Кіріспе

1950 жылғы Корея соғысының шайқасы

Инчхон шайқасы, сондай-ақ Инчхон шайқасы деп те аталады, Корея соғысының амфибиялық шабуылы және шайқасы болды, ол Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) пайдасына шешуші жеңіске және стратегиялық өзгеріске әкелді. Операцияға шамамен 75 000 әскер және 261 әскери кеме қатысты және екі аптадан кейін Оңтүстік Кореяның астанасы Сеулді қайта басып алуға әкелді. Инчхон операциясының кодолық атауы «Хромит» операциясы болды. Шайқас 1950 жылдың 15 қыркүйегінде басталды және 19 қыркүйекте аяқталды. БҰҰ және Корея Республикасы Армиясының (КРА) күштері қорғаныссыз қалған Пусан периметрінен шалқап, таңқаларлық амфибиялық шабуыл жасады, нәтижесінде БҰҰ күштері бомбалағаннан кейін Инчхон қаласы басып алынды. Бұл шайқас Солтүстік Кореяның Корея халық армиясының (КХА) жеңістерін тоқтатты. Сеулді БҰҰ-ның қайта басып алуы Оңтүстік Кореядағы КХА-ның жабдықтау желілерін ішінара үзіп тастады. БҰҰ және КРА күштеріне АҚШ Армиясының генералы Дуглас Макартур басшылық етті. Макартур операцияның қозғаушы күші болды, ол сақтық танытқан генералдардың күдігін жеңіп, өте қиын жағдайдағы қауіпті шабуылға баруға қол жеткізді. Шайқастан кейін КХА жылдам құлдырады; Инчхонға қонғаннан кейін бір ай ішінде американдықтар 135 000 КХА әскерін тұтқынға алды.

Пусан периметрі

1950 жылғы 25 маусымда Солтүстік Кореяның Оңтүстік Кореяға басып кіргенінен кейін Корей соғысы басталғаннан бері, Корей Халық Армиясы (КХА) Оңтүстік Корея және соғыстың барысында құлауын болдырмау үшін Оңтүстік Кореяға жіберілген Біріккен Ұлттар Ұйымы (БҰҰ) күштеріне қарағанда адам күші және қару-жарақ жағынан басымдыққа ие болды. Солтүстік Корея стратегиясы – БҰҰ және Оңтүстік Корея күштерін оңтүстікке қарай барлық бағыттар бойынша агрессивті түрде қуу, олармен қақтығысу, алдыңғы шептен шабуылдау және қорғаныстағы бөлімшелердің екі жағын да қоршауға тырысу болды. Бұл КХА-ға қарсы күштерді толық қоршауға және кесіп тастауға, оларды шатақтап кері шегінуге мәжбүр етуге мүмкіндік берді. 25 маусымдағы алғашқы шабуылдан бастап, шілде және тамыздың басындағы шайқастарға дейін КХА осы тактиканы БҰҰ күштерін жеңіп, оңтүстікке қарай ығысу үшін пайдаланды. Олар Нактонг шығанағының бірінші шайқасы, Тэгу шайқасы және «Боулинг аллеясы» шайқасын жүргізді. Корей түбегінің шығыс жағалауында Оңтүстік Корея Пхоханг-донг шайқасында КХА-ның үш дивизиясын кері тартты. КХА шабуылдары БҰҰ күштерінің қарсы шабуылымен тоқтатылды. Бүкіл майдан бойында КХА осы жеңілістерден кейін күйреп, соғыста алғаш рет Солтүстік Корея тактикасы сәтсіз аяқталды. Тамыз айының соңына қарай КХА өз шегіне жетті, ал бастапқы бөлімдердің көпшілігі күшін жоғалтып, тиімділігі төмендеді. Логистикалық проблемалар КХА-ны қүрды, азық-түлік, қару-жарақ, жабдықтар және қосымша сарбаздардың жетіспеушілігі олардың бөлімдері үшін ауыр соққы болды. Дегенмен, КХА жоғары моральдық рухта болды және тағы бір ірі шабуылға қажетті резервтерге ие болды. 1 қыркүйекте КХА барлық әскерін Пусан периметрін бұзу үшін соңғы әрекетке, Ұлы Нактонг шабуылына – периметр бойындағы бес бағыттан бірдей шабуылға жөнелтті. Бұл шабуыл БҰҰ күштерін дайындықсыз басып алды және оларды жеңіліске шалдықты. КХА әскерлері Кёнджуға шабуылдап, Тэгу мен Касанды қоршады, Нактонг шығанағын қайтадан кесіп өтті, Йонгсанға қауіп төндірді және Масанға шабуыл жасап, Нам өзені мен Хаманға баса назар аударды. Алайда, барлық күш-жігеріне қарамастан, Корей соғысының ең қатыгез шайқастарының бірінде КХА сәтсіздікке ұшырады. Өздерінің басып алған аймақтарын ұстай алмаған КХА шабуылдан әлсіреген күйде шегінді және қарсы шабуылға ұшырауға бейім болды.

Жоспарлау

Соғыс басталғаннан кейін бірнеше күн өткен соң, Кореядағы БҰҰ күштерінің барлық күштеріне басшылық ететін АҚШ армиясының офицері, генерал Дуглас Макартур, Сеул аймағын қайта басып алу үшін десанттық операцияны жоспарлады. Қала соғыстың басында Сеул шайқасының бірінші кезеңінде жаугершілікке түсті. Кейін Макартур КХА-ның Корея Республикасын Сеулден асырып, алысқа итеретінін күтті. Соғыс басталғалы бірнеше күн өткен соң, оңтүстік корейлік армияның әлсірегенін, моральдық жағынан құлдырағанын, жеткіліксіз жабдықталғанын, көптеген олардың оңтүстік корей үкіметін қолдамағанын, АҚШ билікке келтірген үкіметтің жақтастары еместігін айтты және тіпті американдық қолдаумен де КХА-ны тоқтатуға шамалары жетпейтінін мәлімдеді. Макартур КХА желілерінің артына шешуші күштерді тасымалдау арқылы жағдайды өзгерте алатынына сенді және қону орны ретінде Чумунджин немесе Кунсанның орнына Инчхонды бағалады. Ол бастапқыда 22 шілдеде АҚШ армиясының 1-ші кавалерия дивизиясының Инчхонға қонуымен «Көк жүректер» операциясын жоспарлаған. Алайда, 10 шілдеде жоспардан бас тартылды, өйткені 1-ші кавалерия дивизиясы Пусан периметрінде қажет болатындығы анық болды. 23 шілдеде Макартур жаңа жоспар жасады, оны «Хромит» операциясы деп атады, ол 1950 жылдың қыркүйек айының ортасында АҚШ армиясының 2-ші жаяу әскер дивизиясы мен АҚШ теңіз жаяу әскерлерінің 5-ші полкінің десанттық операциясын көздеді. Бірақ екі бөлім де Пусанға ауыстырылғандықтан бұл жоспар да орындалмады. Макартур оның орнына Шығыс Азиядағы соңғы резервтік бөлімі болған АҚШ армиясының 7-ші жаяу әскер дивизиясын операцияны жүргізу үшін пайдалануды шешті, оны соғыс күшіне жеткізуге дайындық жүргізілді. Десантқа дайындық барысында Макартур АҚШ армиясының X корпусын десанттық күштердің басқару орталығы ретінде белсендірді және корпустың командирі ретіне штаб бастығы генерал-майор Эдвард Алмондты тағайындады, операцияның соғыстың жылдам аяқталуын білдіретініне үміттенді. Тамыз айында Макартур 7-ші жаяу әскер дивизиясын қайта жабдықтау қиындықтарына тап болды, өйткені ол 9 000 әскерін Пусан периметрін нығайтуға жіберді және бөлім жеткіліксіз күйде болды. Сондай-ақ, екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қысқартылған АҚШ теңіз жаяу әскерлері 1-ші теңіз жаяу әскер дивизиясын қайта құруға мәжбүр болды, бұл үшін Пусанда соғысқан 1-ші уақытша теңіз жаяу әскер бригадасының бөлімдерін, сондай-ақ 1-ші және 7-ші теңіз жаяу әскер полктерін пайдаланды, олар АҚШ теңіз жаяу әскерлерін Жерорта теңізінен Кореяға шақыртты. Макартур АҚШ армиясының (KATUSA) әскерлеріне корейлік күштерді, АҚШ армиясының бөлімдеріне бекітілген ROK әскерін 7-ші жаяу әскер дивизиясын нығайту үшін жіберді, ал Кореяға келетін барлық жабдықтарды X корпусына бөлді, бұл Пусан периметріндегі АҚШ армиясының сегізінші армиясына өте қажет болғанмен. Макартур АҚШ-тың Қиыр Шығыс қолбасшылығының (FECOM) бірлескен стратегиялық және операциялық тобын (JSPOG) пайдалануды шешті. Бастапқы жоспар басқа генералдар тарапынан күмәнмен қабылданды, өйткені Инчхонның табиғи және жасанды қорғанысы өте күшті болды. Инчхонға кірудің екі шектеулі жолы бар еді, оларды теңіз миналарымен оңай тоқтатуға болар еді. Арналардың ағысы да қауіпті түрде жылдам болды, ал толқындар өте күшті болды, десантты мүмкінсіз ететіндей. Сонымен қатар, жағажай кішкентай болды және порты биік теңіз қабырғаларымен қоршалған. АҚШ әскери-теңіз күштерінің командирі Арли Г. Каппс портың «табиғи және географиялық жағынан барлық кемшіліктеріне» ие екенін атап өтті. АҚШ әскери-теңіз күштерінің басшылары Пусан периметріне жақын және КХА-ның Тхэджон арқылы жабдықтау осіне жақын Кунсанға десант жасауды жақтады, бірақ Макартур онда десант жасау жеткілікті шешуші жеңіске жеткізбейтінін ойлады. Ол сондай-ақ Инчхон каналының жағдайы десантты мүмкін емес етеді деп ойлаған КХА-ның шабуылдан күтпеген жерден шабуылға ұшырап, алаңдап қалуын күтті. 23 тамызда командирлер Токиодағы Макартур штабында кездесу өткізді. АҚШ армиясы штабының бастығы генерал Джозеф Лоутон Коллинз, Әскери-теңіз операцияларының бастығы адмирал Форрест Шерман және АҚШ Әскери-әуе күштерінің (АҚШ) операциялары жөніндегі генерал-лейтенант Идвал Х. Эдвард брифингке қатысу үшін Вашингтондан Жапонияға ұшты; АҚШ Әскери-әуе күштері штабының бастығы генерал Хойт Ванденберг қатыспады, мүмкін, өйткені ол «негізінен Әскери-теңіз күштері мен теңіз жаяу әскерлеріне тиесілі операцияны заңдылықтандыруды қаламады». Инчхонда десантқа басшылық етуге жауапты теңізшілер корпусының штабы шақырылмады, бұл даулы мәселе болды. Брифинг барысында АҚШ әскери-теңіз күштерінің адмиралы Джеймс Дойлдің штабының тоғыз мүшесі десанттың барлық техникалық және әскери аспектілері туралы шамамен 90 минут сөйледі. Макартур офицерлерге Кунсанға десант жасау Сегізінші армиямен салыстырмалы түрде оңай байланысқа мүмкіндік берсе де, ол «оралуға тырысатын, бірақ орала алмайтын» шабуыл болады және одан көп әскер Пусан периметрінің осал бөлігіне орналасады деп айтты. Макартур Шерманды АҚШ теңіз күштеріне деген құрметін білдіріп, 1942 жылы екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Коррехидордан қауіпсіздікке шығарған теңіз күштерінің оқиғасын айту арқылы ықпал етті. Шерман Инчхон операциясын қолдауға келісті, Дойл ашуға толы қалды. Макартур брифингтен кейін 45 минут Инчхонды таңдау себептерін түсіндірді. Ол оның қорғанысы күшті болғандықтан, солтүстік корейліктер онда шабуыл күтетінін, Инчхондағы жеңіс қатал қыс науқанынан сақтауға көмектесетінін және солтүстік бекініске шабуыл жасау арқылы БҰҰ күштері КХА жабдықтау және байланыс желілерін үзуге болатынын айтты. Шерман мен Коллинз Вашингтонға оралып, қорғаныс министрі Луис А. Джонсонға есеп берді. Бірлескен штабтар басқармасы 28 тамызда Макартурдың жоспарын бекітті. Президент Трумэн да келісім берді. Инчхондағы десант екінші дүниежүзілік соғыстан кейін өткен алғашқы ірі десанттық операция болған жоқ. Бұл құрмет 1950 жылдың 18 шілдесінде Оңтүстік Кореяның Поханында өткен Біріккен Ұлттар Ұйымының десантына тиесілі болды. Алайда, бұл операция КХА бақылауындағы аумақта өтпеді және қарсылыққа ұшырамады. Адмирал Артур Дьюи Страблдің Бірлескен 7-ші топтамасы жауынгерлік ұшақтармен қамтамасыз етуге, кедергі келтіруге және жердегі шабуылдарға арналған 77-ші жылдам авиатасымалдау тобынан, блокада мен қорғау күштері үшін адмирал Уильям Эндрюс басқаратын 91-ші топтамадан, патрульдеуге және барлауға арналған адмирал Джордж Р. Хендерсон басқаратын 99-шы топтамадан, логистикалық қолдауды қамтамасыз ету үшін капитан Бернард Л. Остин басқаратын 3-ші қызметтік эскадрильядан, шабуыл тобы 90-ды басқаратын адмирал Джеймс Дойлден және 18 қыркүйекте АҚШ армиясының 7-ші жаяу әскер дивизиясын жеткізуге жауапты әскери теңіз тасымалдау қызметінен тұрды. Десант кезінде жағдайды сақтау үшін БҰҰ күштері Инчхоннан КХА-ның назарын аудару үшін, десанттың оңтүстікке қарай 169 шақырымдай қашықтықтағы Кунсанда өтетінін көрсету арқылы кең ауқымды алдау операциясын жүргізді. 5 қыркүйекте АҚШ Әскери-әуе күштерінің Қиыр Шығыс әуе күштерінің ұшақтары Кунсанды оқшаулау үшін жолдар мен көпірлерге шабуыл жасады, бұл ондағы басып алуға күтілетін шабуылдарға тән болды. Жеке, 1 қыркүйекте БҰҰ барлау тобы (мүшелері АҚШ әскери барлау бөлімінің құрамында, KLO, CIA кіретін) Йонхун-до (Йонхун аралына) аймақтың жағдайы туралы ақпарат алу үшін еніп кірді. АҚШ теңіз күштерінің лейтенанты Эуджин Ф. Кларк басқаратын команда Йонхун-до (Йонхун аралына) қонды, портының аузындағы аралға. Содан кейін команда БҰҰ қолбасшылығына барлау ақпаратын жіберді. Жергілікті тұрғындардың көмегімен Кларк толқындар, жағажай құрамы, лайлы жерлер және теңіз қабырғалары туралы ақпарат жинады. АҚШ әскерилері жүргізген «Труди Джексон» (корей тілінде: 트루디 잭슨 작전) деп аталған жеке барлау миссиясы, Инчхонға аймақ туралы қосымша ақпарат жинау үшін Юн Джонгты (бұрынғы ROK теңіз күштерінің лейтенанты) және Ке Ин Джуды (бұрынғы ROK армиясының полковнигі) жіберді. Инчхондағы толқындардың орташа диапазоны 9 метрді (29 фут) құрайды, ал байқалған ең жоғары диапазоны 11 метрді (36 фут) құрайды, бұл оны әлемдегі ең үлкен толқын диапазондарының біріне айналдырады және жағалық максимумды құрайды...

Вулмидо мен Инчхонды бомбалау

1950 жылғы 10 қыркүйекте Инчхонға шабуыл жасауға бес күн бұрын 43 американдық соғыс ұшағы Вольмидо үстінен ұшып өтіп, оның шығыс беткейін "жарып тастау" мақсатында 93 напалм контейнерін тастады, осылайша американдық әскерлерге жол ашуға тырысты. Шабуылда десант түсірген және десант күшін қолдаған кемелер флотилиясына десантпен соғысу саласындағы сарапшы вице-адмирал Артур Д. Струбл басшылық етті. Струбл Екінші дүниежүзілік соғыста, оның ішінде Нормандияға түсу және Лейте шайқасында амфибиялық операцияларға қатысқан. 1950 жылғы 12 қыркүйекте ол өзінің флагманы – «Рочестер» ауыр крейсерімен Инчхонға бет алды. Оның кемелерінің арасында «Рочестер» ауыр крейсері, «Толедо» ауыр крейсері, британдық жеңіл крейсерлер және , сондай-ақ Коллетт, Де Хевен, Гурке, Хендерсон, Лайман К. Свенсон және Мансфилдтен тұратын 60.62 міндеттік тобының алты американдық эсминеці болды. Канада Корольдік теңіз күштерінің эсминецтері де шабуылдық топқа қатысты. 13 қыркүйек күні сағат 07:00-де Мансфилд басқаратын АҚШ Теңіз күштерінің 9-шы эсминец эскадрильясы Flying Fish Channel арқылы Инчхон портына қарай өрлеп, Вольмидодағы және Инчхондағы КХА қарулы нысандарына атыс ашты. Олар екі британдық крейсер және алты американдық эсминец бірге қамалға 5 дюймдік (127 мм) және 6 дюймдік (152 мм) снарядтардан шамамен мың оқ атты. Шабуылдар КХА-ға десанттың жақын арада болуы мүмкін екенін көрсетті, ал Вольмидодағы қолбасшы өз жоғары лауазымды офицерлеріне жауларын теңізге тастайтынына сендірді. Солтүстік Кореяның 918-ші жағалау артиллерия полкі «Коллеттке» жеті рет, «Гуркеге» үш рет және «Лайман К. Свенсонға» екі рет оқ атты. «Лайман К. Свенсон» кемесінде лейтенант (кіші лейтенант) Дэвид Х. Свенсон қаза тауып, тағы сегіз адам жараланды. 13-14 қыркүйек түнінде Струбл тағы бір күндік бомбалауды шешті, ал эсминецтер 14 қыркүйекте Вольмидо маңында қайтадан жолға шықты. Олар мен крейсерлер сол күні аралды бомбалады, ал авианосецтерден келген ұшақтар оны бомбалады және шабуылдады. Кейін сол таңда су десант әскерін тасымалдайтын кемелер эсминецтерді Инчхонға қарай еріп, Flying Fish Channel-ге кірді, ал шабуыл жасаушы күштің АҚШ теңіз жаяу әскерлері Вольмидоға алғашқы десант түсіруге дайын болды.

Әскери-теңіздік миналарды тазалау

Корея соғысы басталғалы бірнеше апта өткен соң, Кеңес Одағы Солтүстік Кореяға жағалау қорғанысы үшін теңіз миналарын жіберді. Кеңес теңіз мина соғысы мамандары Солтүстік Кореялық кадрларға миналарды орнату және қолдану бойынша техникалық оқыту жүргізді. Миналардың бір бөлігі Инчхонға жеткізілді. БҰҰ күштері 1950 жылдың қыркүйек айының басына дейін Солтүстік Корея суларында миналардың бар екенін білмеді, бұл Инчхонға шабуыл жасауға кедергі келтіруі мүмкін деген қауіп тудырды. Десантты кейінге жылдыруға мүмкіндік болмады, бірақ Солтүстік Кореялықтар Инчхонда салыстырмалы түрде аз және қарапайым миналар орнатты. Шабуыл тобының эсминецтері таяп су кезінде каналдағы контактілік миналарды көзбен анықтап, оқпен жойды. Шабуыл күштері десанттық жағалауға жеткенде, су көтерілген кезде каналдан өтіп, қалған миналардан зардап көрмеді.

Жасыл жағажай

1950 жылғы 15 қыркүйекте сағат 06:30-да X корпусының алдыңғы қатарлы бөлімдері Вольмидо аралының солтүстік жағындағы "Жасыл жағажайға" түсті. Құрама күш лейтенант-полковник Роберт Таплетт басқаратын 5-ші теңізшілер батальонының 3-ші бөлімі және USMC 1-ші танк батальонынан алынған тоғыз M26 "Першинг" танкысынан тұрды. Бір танкқа отты таратқыш (жалын шашушы), ал тағы екеуіне бульдозер жүзі бар еді. Ұрыс тобы танктерді түсіретін кемелерден (ТТК) қонды. Түске дейін бүкіл арал басып алынды, осыдан тек 14 адам қаза тапты. БҰҰ әскерлері ҚХА қорғаушыларын алтыдан астам есе көп басып озды. ҚХА әскерлерінің жоғалғандары 200-ден астам өлген және 136 тұтқынға алынғандарды құрады, олар негізінен 918-ші артиллерия полкі мен 226-шы тәуелсіз теңізшілер полкінен болды. "Жасыл жағажайдағы" күштер 19:50-ге дейін толқынның көтерілуін күтуге мәжбүр болды, бұл басқа топтың қонуына мүмкіндік берді. Осы уақыт ішінде қарқынды артиллериялық оқ жаудырды және бомбалау жүргізілді, сондай-ақ жалғыз көпірге қойылған танкқа қарсы миналар ҚХА-ның шағын күштеріне маңызды қарсы шабуыл жасауға кедергі келтірді. Екінші толқын "Қызыл жағажайға" және "Көк жағажайға" қонды. Солтүстік корейліктер Инчхонда шабуыл күте алмаған еді. "Жасыл жағажайды" басып алғаннан кейін ҚХА (әлдебір америкалықтардың қасақана дезинформациясы нәтижесінде) негізгі шабуыл Кунсанда болады деп есептеді. Осының салдарынан Инчхонға аз ғана күш жіберілді. Тіпті бұл күштер де кешігіп келді, олар БҰҰ күштері "Көк жағажайды" және "Қызыл жағажайды" басып алғаннан кейін ғана жетті. Инчхонда бұрыннан орналасқан әскерлер Кларк партизандарының салдарынан әлсіреп, напалм бомбалауы негізгі оқ-дәрі қоймаларын жойды. Барлығы 261 кеме қатысты. "Қызыл жағажай" мен "Көк жағажай" үшін амфибиялық дайындық тобының командирі вице-адмирал Джеймс Х. Дойл H сағаты, яғни қону уақытының 17:30-ға белгіленгенін хабарлады. 1950 жылғы 15 қыркүйекте ҚХА 22-ші жаяу әскер полкі таң атпай Инчхонға жетті, бірақ сол күні кешке негізгі қонудан кейін Сеулге қайта шегінді.

Қызыл жағажай

Қызыл жағажай күштері, 5-ші полктік ұрыс тобынан құралған, оның ішінде Корея Республикасы теңіз жаяу әскерлерінің 3-ші батальоны (ROKMC) теңіз қабырғаларын басып өту үшін баспалдақтарды пайдаланды. 5-ші теңізшілер полкінің қолбасшысы болып тағайындалған подполковник Реймонд Л. Мюррейдің міндеті – жоғарыдағы Зират төбесінен (солтүстік) бастап, төмендегі Тасқын алабына (Тасқын алабына жақын) дейінгі, сондай-ақ ортадағы Обсерватория төбесі деп аталатын аумақты басып алу болды. (Суретке қараңыз). 5-ші теңізшілер полкінің 1-ші батальоны Зират төбесіне және Обсерватория төбесінің солтүстік жартысына қарсы сол жақта орналасады. 5-ші теңізшілер полкінің 2-ші батальоны Обсерватория төбесінің оңтүстік жартысын және Ішкі алапты басып алады. 15 қыркүйектің кешкі сағаттарында LST кемелері Қызыл жағажайға жақындады, ал жетекші кемелер ретінде Зират төбесіндегі КХА қорғаушыларынан қарқынды миномет және пулемет атысына түсті. Олар, қарқынды атысқа қарамастан, шабуыл жасаушы әскерлерін түсіріп, маңызды қолдау жабдықтарын разрядтады. Сонымен қатар, олардың артиллериясы Қызыл жағажайдың оң жақ фланкіндегі КХА батареяларын жойды. Сегіз LST-нің үшеуі (Кинг округы, Лафайет округы және LST 973) миномет және пулемет атысына түсіп, бір теңізші қаза тауып, бірнешеуі жарақат алды. LST кемелері 16 қыркүйектің таңында толқынның көтерілуімен жүк түсіруді аяқтап, жағажайды тазалады. 15 қыркүйек күні түнде Инчхондағы КХА қорғанысын бейтараптандырғаннан кейін, Қызыл жағажайдан келген бөлімшелер Вольмидоға қарай жолды ашты, бұл 5-ші теңізшілер полкінің 3-ші батальонына және Грин-Бичтен келген танктерге Инчхон үшін шайқасқа қатысуға мүмкіндік берді.

Көк жағажай

1-ші теңізшілер полкі, полковник Льюис "Чести" Пуллердің басшылығымен, Қызыл және Жасыл жағалаулардан оңтүстік-шығысқа қарай 2,5 миль (4 км) жердегі Көк жағалауға түсті. Жағажай қауіпсіздігі қамтамасыз етілгеннен кейін, олардың міндеті Ёндунгпо қалашығын басып алу, Хан өзенін кесіп өту және Сеулға шабуылдың оң фланкін құру болды. 1-ші теңізшілер полкі жағалауға жақындағанда, бірнеше КХА қарулы бекіністерінен атылған оқтар бір LST кемесін батырды. Эсминецтердің және бомбалау шабуылдары КХА қорғанысын басып тастады. Көк жағалау күштері келген кезде, Инчхондағы КХА күштері жауаптап берген болатын, сондықтан олар аз қарсылыққа тап болды және көп шығын көрмеді. 1-ші теңізшілер полкі көп уақытын жағажай бекінісін нығайтуға және ішкі аймаққа жылжуға дайындыққа жұмсады. Инчхондағы КХА қарсыласы талқандалғаннан кейін, жабдықтау және күшейту процесі басталды. АҚШ теңізшілерімен бірге келген теңізшілер және су астындағы диверсиялық топтар (UDT) Жасыл жағалауда понтондық док құрып, судағы қиындықтарды тазартты. Бұл док қалған LST кемелерін түсіру үшін пайдаланылды. 16 қыркүйек күні таңертең подполковник Мюррей мен полковник Пуллер 1-ші теңізшілер дивизиясының қолбасшысы генерал Оливер П. Смиттен операциялық тапсырма алды. 1-ші және 5-ші теңізшілер полкі Инчхон-Сеул тас жолымен қозғала бастады. 16 қыркүйек күні таңертең 5-ші теңізшілер (Қызыл және Жасыл жағалаулардан) Инчхон-Сеул тас жолымен шығысқа қарай бағытталды, 1-ші теңізшілер полкінің сол жағымен байланысуды көздеді, осылайша екі полк Сеулға қарай жылжуға мүмкіндік алады. 5-ші теңізшілер Kansong ni ауылына жеткенде, Инчхонға батысқа қарай алты Т-34 танкы көрінді. VMF 214 эскадрильясынан сегіз F4U Corsair ұшағы танктерге шабуыл жасап, екеуін жойды және қалғандарын кері шегіндірді. 1-ші танк батальонының M26 Pershing танктері көп ұзамай тағы үш КХА танкін жойды. 5-ші теңізшілер полкінің оңтүстігінде, 1-ші теңізшілер полкі күнінің көп бөлігін шашыраған бөлімшелерін біріктіруге жұмсады, шамамен сағат 16:00-ге дейін шығысқа қарай жылжынбады. 17 қыркүйекте таң атпай тұрып, 5-ші теңізшілер полкінің екі ротасы артиллерия мен M26 танктерінің қолдауымен алты Т-34 танкы мен екі жүз жаяу әскерінен құралған қарсы шабуылды жеңіп, ауыр шығын келтірді.

USS Rochester және HMS Jamaica әуе шабуылына қарсы соққы

17 қыркүйекте таңертеңгі сағат 05:50-де Жамайкадан екі советтік жасақтаған Солтүстік Корея ұшағы – бәсекелес Яковлев ЯК-9 ұшақтары деп болжанады – көрінді. Оларды анықтауға тырысқанда, олардың адалдығы мен ниеттері Рочестердің сол жағына жақын жерде бомба жарылуымен бірден анықталды. Барлығы төрт бомба тасталды, олардың бірі Рочестердің кранына тиіп, қырылды, бірақ жарылмады. Американдықтардың арасында жарақат алғандар болған жоқ. Ұшақтар бұрыла бастағанда, Жамайка өз сол жақ батареясымен алдыңғы ұшаққа атыс ашты. Екінші ұшақ Жамайкаға шабуыл жасау үшін солға бұрылып, бірнеше оқ тиді: бірі Y мұнарасына, қару үйінің артқы жағындағы броняны тесіп, бір адамның аяғын жарақаттады; бірі кеменің бортын сырып тастады; бірі төрттік «пом-пом» зениттік қарудың оқ тиегіштерін қоршаған плитада жарылып, үш адамды жарақаттады (олардың бірі жарақаттарынан кейін госпитальдық кеме «Consolation»-ға жеткізілген соң қайтыс болды); және бірі бастиондықтың алдындағы мачтаға, оқ бағыттау платформасының деңгейінде тиіп, ұсақ сынықтарды шашыратты. Барлық қолжетімді жақын қашықтықтағы қарулар осы ұшаққа атыс ашты, ол кеменің үстінен өтіп бара жатып күлге айналып, Жамайканың оң жағына құлады.

Кимпо әуежайы

2-ші батальон, 5-ші теңізшілер 17 қыркүйекте Сеулдің батысындағы Кимпо әуеайлағын қамтамасыз ету үшін солтүстікке қарай жылжыды. Кимпо әуежайы Кореядағы ең үлкен және маңызды әуеайлақ еді. 17 қыркүйекте генерал МакАртур Кимпо әуеайлағын мүмкіндігінше жылдам басып алуды өте шұғыл талап етті. Осыны қамтамасыз еткеннен кейін, Бесінші әуе күштері мен АҚШ теңіз жаяу әскерлерінің авиациялық бөлімшелері Солтүстік Кореяға қарсы операцияларды жеңілдету үшін Жапониядан истребительдер мен бомбалаушыларды тасымалдай алатын болды. Кимпо әуежайына шабуылды 5-ші теңіз жаяу әскерінің 2-ші батальоны жүзеге асырды. 17-18 қыркүйек күндері Кимпода Корейлік Халық Армиясы (КХА) Хан өзенінен қашып үлкермеген күштерімен, Бригад генерал Ван Ён (Солтүстік Корея Әуе Күштерінің қолбасшысы) басшылығымен Кимпоны қайта басып алуға сәтсіз әрекет жасады. Контршабуылдар бекініп орналасқан теңіз жаяу әскерлерінің жаяу әскері, бронетехникасы және артиллериясымен тойтарылды. Таңертең Солтүстік Кореялықтардың барлығы келіп кетті, ал Кимпо әуежайы теңіз жаяу әскерлерінің толық бақылауында болды. Кимпо әуежайы өте жақсы күйде болды; Солтүстік Кореялықтардың ірі зардаптар келтіруге уақыты болмады. Шындығында, бірнеше Солтүстік Корея ұшақтары әлі де әуежайда тұрды. Енді Кимпо БҰҰ-ның құрлықтағы әуе операцияларының орталығына айналмақ. 19 қыркүйекте АҚШ инженерлері жергілікті теміржолды 13 шақырымға дейін жөндеді. Кимпо әуежайы басып алынғаннан кейін, көліктік ұшақтар ондағы ұшақтарға жанармай мен қару-жарақ жеткізе бастады. Теңіз жаяу әскерлері жабдықтар мен күштерді түсіруді жалғастырды. 22 қыркүйекке дейін олар 6629 бірлік техника және 53 882 сарбазды, сондай-ақ 25 512 тонна (23 000 тонна) жабдық түсірді.

Сеул шайқасы

Инчхондағы шапшаң жеңіске қарамастан, Сеулға жасалған шабуыл баяу және қанды болды. КХА тағы бір Т-34 шабуылын ұйымдастырды, ол тұтқындалып, жойылды, сондай-ақ Инчхон портында Як бомбалауы болды, ол көп зиян келтірмеді. КХА Сеулді нығайтуға және оңтүстіктен әскерлерін шығаруға уақыт беру үшін БҰҰ шабуылын тоқтатуға тырысты. Сеулді басып алу процесі оңтүстіктегі КХА күштеріне қашуға мүмкіндік береді деп ескертілгенімен, Макартур Оңтүстік Корея үкіметіне астананы мүмкіндігінше тезірек қайтарып алуға берген уәдесін орындауға міндетті деп ойлады. Екінші күні 7-ші жаяу әскер дивизиясын тасымалдайтын кемелер Инчхон портына жетті. Алмонд дивизияны Сеулдің оңтүстігінен КХА қозғалысын тоқтату үшін орналастыруға асықты. 18 қыркүйек күні таңертең дивизияның 2-ші батальоны, 32-ші жаяу әскер полкі Инчхонға қонды, ал полктің қалған бөлігі сол күні жағаға шықты. Келесі күні таңертең 2-батальон Сеулдің оң жақ флангындағы позицияларды басып алған теңіз жаяу әскерлерінің батальонын ауыстыруға көтерілді. Осы уақытта 7-ші дивизияның 31-ші жаяу әскер полкі Инчхонға қонды. 19 қыркүйек күні сағат 18:00-де Сеул тас жолының оңтүстік аймағына жауапкершілік 7-ші дивизияға берілді. 7-ші жаяу әскер дивизиясы Сеулдің шетінде КХА күштерімен ауыр шайқасқа түсті. Шайқасқа дейін Солтүстік Кореяда қалада күшсіз бір дивизия ғана болды, ал күштерінің көп бөлігі астананың оңтүстігінде орналасқан еді. Макартур Сеулге баратын жолда КХА позициялары арқылы соғысқан 1-ші теңіз жаяу әскер полкіне жеке басшылық етті. Хромит операциясын басқару X корпусының командирі Алмондқа берілді. Алмонд 38-ші параллельден Солтүстік Корея шабуылынан кейін үш ай өткен 25 қыркүйекке дейін Сеулді басып алуға қатты асықты. 22 қыркүйекте теңізшілер Сеулге кірді және оны бекіністі деп тапты. Қайтыстар көбейді, күштер үй-үйден шайқас жүргізді. 26 қыркүйекте Бандо қонақ үйі (ол АҚШ елшілігі ретінде пайдаланылған) 1-ші теңіз жаяу әскерлерінің 2-ші батальонының E ротасымен тазартылды. Осы шайқаста бірнеше теңізшілер жарақат алды. Алмонд 25 қыркүйек күні кешке Сеулді азат етілген деп жариялады, бұл мәлімдемені келесі күні Макартур қайталады. Алайда, Алмондтың мәлімдемесі кезінде АҚШ теңізшілері әлі де үй-үйден шайқас жүргізіп жатқан еді, өйткені КХА қаланың көп бөлігінде қалып қойды. Тек 28 қыркүйекте ғана КХА күштерінің соңғысы жойылды немесе қаладан шығарылды.

Пусан периметріне шығу

5-ші теңізшілер Инчхонда жағаға шыққанда, Оңтүстік Кореядағы соңғы КПА әскерлері 16 қыркүйекте Пусан периметрінен Уолтон Х. Уокердің Сегізінші армиясының бұзылуы басталғанда жеңілді. 22 қыркүйекте КПА-ның периметрдегі күштері толықтай шегінді. Сегізінші армия мен Оңтүстік Корея күштері 23 қыркүйекте КПА-ны қудалау үшін толық қарсы шабуылға түсті. Пусанның айналасындағы 70 000 КПА әскерінің ішінде Пусан периметріне қарсы шайқастан кейін 1 қыркүйектен 15 қыркүйекке дейін КПА құрбандары 36 000-дан 41 000-ға дейін болды. Алайда, БҰҰ күштері Сеулді басып алуға емес, КПА-ның солтүстікке қарай кері шегінуін тоқтатуға бағытталғандықтан, қалған 30 000 КПА сарбаздары солтүстікке қашып кетті, олар көп ұзамай КПА-ның жаңа дивизияларын құру үшін кадр ретінде қайта құрылды. БҰҰ-ның Солтүстік Кореяға шабуыл жасау жұмыстары 30 қыркүйекте жалғасты.

Талдау

Көптеген әскери ғалымдар бұл шайқасты қазіргі заманғы соғыстағы ең шешуші әскери операциялардың бірі деп санайды. Америкалық әскери тарихшы Спенсер Ц. Таккер Инчхон десантын «тамаша жетістік, дерлік қатесіз орындалған» деп сипаттады, және ол келесі 40 жыл бойы «бірден-бір сөзсіз табысқа жеткен, кең ауқымды АҚШ жауынгерлік операциясы» болып қалды. Сарапшылар Инчхон операциясын Макартурдың «ең үлкен жетістігі» және «тамаша басшылық пен әскери генийдің үлгісі» деп сипаттады. Алайда, Рассел Столфи десанттың өзі стратегиялық шедевр болғанын, бірақ одан кейін Сеулға бағытталған, жердегі шайқастағы өте баяу және сақтықпен ілгерілеу болғанын, бұл операциялық апатқа ұласқан және сәтті десантты толығымен жоққа шығарғанын айтады. Ол 1950 жылы АҚШ әскерінің Инчхон-Сеул операциясын 1941 жылы Балтық теңізіндегі неміс шабуылымен салыстырады. Американдық күштер 1950 жылдың қыркүйегінде Инчхонда стратегиялық шеберлікке қол жеткізді, бірақ содан кейін Сеулға 11 күндік, өте баяу және сақтықпен ілгерілеумен, шамамен 32 шақырым қашықтықта бұл жетістікті жоққа шығарды. Керісінше, 1941 жылы Балтық аймағында неміс күштері шабуылдың бірінші күні стратегиялық тосынсыруға қол жеткізіп, содан кейін, өтімділік танытып, жылдам алға жылжып, маңызды позицияларды басып алып, төрт күн ішінде шамамен 322 шақырымға (200 миль) ілгеріледі. Американдықтардың алға жылжуы сақтықпен, шектеулі бұйрықтармен, бағыттар туралы алаңдаушылықпен, шектеулі барлаумен және артта орналасқан штабтармен сипатталды, ал немістер өздерінің басшыларын мүмкіндігінше алға жылжытып, ауызша немесе қысқа жазбаша бұйрықтарға сүйенді, жағдайға қарай жауынгерлік топтарды қайта ұйымдастырды және қарқынды барлау жүргізді. Бұл сынға қарамастан, Инчхон 24 сағат ішінде АҚШ әскерінен небары бірнеше ондаған адам шығынмен алынды, және генерал Уолтон Уокер Инчхон десанттары сәтті болмаса, Оңтүстік Кореяның оңтүстік-шығысында шабуылға бармауға ниеттенді, бұл Пусан периметрі шабуылында көрсетілгендей.

Танымал мәдениетте

Инчхон (1981), режиссері Теренс Янг, генерал Дуглас Макартур рөлінде Лоренс Оливье. Бірлік шіркеуінің негізін қалаушы Сун Мён Мун фильмнің атқарушы өндірушісі болды. Вольми аралы (фильм) (1982) Солтүстік Корея туындысы. Хромит операциясы (2016), режиссері Джон Х. Ли (Ли Чжа Хан). Басты рөлдерде Ли Чжун Дже, Ли Бём Су және Лиам Нисон генерал Макартур рөлінде.