Жағажай толқынының романтикасы: "Gidget" фильмі

Кіріспе

1959 жылғы американдық комедиялық фильм

«Гиджет» – 1959 жылғы американдық CinemaScope комедиялық фильмі. Фильмде Сандра Ди, Клифф Робертсон, Джеймс Даррен, Артур О’Коннелл және «Төрттік» тобы Калифорния серфинг мәдениетіне ену және жас серфермен роман туралы оқиғаны сомдайды. Пол Вендкос режиссерлік еткен бұл фильм Голливуд сценарисі Фредерик Кохнердің (оны қызы Кэтиге негізделген) жасаған «Гиджет» кейіпкерінің көптеген экрандық түсірілімдерінің алғашқысы болды. Сценарийді «Сырлы дауыл» телесериалының бас сценарисі болған Гиллиан Хоутон Габриэль Аптон псевдонімімен жазды. Бұл Аптонның «Гиджет» туындысына жасаған жалғыз үлесі еді. Оқиға Кохнердің 1957 жылғы «Gidget, the Little Girl with Big Ideas» романының негізінде құрылған. Бір номинация алған бұл фильм көптеген жалғас фильмдерге, телесериалдар мен телефильмдерге шабыттандырды және «жағажайлық кештер» жанрының бастауы саналады. «Гиджет» көптеген дереккөздерде (Дрю Кампионның «Серфинг мәдениетінің тарихы», Мэтт Варшоудың «Серфинг энциклопедиясы» және Стейси Пералтаның «Жоңғарларға міну» деректі фильмі – тек осы үш еңбек ғана) АҚШ-та серфинг мәдениетін кеңінен танымал етудегі ең маңызды фактор ретінде көрсетіледі.

Сюжет

Франсин Лоуренс (Сандра Ди) 17 жасқа толады және орта мектептің кіші және жоғары сыныптары арасында жазғы демалыс болады. Ол қыздармен бірге "еркек іздеуге" деген қысымға қарсы тұрады және қыздар жігіттерсіз бірге көңіл көтеретін күндерді жоқтап жылайды. Франсин сонымен қатар ата-анасының отбасылық досы Джеффри Мэтьюстің (Джеймс Даррен) ұлымен кездесуді жоспарлауын да қабылдамайды. Жағажайға өзінің дамыған қыз достарымен бірге шыққанда, жалпақ көкжиекті еркек жігіт Франсин серфер Мундоггимен танысады. Ол тез оған ғашық болады, бірақ ол романтикалық қызығушылық танытпайды; қалай болғанда да, Франсинге адам аулаудан гөрі серфинг жақындаған. Франсин үйде ата-анасына серфингке арналған пайдаланылған тақта үшін 25 доллар сұрап, қыспақтайды. Рас (Артур О'Коннелл) мен Дороти Лоуренс (Мэри ЛаРош) қызының өтінішіне ерте туған күніндегі сыйлық ретінде келіседі және қуанышты жас қыз жағажайға серфингке оралады. Топ өздерінің әйел серіктестерін "Gidget" деп атайды, бұл "қыз" және "карлик" сөздерінің комбинациясы. Гиджит тек ерлер тобының құрамына кіреді. Кахуна - Гиджиттен екі есе үлкен, Корея соғысының әскери-әуе күштерінің ардагері. Ол ұрыс миссиясында болған кезде өмір сүруге мәжбүр болған барлық ережелерден шаршады және қалыпты қоғамнан шықты. Ол өзінің сүйікті құсымен серфингпен жарты шарды аралайды. Ай иттері Кахунаға құлшылық етеді және онымен бірге көктемнің соңында Перуде серфингке бару үшін жүк кемесіне отыруды қалайды, өйткені оның өзі жасаған әкесі жоспарлағандай, университетке барудың орнына. Кахуна мен Гиджет бір-бірінің жанында болуды ұнатады, ал Гиджет жұмыссыз, мақсатсыз және жалғыз өмір сүруді қалай жеңе алатынын сұрайды. Ол егер Кахуна сол кездегідей білімді болса, Әскери-әуе күшінен кеткеннен кейін де өмір салтын дәл осылай таңдап алар ма еді деген сұрақ қояды. Кейін Кахуна өзінің жалғыз досы - үй құсы қайтыс болғаннан кейін Гиджеттің айтқан сөздері туралы ойланады. Ай итін қызғанышқа салатын үмітте Гиджит топтағы басқа серферлердің біреуін жағажайдағы луау кешінде бірге болу үшін жалдайды. Оның жоспары кері әсер етеді, өйткені ол жалдаған серфер жұмысты басқа ешкімге емес, Ай итке тапсырады, бұл Гиджитті қызғанышқа ұшырататынын білмеді. Гиджит өтірік айтып, Ай итке қызғаныш туғызатын Кахуна екенін айтады және олар луауда романтикалық кеш өткізеді. Ақырында, Ай ит Гиджитті ренжітетін бірдеңе айтады және ол луаудан қашып бара жатып, Кахунаға кезігіп, оны жақын маңдағы жағажайға апаруға келіседі. Гиджет Кахунамен жалғыз қалғанда, Кахунаға өзінің пәктігін алып тастауға тырысады. Көңілді Қауна Гиджеттің ұсынысын қабылдаймын деп ойлап, оның блефін шақыруға тырысады, бірақ өзін оның сиқырына түскенін көреді. Не істемекші болғанын түсінген Кахуна өзін тапқан жағдайға ашуланып, Ай итінің келгенінде оны жағажайдан лақтырып жібереді. Гиджит қорланып, жағажай үйінің артқы жағынан қашып кетеді, ал Ай ит Кахунамен бетпе-бет келеді. Полиция Кахуна мен Мундогги арасындағы ұрыс-керіске бөлуге шақырылады және олар жағажай үйінен шыққаннан кейін Гиджитті дөңгелек сынығы бар және жүргізуші куәлігі жоқ күйде табады. Олар оны полиция бөлімшесіне алып барады. Гиджиттің әкесі оқиға туралы естіп, оның әлеуметтік өмірін басқаруды шешті және оған серфингшілер тобын қайта көрмеуді бұйырды. Гиджет өзінің сәтсіздігіне қатты күйзеледі, осы кезде оның анасы өз бөлмесінің қабырғасында әжесінен алған иіндік сынамасын көрсетеді. Ол оны қайта оқып шығады: "Нағыз әйел болу - еркектің ең жақсы қасиеттерін көрсету". Ақырында әкесі Гиджет үшін Джеффри Мэтьюспен кездесуді ұйымдастырады, ол оны қарсылықпен қабылдайды. Оның таңғалысы, Мэтьюс Ай итке айналды. Екі адам жағажайға оралғанда Кахуна өзінің жағажайдағы үйін құлатып, әуе компаниясының ұшқышы болып жұмыс істегенін біледі. Ай ит пен Гиджет бір-біріне деген сезімдерін түсінеді және романтикалық адалдық актісі ретінде Ай ит Гиджеттен өзінің сыныптық бедерлі қалтасын киюін сұрайды. Кахуна Ай итке Гиджет өте жақсы әйел екенін ескертеді.

Francine Lawrence (Sandra Dee) is about to turn 17 and is on her summer break between her junior and senior years of high school. She resists the pressure to go "man hunting" with her girlfriends and laments the days when the girls had fun together without boys. Francine also rejects her parents wishing to fix her up on a date with the son of a friend of the family, Jeffrey Matthews (James Darren). On a jaunt to the beach with her well developed girlfriends, flat chested tomboy Francine meets surfer Moondoggie. She quickly becomes infatuated with him, but he shows no romantic interest; at any rate, Francine is more attracted to surfing than man hunting. At home, Francine importunes her parents for $25 for a used surfboard. Russ (Arthur O'Connell) and Dorothy Lawrence (Mary LaRoche) grant their daughter's request as an early birthday present and the excited youngster returns to the beach to surf. The gang dubs their female associate "Gidget", a combination of "girl" and "midget". Gidget associates with an all male surfer gang led by the worldly beach bum, The Big Kahuna (Cliff Robertson). Kahuna is a Korean War Air Force veteran twice the age of Gidget who is fed up with all the rules he had to live by when he flew combat missions, and dropped out of normal society. He travels the hemisphere surfing with his pet bird. Moondoggie admires Kahuna and wants to emulate him by joining Kahuna in working his way on a freighter to go surfing in Peru at summer's end, instead of going to university as his self made father plans. Kahuna and Gidget enjoy each other's company, with Gidget questioning how he can survive an aimless and lonely existence without a job. She questions whether if Kahuna knew then what he knew now would he still make the same lifestyle choice after leaving the Air Force. Kahuna later reflects on Gidget's words after the death of his only friend, the pet bird. Hoping to make Moondoggie jealous, Gidget hires one of the other surfers in the gang to be her date to a luau party on the beach. Her plan backfires when the surfer she hired pawns the job off on none other than Moondoggie, unaware that he was the one Gidget wanted to make jealous. Gidget lies and tells Moondoggie that it is Kahuna that she wants to make jealous, and they have a romantic evening at the luau. Eventually, Moondoggie says something that upsets Gidget and, as she flees the luau, she runs into Kahuna and agrees to take him to a nearby beach house. Alone with Kahuna, Gidget tries to make Kahuna take her virginity. Amused, Kahuna attempts to call Gidget's bluff by pretending to take her up on her offer, but finds himself falling under her spell. Realizing what he was about to do and angry at the situation he's been put in, Kahuna throws her out of the beach house just as Moondoggie arrives. Gidget is mortified and escapes out of the back of the beach house as Moondoggie confronts Kahuna. The cops are called to break up the fight between Kahuna and Moondoggie and, after leaving the beach house, they find Gidget stranded with a flat tire and without her driver's license. They take her in to the police station. Gidget's father, having heard about the incident, decides to take over control of her social life, and orders her not to see the surfer gang again. Gidget feels devastated at her failure, at which point her mother points out the needlepoint sampler from her grandmother, on her own bedroom wall. She rereads it: "To Be A Real Woman / Is To Bring Out The / Best In A Man". In the end, her father arranges a date for Gidget with Jeffrey Matthews that she grudgingly accepts. To her surprise, Matthews turns out to be Moondoggie. The two return to the beach to find Kahuna tearing down his beach shack and find out that he has taken a job as an airline pilot. Moondoggie and Gidget realize how they feel about each other and, as an act of romantic devotion, Moondoggie asks Gidget to wear his class pin. Kahuna cheerfully warns Moondoggie that Gidget is quite a woman.

Өндіріс

Фильм 1958 жылдың маусым-шілде айларында Лео Каррильо мемлекеттік паркі мен Columbia Pictures студиясында бар болғаны 26 күнде түсірілді. Сандра Ди бастапқыда "Гиджет Гавайиге барады" атты жалғасты түсіруге жоспарлаған, бірақ ол одан бас тартты. Роза Мари Рид фильмдегі барлық әйелдерге арналған суға түсу костюмдерін жасады.

Қазіргі уақыттағы ішкі шолулар

Говард Томпсон 23 сәуірде 1959 жылы «Нью-Йорк Таймс» газетінде былай деп жазды: «[Фильм] кез келген адамды кеше ашылған көршілес театрлардан кетуге және Лонг-Айленд шығалағына бет бұруға жетелейді. Суреттемесінде, жасөспірім қыздың жігітпен араздасуы туралы бұл жұмсақ «Колумбия» ойын-сауығы жағажай маусымын ашудың оңтайлы тәсілі сияқты көрінеді». Ол Ди, Робертсон және Ла Роштің өнерпаздық шеберлігін жоғары бағалады. Сан-Францисколық «Экзаминер» газеті үшін өзін «Экран сарқысы» деп жариялаған автор: «Студия оны құстарға арнаған болуы керек еді. Тіпті Сандра Дидің өзінің сүйкімділігі де оны құтқара алмады», - деп жазды. Лос-Анджелес газетіндегі Маргарет Харфорд: «Габриэль Аптонның сценарийі цензуралық қиындықтардың алдын алады. Оның жақсы жазылған сценарийінде, ыстыққан махаббат жағажайдағы адал және ізгілікпен өткен ойын-сауыққа дейін төмендейді. Талантты жас актерлер әрқашан қызықты оқиғалармен толы». Гарольд Уайтхед «Монреаль Газетте» газетінде былай деді: «Бұл серфинг акробаттары мен олардың өмірге деген ерекше көзқарастары туралы мақсатсыз, шағын мақала, бірақ Сандра Дидің тартымды ойыны оны толыққанды мәнсіздіктен құтқарады, ол қазір кинода өзін таныстырып жатқан жас қыз». Монреаль «Стар» газетінде Г.Г.А. оны «жағымды романтикалық комедия [ ] деп атады, онда жасөспірімдер сау және тартымды жастар ретінде бейнеленген – ешқайсысы көңілі түсіп немесе неврозға шалдықпаған, ешқайсысы жасөспірім қылмыскер емес және ешқайсысы психопатиялық емес». «Нью-Йорк Дейли Ньюс» газетінің бір сыншысы: «Жасөспірімдік шақ сирек бұрмаланбастан бейнеленеді, сондықтан «Gidget» қылмыстық көзқарасқа жиі қарап шаршаған көздер үшін құтқарарлық көрініс». Кислотамен де, қанттымен де өңделмеген бұл фильм жасөспірімдердің есейген бейнесін жақсы көрсетеді. Ең бастысы, диалог пен жағдайдағы комедиялық шеберлік». «Бостон Глоб» газетінің Маржори Адамс бұл фильмін «25 жасқа дейінгілерге ұнатуға арналған, бірақ ересек көрерменнің ақылына тимейтін, жастыққа толы көңіл көтеру» деп атады. Майлз Стендиш өзінің шолуын Сент-Луис «Пост Диспетч» газетінде: «Эй, дос! Жасөспірімдер туралы ең тартымды фильмді көрдім! Сандра Ди, ол шын мәнінде бала, бірақ ол үлкендеген вампир сияқты макияж жасайды, демалысқа Гавайидегі Малибу жағажайына барады және бұлшық еттерін көрсетуден, күнге күйіп, серфинг тақтасында сырғақтап, Сандраға жалқау қылықтар жасаудан басқа ештеңе істемейтін жігіттермен араласады, ол оларды бағалайды. Оның аты «Gidget», ол «Fox Theatre» (Сент-Луис) кинотеатрында көрсетілуде». «Детройт Фри Пресс» газетінің Хелен Бауэр бұл фильмін «жазғы теңіз, құм және күн көңілі» деп атады және «үлкендер фильмнің көп бөлігі орналасқан Тынық мұхитының Малибу жағажайында сағаттарды өткізетін жарқын, бақытты жастарды тамашалаудан ләззат ала алады. Олар 50-ші штатымыздан әкелінген спорт түрінде серфингке де қызығушылық танытатын болады». «Филадельфиялық Inquirer» газетінің Милдред Мартин: «Фильм бір-екі әнмен толықтырылған, «көрмеге» және серфбордтың басқа да аспектілеріне арналған Eastman Colored CinemaScope кадрларына көп көңіл бөлінеді және барлық суға түсу костюмдерімен энергиялы, алаңсыз жастармен толы». Р. Гарднер «Балтимор Сан» газетінде былай деп жазды: «Егер біздің қазіргі өркениетіміздің қираған жерінде болашақ ұрпақтар «Gidget» фильмін тауып алса, бұл өте таңғаларлық болар еді, өйткені оны көргеннен кейін біз қандай адамдар екенімізді ешқашан түсінбейтін болады. Менің тәжірибемде, қазір «Стенли» кинотеатрында көрсетіліп жатқан бұл фильм бірегей. Оның кейіпкерлері – Моундогги, Кахуна, Ларвер Бой, Б. Л., Хотшот, Вайкики, Лорд Байрон және т.б. – шала-шүйек иттер, мультфильмдер немесе ғылыми фантастикалық жәндіктер емес, адам сияқты көрінеді, бірақ олардың мінез-құлқы оларды мен мүлдем таныс емес мәдениеттің өнімдері ретінде таңбалайды». «Питтсбург Пресс» газетінің Каспар Монахан: ««Gidget» жас көрермендерге ұнау үшін жасалған болса да, оны көруге және тіпті ләззат алуға қарсы заң жоқ. Шын мәнінде, мен «Харрис» кинотеатрына жаңа келгенді әйелдіктің табалдырығында жас қызды қинаған қиындықтар мен проблемаларға қатысты ең сергітетін және түпнұсқалық көзқарас деп таптым». «Питтсбург Сан Телеграф» газетінің Леонард Мендловиц: «Бұл жарық және жарқын музыкалық фильмде маңызды проблемалар немесе маңызды хабарлар жоқ, оны «Фрэнни өзінің бауырластық шынайылығын қалай алды» деп атауға болар еді».

Howard Thompson wrote in the New York Times of April 23, 1959, "[The film] is enough to make anybody leave one of the neighborhood theatres, where it opened yesterday, and light out for Long Island Sound. Pictorially, this mild little Columbia frolic, about a teen age girl with boy trouble, seems an ideal way to usher in the beach season." He praised performers Dee, Robertson, and La Roche. A self proclaimed "Screen Scout" for the San Francisco Examiner wrote that "the studio should have released it for the birds. Even Sandra Dee, cute as she is, couldn't save this one." Margaret Harford of the Los Angeles Mirror wrote that "Gabrielle Upton's screenplay forestalls censorship troubles. In her well written script, overheated romance boils down to a wholesome and virtuous little frolic on the beach. And a crew of attractive young performers keeps things lively with seldom a dull moment." Harold Whitehead of the Montreal Gazette said that "this is a pretty aimless little item about surf board acrobats and their peculiar views on life, but it is saved from complete lack of point by a charming performance from Sandra Dee, a pert little blonde teen ager who is making a name for herself in the movies these days." A critic using the G. H. A. in the Montreal Star called it "a pleasant little comedy romance [ ] in which the teenagers are depicted as healthy and attractive young people— none of them are suffering from frustration or neurosis, none of them are juvenile delinquents. and none of them an psychopathic cases." A critic for the New York Daily News remarked that "adolescense is so seldom lensed without distortion that "Gidget" is a welcome sight for eyes sorely tired of the delinquency angle. Treated with neither acid nor saccharine, the film achieves a reasonably good facsimile of the aging teens. Even better, perhaps, is the 'flair for comedy in both dialogue and situation." Marjory Adams of The Boston Globe remarked called the film "sparking and very youthful entertainment, designed to appeal to those under 25, but the intelligence of the adult theatregoer won't be insulted." Myles Standish opened his review in the St. Louis Post Dispatch by writing: HEY, GANG! Just saw the snappiest teen age picture! Sandra Dee, who’s really a baby though she’s getting a makeup as hardboiled as an old silent vamp, goes to Malibu Beach—that’s in Hawaii—on her vacation and mixes up with some icky boys who have nothing to do but show their muscles, suntan, ride surfboards, and make lazy passes at Sandra, which is all she rates. It’s called “Gidget,” and is at the [[Fox Theatre (St. Louis) Helen Bower of the Detroit Free Press called the film "summer sea sand and sun fun" and noted that "older people can enjoy watching the bright, happy young ones idling away the hours on the Pacific ocean beach at Mali bu, where much of the movie is set. They'll see some quite exciting surfboard riding, too, in the sport imported from our 50th state." Mildred Martin of The Philadelphia Inquirer wrote that "the film is spiked with a song or two, spends endless Eastman Colored CinemaScope footage on "riding the curl" and other aspects of surfboarding and fairly crawls with energetic, carefree youth in all types of bathing costumes." R. H. Gardner of The Baltimore Sun wrote that "it would be ironic if in the rubble of our present civilization, future generations unearthed a print of "Gidget," for, after seeing it, they'd never understand the kind of people we were. The film, now at the Stanley, is in my experience unique. Its characters—answering to the names of Moondoggie, Kahoona, Lover Boy, B. L., Hot Shot, Waikiki, Lord Byron, etc.—look like human beings instead of shaggy dogs, cartoon creations or science fiction monsters, but their behavior brands them as products of a culture with which I am totally unfamiliar." Kaspar Monahan of The Pittsburgh Press wrote that "although Gidget was obviously designed to appeal to the younger set, there's no law against an oldster viewing it and even enjoying it. In fact, I found the new arrival at the Harris a most refreshing and original slant on the troubles and problems besetting a young maiden on the threshold of womanhood." Leonard Mendlowitz of the Pittsburgh Sun Telegraph wrote that "there are no weighty problems or significant messages in this light and bright musical, might well have been called 'How Frannie Got her Fraternity Pin.'"

Қазіргі заманғы халықаралық шолулар

Фильм басқа құрлықтарда көбінесе жағымсыз пікірлер алды. Кемпбелл Диксон The Daily Telegraph газетінде швед режиссері Ингмар Бергманның "Күзге саяхат" фильмі, "ешкімнің моральдық қағидаларын бұзбайтын" фильмге "Х" сертификаты берілгенін жазды. "Гиджит" – жасөспірімдерге арналған, жыныстық сезімдермен күрескен қыз туралы ақымақша әңгіме, ол "U" деп белгіленген, себебі ол бар болғаны 16 жаста және егер ұзақ және табанды күш-жігерден кейін азғырылса, бұл тек қыздың ойын-сауығы болар еді. Менің бұл құндылықтарды сәл ғажап деп табуымда жалғыз бамын ба? Evening Standard газетінің Джон Уотерман Сандра Диді "батылдықпен және әдемі түсірілген серфингтің керемет фонында" актерлік шеберлік көрсеткен деп сипаттады. Daily Herald газетінің Маргарет Винксман былай деді: "Жүректі қалдыру үшін ғарыштан келген металл жабынған басқыншыларды, жердің ішіндегі қираған денелерді және теңіз түбінен келген қанатты жаратылыстарды ұстап тұруға болады. Мен үшін ең қорқынышты монстр – американдық жасөспірім, кем дегенде, қазіргі "Гиджит" фильмінде бейнеленгендей. Бұл олардың шығаратын шуы емес – ол керемет дауыспен естіледі. Бұл олардың сөйлейтін тілі емес – оны аудару мүмкін емес. Тіпті олардың жасаған әрекеттері де ашуды тудырмайды. Олардың басқалардың сезімдеріне, жайлылығына немесе қадір-қасиетіне деген немқұрайлылығы ғана қорқынышты. (Әрине, ата-аналар, қатаң түрде "ескіше" болып табылады, сондықтан олардың қатысуы қажет емес.) Міне, олардың жақсы жасөспірімдер болуы керек деп есептеледі." Dick Richards of the Daily Mirror фильмді "қарызға батқан, жиырма бірге толған кез келген адамды өте қартайған және шаршаған сезінетін әлсіз фильм" деп атады. Австралияның Sun Herald газетінің аты-жөні көрсетілмеген сыншысы оны "бірқалыпты түспен боялмаған, бірақ жағымды және зиянсыз фильм" деп сипаттады. The Age газетінің Колин Беннетт оны "шартты түрде музыкалық фильм немесе жасөспірімдердің музыкалық фильмі" деп атады. Ол былай деп қосты:

Ретроспективті тексерулер

Allmovie журналында Крейг Батлер: "Көптеген адамдар атауына қынжырлы қараса да, «Гиджет» 50-ші жылдардағы жасөспірімдерге арналған жаман фильм емес. Бұл, әрине, үлкен өнер емес, бірақ жеңіл, көңіл көтеруге арналған ойын-сауық ретінде толыққанды жарайды. Оны тек атынан білетіндер, оның жасөспірімнің көзқарасымен өмірдегі мәселелерді көтеруге тырысқанына таңғалады – және әлгі тырысқандарының кейбірі ақымақтық болғанымен, олардың көптегені өте жақсы орындалған. Бұдан бөлек, ол жағажайдағы босқындардың өмір салтын Франки Авалон мен Аннет Фуничеллоның жағажайдағы кештер туралы фильмдерінен гөрі әлдеқайда шынайы көрсетеді."

Марапаттар мен ұсыныстар

Фильм 1960 жылы актриса Сандра Диге ең жақсы әйел комедиялық рөлі үшін «Алтын Лавр» сыйлығының номинациясын алды.