Star Trek мақаласы: «Ақылдың қанжары» бөлімінде психикалық аурулармен күресетін орталықта адам ақыл-есін жоятын құрылғы пайда болады. Вулкандық ой қосылысы енгізілді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Ақылдың қанжары" – американдық ғылыми фантастикалық телесериал "Жұлдыз жолының" бірінші маусымының тоғызыншы бөлімі. Шимон Винцельберг (S. Bar David) атты псевдониммен жазылған және Винсент МакЭвити режиссерлік еткен бұл эпизод алғаш рет 1966 жылдың 3 қарашасында көрсетілді. Эпизодта "Энтерпрайз" қылмыстық түрде психикалық ауруларға арналған оңалту орталығына барады, онда бас дәрігер адамның санасын жоятын құрылғыны пайдаланады. Бұл эпизодта вулкандық сананы біріктіру (mind meld) енгізіледі. Атауы Уильям Шекспирдің "Макбет" пьесасындағы басты кейіпкердің монологынан алынған.
"Dagger of the Mind" is the ninth episode of the first season of the American science fiction television series Star Trek. Written by Shimon Wincelberg (under the pen name "S. Bar David") and directed by Vincent McEveety, it first aired on November 3, 1966. In the episode, the Enterprise visits a rehabilitation facility for the criminally insane where the chief doctor has been using a device which destroys the human mind. This episode introduces the Vulcan mind meld. The title is taken from a soliloquy by the title character in William Shakespeare's play Macbeth.
Сюжет
"Энтерпрайз" кемесі, капитан Кирктің басшылығымен, "Танталус V" планетасына жабдықтап беру үшін келеді, онда қылмыстық санасы бұзылғандар емделуде. Бұл колонияның директоры – доктор Тристан Адамс, психиатр, осындай науқастарға көбірек мейірімділікпен қарауды жақтауымен танымал. "Энтерпрайз" жабдықтарын жеткізіп, Танталустан жүк алғаннан кейін, контейнерден бір адам шығып, техникке шабуыл жасайды. Көпірге жеткенде, ол баспана сұрайды, бірақ Спок оны вулкандық нервтік қысыммен басып тастайды. Медициналық бөлімде ол өзін Саймон ван Гелдер деп таныстырады, ал компьютерлік тексеру оның науқас емес, доктор Адамстың ассистенті екенін көрсетеді. Олар Танталусқа ван Гелдердің ұсталғаны туралы хабарлағанда, доктор Адамс ван Гелдердің өзінде тәжірибелік емдеу құрылғысын сынағаны оның жағдайына себеп болғанын айтады. МакКой күдіктенеді және Киркті тергеуге шақырады. Кирк колонияға кемедегі психиатрлардың бірі, доктор Хелен Ноэльмен бірге барады. Адамс оларды ерекше сезімсіз терапевт Летимен таныстырады және Кирк пен Ноэльге колонияны аралап көруге рұқсат береді. Ол мейірімді және көмекші болғанымен, оның қызметкерлері, Лети сияқты, эмоциясыз көрінеді. Адамс Кирк пен Ноэльге ол айтқан емдеу құрылғысын көрсетеді: "нейронейтрализатор". Ол машинаның төмен қарқынды күйде зиянсыз екенін, тек ашуланған тұтқындарды тыныштандыру үшін қолданылатынын айтады. Ноэль оның түсіндірмесіне қанағаттанады, бірақ Кирк күдікпен қарайды. "Энтерпрайз" бортында ван Гелдер келе жатқан топқа қауіп төніп тұрғанын ескертіп, үрейлене бастайды, бірақ ол қауіпті түсіндіруге тырысқанда және нейронейтрализаторға сілтеме жасағанда, қырықуға шалдығады. Спок ван Гелдермен ойын біріктіріп, оған өзінің әңгімесін айтуға көмектеседі. Спок нейронейтрализатор санадан ойларды алып тастап, тек шыдамсыз жалғыздық сезімін қалдыратынын біледі, және Адамс оны тұтқындар мен қызметкерлердің санасын толық бақылауға алу үшін қолданып келгенін анықтайды. Бірінші офицер қауіпсіздік тобын жинайды, бірақ колонияның күш өрісі көлікті және байланысты бұзады. Кемедегі оқиғалардан хабарсыз Кирк Ноэльмен бірге нейтрализаторды өзінде сынап көруге шешім қабылдайды. Ол Кирктің санасына ойларды оңай сіңіре алатынын, тіпті олардың екеуінің арасында өткен Рождестволық кеш туралы естелігін өзгерте алатынын анықтайды. Адамс пайда болып, Ноэльді жеңіп, басқаруды қолға алады, нейтрализатордың қарқындылығын арттырады және Киркті Ноэльге жылдар бойы ғашық болғанына сендіреді. Содан кейін Кирк пен Ноэль бөлмелеріне қамалады. Кирктің бұйрығымен Ноэль желдеткіш арнасы арқылы ғимараттың физикалық бөліміне кіріп, Кирктің келесі нейтрализатор сессиясын тоқтатып, кешеннің қуатын өшіреді. Нейтрализатордан босаған Кирк Адамсқа шабуыл жасап, оны емдеу бөлмесінде есінен айырылып жатыр. Қауіпсіздік күзетшісі Ноэльдің саботажын байқап, олар ұрысады, ол оны спорттық соққымен жеңіп, электр схемасына шауып жібереді, одан ол қаза табады. Күш өрісі сөндірілген соң, Спок планетаға телепортталып, күш өрісін тоқтатып, колонияға қуатты қайтарады. Бұл нейронейтрализаторды қайта іске қосып, Адамстың санасын толығымен бос қалдырады, одан ол көз жұмады. "Энтерпрайз" бортына оралған Киркке ван Гелдер нейронейтрализаторды жойғанын хабарлайды. МакКой жалғыздық өлімге себеп болуы мүмкін екеніне таңғалады, бірақ Кирк өзінің тәжірибесінен соң, мұндай болмайтынын түсінеді.
The USS Enterprise, commanded by Captain Kirk, makes a supply run to planet Tantalus V, a colony where the criminally insane are confined for treatment. The facility's director is Dr. Tristan Adams, a psychiatrist famous for advocating more humane treatment of such patients. After the Enterprise delivers supplies and receives cargo from Tantalus, a man emerges from the container taken aboard and assaults a technician. Reaching the bridge, the intruder demands asylum, but Spock subdues him with a Vulcan nerve pinch. In sickbay, the intruder identifies himself as Simon van Gelder, and a computer check reveals that he is not a patient, but Dr. Adams' assistant. When they inform Tantalus of van Gelder's capture, Dr. Adams claims that van Gelder's testing of an experimental treatment device on himself is responsible for his disturbed condition. McCoy, suspicious, urges Kirk to investigate. Kirk transports down to the colony with one of the ship's psychiatrists, Dr. Helen Noel. Adams introduces them to a strangely emotionless therapist, Lethe, and gives Kirk and Noel a tour of the colony. Although he is affable and accommodating, his staff, like Lethe, all seem lacking in affect. Adams shows Kirk and Noel the treatment device he referred to: a "neural neutralizer". He claims that the machine, harmless at low intensity, is used only to calm agitated inmates. Noel is satisfied with his explanation, but Kirk remains suspicious. On the Enterprise van Gelder becomes increasingly frantic, warning that the landing party is in danger, but when he tries to explain the danger and refers to the neural neutralizer, he is convulsed with pain. Spock mind melds with van Gelder to enable him to tell his story. Spock learns that the neural neutralizer can empty a mind of thoughts, leaving only an unbearable feeling of loneliness, and that Adams has been using it on inmates and staff to gain total control of their minds. The first officer assembles a security team, but the colony's force field blocks transport and communication. Unaware of events on the ship, Kirk decides to secretly test the neutralizer on himself, with Noel at the controls. She finds that she can easily implant thoughts into Kirk's mind, even altering his memory of a recent Christmas party encounter between the two of them. Adams appears, overpowers Noel, seizes the controls, increases the neutralizer's intensity, and proceeds to convince Kirk that he has been madly in love with Noel for years. Kirk and Noel are then confined to quarters. On Kirk's orders, Noel enters the facility's physical plant through a ventilation duct, and interrupts Kirk's next neutralizer session by shutting off power to the entire complex. Freed from the neutralizer, Kirk attacks Adams, leaving him alone and unconscious in the treatment room. A guard discovers Noel's sabotage, they fight and she defeats him with an athletic kick that sends him hurtling into the electric circuitry, killing him. With the force field now off, Spock beams down to the planet, disables the force field, and restores power to the colony. This reactivates the neural neutralizer, which empties Adams' mind completely, killing him. Back on the Enterprise, Kirk is informed that van Gelder has destroyed the neural neutralizer. McCoy is surprised that loneliness could be lethal, but Kirk, after his experience, is not.
Өндіріс
Эпизодтың атауы Уильям Шекспирдің "Макбет" пьесасынан алынған. Макбет Шотландия королін өлтіруді жоспарлап, ұстауға тырысатын қанжарды көреді, бірақ ол тек бір ғана көрініс еді. Шимон Винцельберг бастапқыда Хиллельдің "бір тізедегі Тора" мысалын келтіргісі келген, бірақ Родденберри "көне күмәнданушыға" сілтеме жасауды талап етті. Родденберридің өңдеулеріне ашуланған Винцельберг, эфирде көрсету үшін атын С. Бар Дэвидке өзгертуді сұрады. Ақыл-есі дұрыс емес Ван Гелдер рөлін ойнау актері Морган Вудвордқа ауыр тиді. Хабарға сенер болсақ, эпизодты түсіргеннен кейін ол үйіне барып, төрт күн демалды.
The episode's title was taken from William Shakespeare's Macbeth. Macbeth is planning to murder the King of Scotland, and sees a dagger that he attempts to grasp, but it's only a hallucination. Shimon Wincelberg originally wrote a reference to Hillel's “Torah on one leg” parable, but Roddenberry mandated an attribution to “the ancient skeptic.” Wincelberg, incensed by Roddenberry's rewrites, requested a name change to S. Bar David for the airing. Playing mentally disturbed Van Gelder took a toll on the actor Morgan Woodward. Reportedly when he finished filming the episode he went home and took a rest for four days.
Қабылдау
2010 жылы SciFiNow бұл эпизодты түпнұсқа сериалдың ең үздік сегізінші эпизоды деп бағалады. The A.V. Club-тың Зак Хэндлен эпизодқа "B" бағасын беріп, эпизодта "бірнеше тамаша сәттер (ойдың бірігуі, сол айналып тұратын кабина) болғанын, бірақ олар сюжетке толыққанды үйлеспегенін" айтты. Хэндлен Кирк пен Ноэльдің қарым-қатынасын сюжеттің "әлсіз тұсы" деп атады және Адамстың тартымды жау болмағанын мәлімдеді. Дегенмен, ол Нимойдың Споктың ойын біріктіру сахнасын "жеткілікті тиімді" еткенін мойындады. Эпизодтағы кабина мен оның Адамсқа тигізген әсері де есінде қалған сәттер ретінде еске алынды.
In 2010, SciFiNow ranked this the eighth best episode of the original series. Zack Handlen of The A. V. Club gave the episode a "B" rating, noting that the episode had "a handful of excellent moments (the mind meld, that damn booth) that don't fit as well as they should". Handlen noted Kirk and Noel's relationship as the plot's "weakest element", and that Adams did not make a compelling villain. On the other hand, he felt that Nimoy made Spock's mind meld sequence "fairly effective". The booth and its effect on Adams were also cited as memorable moments in the episode.
Мұрасы мен ықпалы
Starlog және Entertainment Weekly журналдарында жарияланған мақалаларында актер Морган Вудворд доктор Саймон Ван Гелдер рөлін өміріндегі ең физикалық және эмоционалдық тұрғыдан қиын актерлік жұмыс деп атады. Батыстық фильмдерден шығып, актерлік шеберлігін дамытқысы келген ол, осы эпизодқа өзіне қайшы рөлде тартылды және оның жұмысы жоғары бағаланды, содан кейін ол келесі маусымда трагедиялық капитан Рональд Трейси рөлін "Омега даңқы" сериалында ойнауға келісті. Ван Гелдер рөлін ойнау оның жеке өміріне де әсер етті, ол үш апта бойы достары мен туыстарынан қашық болғанын мойындады. Ол осы эпизод өзіне толыққанды жаңа мүмкіндіктер есігін ашқаны үшін шүкіршілік білдірді. South Park сериалының екінші маусымдағы "Роджер Эберт майлы тағамдардан бас тартуы керек" атты эпизоды осы эпизодтың пародиязы болып табылады.
In articles in the magazines Starlog and Entertainment Weekly, actor Morgan Woodward called the role of Dr. Simon Van Gelder the most physically and emotionally exhausting acting job of his career. Desperate to get out of Westerns and expand his range, he was cast against type for this episode and was so well regarded that he came on board next season to play the tragic Capt. Ronald Tracey in "The Omega Glory". Playing Van Gelder did take its toll on his personal life, as he confessed that for three weeks afterwards he was anti social towards friends and family. He was grateful that this episode opened up whole new opportunities for him. The second season South Park episode "Roger Ebert Should Lay Off the Fatty Foods" is a parody of this episode.