engines (4,200 shp). XH 49 Original designation of UH 46B.

Ерекше оқиғалар мен оқиғалар

1963 жылғы 14 қазанда «Нью-Йорк Эйруэйс» әуе компаниясының 600 рейсі, Boeing Vertol 107, тіркеу нөмірі N6673D, Идлевилд әуежайынан (қазіргі JFK) Ньюаркқа Уолл-стрит арқылы ұшып шыққаннан кейін көп ұзамай апатқа ұшырады. Барлық үш жолаушы мен барлық үш экипаж мүшесі қаза тапты. Апат ластанған майлау материалдарына байланысты механикалық іркілістен туындады. 1966 жылғы 15 шілдеде Вьетнам соғысында «Хэстингс» операциясы барысында HMM 164 эскадрильясының екі CH 46A тікұшағы «Кроу» десант алаңында соқтығысты, ал үшіншісі бірінші екеуінен қашып, ағашқа шағылысып, 2 теңізшінің қаза табуына себеп болды. Сол күні HMM 265 эскадрильясының тағы бір CH 46 тікұшағы LZ-де атып түсірілді, нәтижесінде тағы 13 теңізші қаза тапты. 1968 жылғы 4 маусымда HMM 165 эскадрильясының CH 46D, BuNo 152533 тікұшағы Loon десант алаңында зениттік артиллериядан зардап шегіп, құлап, 13 теңізшіні мерт қылды. 1969 жылғы 14 наурызда HMM 161 эскадрильясының CH 46D, BuNo 154841 тікұшағы Sierra десант алаңында жабдықтау және медициналық эвакуация миссиясын орындап жатқанда B 40 ракетасымен соққыға ұшырады, нәтижесінде 12 теңізші мен 1 әскери-теңіз күштерінің медициналық қызметкері қаза тапты. 1996 жылғы 10 мамырда CH 46E тікұшағы Bell AH 1W шабуылдық тікұшағымен ауада соқтығысып, екі тікұшақтағы он төрт адам (он екі теңізші, бір теңізші және бір армия сарбазы) қаза тапты. CH 46E тікұшағының ұшқыштары жарақат алды. HMM 266 эскадрильясының екі тікұшағы да USS Saipan кемесінен жұмыс істеп, Солтүстік Каролина штатындағы Camp Lejeune-де АҚШ және Ұлыбритания әскерлерінің бірлескен «Purple Star» жаттығуына қатысты. 1998 жылғы 2 қазанда CH 113 Labrador тікұшағы Марсуи, Квебек маңында ұшу кезінде болған өрттен кейін құлап, экипаждың барлық алты мүшесі қаза тапты. 1999 жылғы 9 желтоқсанда HMM 166 эскадрильясының CH 46D Sea Knight, BuNo 154790 тікұшағы Сан-Диего, Калифорния жағалауында кемеге түсу жаттығулары кезінде құлап, жеті АҚШ теңізшісі қаза тапты. Ұшқыш CH 46 тікұшағын USNS Pecos кемесінің палубасына толық қондыра алмады, сол жақ артқы дөңгелегі мен тірегі кеме артқы жағындағы қауіпсіздік желісіне ілініп, мұхитқа құлауына себеп болды.