Кіріспе
1982 жылы Блейк Эдвардс түсірген фильм.
the film
«Виктор/Виктория» – 1982 жылғы музыкалық комедиялық фильм, сценарийін және режиссурасын Блейк Эдвардс жазған. Басты рөлдерде Жюли Эндрюс, Джеймс Гарнер, Роберт Престон, Лесли Энн Уоррен, Алекс Каррас және Джон Рис-Дэвис ойнаған. Фильмді Metro Goldwyn Mayer компаниясы шығарды, продюсері – Тони Адамс, музыкасын Генри Манчини жазды, әндерін Лесли Брикюсс жазды. «Виктор/Виктория» 1995 жылы Бродвей мюзикліне қойылды. Фильм жеті «Оскар» сыйлығына ие болды және «Үздік түпнұсқа ән немесе бейімделген музыка» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Бұл 1933 жылғы неміс фильмі «Виктор мен Викторияның» жаңадан түсірілген нұсқасы.
Сюжет
1934 жылы Парижде, Кэрролл "Тодди" Тодд, Париждегі Chez Lui клубының қартайған гей орындаушысы, иесі Лабисстің әлсіз және кедей сопрано Виктория Грантты сынағанын көреді. Аудициядан кейін Виктория қонақ үйге оралады, бірақ үйден шығарылатынын біледі, өйткені ол үй жалдауын төлей алмайды. Сол түні Тоддидің махаббатқа қатысқан қалжыңшысы Ричард Че Луиге төрт адаммен бірге келгенде Тодди үлкен залал келтіретін ұрыс-керіске итермелейді және полиция қолдарына түскендерді тұтқындап қояды. Лабисс Тоддиді жұмыстан шығарып, клубқа кіруіне тыйым салады. Үйге бара жатқанда Тодди Викторияны мейрамханада көреді. Ол оны өзіне шақырады. Екеуінің де тамаққа ақшасы жоқ болғандықтан, ол салатқа тарақан құюды жоспарлайды, бірақ ол қашып кетеді және қасіретке ұшырайды. Дуэт Тоддиге жаңбырдың ішінде жүгіреді, ол жаңбырдың қысқарып, ескірген киімдеріне зақым келгенін байқағанда, оны қалуға шақырады. Келесі күні таңертең Ричард өзінің заттарын жинауға келеді. Виктория Тоддидің костюмі мен шапанын киіп, Тоддидің шкафында жасырынып жүр. Ричард шкафтың есігін ашқанда, ол оны ұрып, мұрнын сындырады, содан кейін оны үйден шығарады. Мұны көріп, Тодди Викторияны еркек ретінде таныстырып, оны Париждегі ең табысты талантты агент Андре Касселлге әйел кейіпкер ретінде таныстырады. Касселл оны граф Виктор Гразинский, гей поляк әйел имитаторы және Тоддидің жаңа жігіті ретінде қабылдайды. Касселл оған түнгі клубтың бір шоуына орын алады және клуб иелерінің жиынтығын ашылуына шақырады. Қонақтардың арасында Чикаго бандиті Кинг Марчан, оның ақ шашы бар Норма Кэссиди және денесі мықты гвардияшы Бернштейн, оны Скваш деп те атайды. Виктория бірден соққыға ұшырап, Кинг оған ғашық болады, бірақ актінің соңында ол өзін еркек ретінде "ашырып" бергенде, ол шоққа ұшырайды. Алайда Кинг "Виктор" адамның емес екеніне сенімді. Норма дау-дамай кезінде Кингке шабуыл жасағанда, ол оны АҚШ-қа қайтарады. Шындықты ашуға бел буған Кинг Виктория мен Тоддидің қонақ бөлмесіне кіреді және оның ваннаға кіргенін көріп, өзінің күдімін растайды. Чикагода Норма әлі де тастап кеткеніне ашуланып, Кингтің бизнес-партнері Сал Андреттиге Кингтің бір ер адаммен қарым-қатынаста екенін айтады. Кинг Виктория, Тодди және Касселлді "Ше Луиге" шақырады. Тағы бір үлкен ұрыс басталды. Скуаш пен Тодди клубтың көптеген клиенттерімен бірге тұтқындалады, бірақ Кинг пен Виктория қашып құтылуға тырысады. Кинг Викторияның жынысына мән бермейтінін айтып, Викторияны сүйеді. Скуаш қонақ бөлмеге оралып, Кингті Викториямен бірге төсекте ұстайды. Кинг түсіндіруге тырысады, бірақ содан кейін Скуаш өзінің гей екенін айтады. Виктория мен Кинг қарым-қатынас жұмыс істей ала ма, жоқ па деген сұраққа дау-дамай жасайды және Виктория Кингтің шынымен бандит емес екенін, бірақ түнгі клуб бизнесінде қалу үшін болжам жасайтын адам екенін біледі. Виктория екеуі де болмайтын нәрсеге ұқсап жүр екендіктерін айтады. Виктория бөлмесіне оралып, Скуашты Тоддимен бірге төсекте табады. Осы арада Лабисс Викторды аңдып, тергеу үшін жеке тергеуші Чарльз Бовинді жалдайды. Виктория мен Кинг біраз уақыт бірге өмір сүруге тырысады, бірақ оның алдауын жалғастыру қарым-қатынасты үзілу нүктесіне дейін шиеленістіреді, ал Кинг оны тоқтатады. Виктория Кингпен бірге болу үшін Виктор тұлғасынан бас тартуға шешім қабылдаған уақытта, Сал келіп, Кингтің бизнестің үлесін оның нақты құнынан аз мөлшерде Сальға беруін талап етеді. Скуаш Викторияға не болып жатқанын айтады, ол Нормаға ол шынымен әйел екенін көрсетеді, Кингтің үлесін құтқарады. Сол түні клубта Касселл Тодди мен Викторияға Лабисс өзіне және "Викторға" қарсы қоғамдық алаяқтық жасағаны үшін полицияға шағым түсіргенін айтады. Өзін-өзі тексергеннен кейін инспектор Лабисске бөлмеде көрген орындаушы, есікті ашқаннан кейін, ер адам екенін және Лабисс ақымақ екенін айтады. Ақырында Виктория Кингке өзінің шынайы тұлғасы ретінде қосылады. Анонсшы Виктор өнер көрсетеді дейді, бірақ Викторияның орнына Тодди "Виктор" болып маскаражданады. Қасақана апатты, бірақ ақыр соңында күлкілі өнер көрсеткеннен кейін Тодди бұл оның соңғы қойылымы деп мәлімдейді.
Өндіріс
Фильмнің сценарийін Блейк Эдвардс (Эндрюстің күйеуі) 1933 жылы түсірілген неміс фильмі «Виктор мен Виктория» бойынша бейімдеді. Бұл фильмнің сценарийін Рейнхольд Шюнцель Ханс Хоембергтің бастапқы сюжеттік жоспары негізінде жазған. Эдвардстың айтуынша, сценарийді жазуға бір ай уақыт кеткен. Эндрюс өзінің рөліне дайындалу үшін 1933 жылғы нұсқасын қарап шықты. Фильмді 1978 жылдан бастап Питер Селлерспен бірге Эндрюстің қатысуымен түсіру жоспарланған, бірақ Селлерс 1980 жылы Эндрюс пен Эдвардс «С.О.Б.» (1981) фильмін түсіріп жатқанда қайтыс болды, сондықтан Роберт Престон Тодди рөліне шақырылды. «Севильдің көлеңкелі ханымы» атты нөмірде Эндрюс киген костюм, шындығында, фильмнің соңында Престон киген костюм. Ол Престонның дене бітіміне қарай жасалған, содан кейін артындағы ілгектер мен көздердің көмегімен Эндрюстің әдемі келбетіне сәйкес етіп тарылтылды. Оның биіктігіне байланысты айырмашылықты жасыру үшін костюмнің астына қара жібек қырлары тігілді. Мата қара және қоңыр крептен жасалған, оған жіңішке алтын жіптер тоқылған, жарық түскенде ылғалды көрінеді.
Шығару
"Виктор/Виктория" 1982 жылғы 16 наурызда Filmex кинофестивалінде көрсетілді. 1982 жылғы 19 наурызда Нью-Йорк, Лос-Анджелес және Торонто қалаларында кеңейтілген көрсетілімге шықты. Variety журналынан Тодд Маккарти бұл фильмді "Блейк Эдвардстың жарқын, өте әдемі ойын-сауығы" деп сипаттады. The New York Times газеті құлшыныспен жазды: "Дайын болыңыз, жылдамдаңыз және дереу Зигфельд театрына барыңыз, онда Блейк Эдвардс бүгін өзінің шедевр туындысын, керемет және ең маңызды жетістігін ұсынады. Ол "Виктор/Виктория" деп аталады, және оның басты рөлдерін Джули Эндрюс, Роберт Престон және Джеймс Гарнер сомдады, әрқайсысы қателікке байланысты туған керемет ертегіде мансабының ең жақсы рөлін орындады. Бұл ертегіде қате сәйкестік, жыныстық рөлдерді ойнау, махаббат, тазалық және көңіл көтеруші көріністер бар. "Виктор/Виктория" гомосексуализмге қатысты төзімділік пен түсінікті қадағаласа да, және ол "гей" сөзін 1934 жылғы Парижде, тіпті осы фильмде бейнеленген жартылай әлемде де жиі қолданылмаған жолмен қолданса да, комедияның тамыры театр маскалары мен маскировкасының ежелгі дәуіріне дейін барып жетеді. "Виктор/Виктория" соншалықты жақсы, соншалықты құлшыныс тудырады, оның жалғыз өкінішті жағы – мырза Эдвардс одан да жақсы фильм жасауға тырысып, қиналады деген күдік".
Rotten Tomatoes сайтында фильмге берілген пікірлердің саны негізінде мақұлдау көрсеткіші құрады, ал орташа бағасы болды. Сайттың сыншылардың консенсусы былай деді: "Джули Эндрюстің керемет ойынының арқасында Блейк Эдвардстың музыкалық гендерлік комедиясы өткір, қызықты және көңілді". Metacritic сайтында 12 сыншының пікіріне сүйене отырып, 100 балдық шкала бойынша 84 бал алды, бұл "барлық тараптан мақтауға" ие екенін көрсетеді.
Марапаттар
Сыйлық санаты Номинант(тар) Нәтиже Сілтеме. «Оскар» сыйлығы Үздік әйел ойыншысы Джули Эндрюс Үздік ер адам ойыншысы Роберт Престон Үздік әйел ойыншысы (қосымша рөлде) Лесли Энн Уоррен Үздік сценарий – басқа материалға негізделген Блейк Эдвардс Үздік көркемдік безендіру Көркемдік безендіру: Роджер Маус, Тим Хатчинсон және Уильям Крейг Смит; Декорация: Гарри Кордуэлл Үздік костюм дизайны Патриция Норрис Үздік түпнұсқа ән – музыка және оның бейімделуі немесе бейімделген музыка Генри Манчини және Лесли Брикюсс Британдық кинооператорлар қоғамы Үздік кинооператорлық Дик Буш «Сезар» сыйлығы Үздік шетелдік фильм Блейк Эдвардс «Давид ди Донателло» сыйлығы Үздік шетелдік фильм Үздік шетелдік режиссер Үздік шетелдік сценарий Үздік шетелдік әйел ойыншысы Джули Эндрюс «Алтын глобус» сыйлығы Үздік фильм – музыкалық немесе комедиялық Музыкалық немесе комедиялық фильмдегі үздік әйел ойыншысы Джули Эндрюс Музыкалық немесе комедиялық фильмдегі үздік ер адам ойыншысы (қосымша рөлде) Роберт Престон Музыкалық немесе комедиялық фильмдегі үздік әйел ойыншысы (қосымша рөлде) Лесли Энн Уоррен Музыкалық фильмдегі үздік түпнұсқа музыка Генри Манчини «Алтын катушка» сыйлығы Үздік дыбыс монтаждау – шетелдік фильм – диалог «Грэмми» сыйлығы Фильм немесе телешоу үшін жазылған түпнұсқа музыканың үздік альбомы «Виктор/Виктория» – Генри Манчини және Лесли Брикюсс Канзас-Сити киносыншылар шеңберінің сыйлығы Үздік әйел ойыншысы Джули Эндрюс Ұлттық киносыншылар кеңесінің сыйлығы Үздік ер адам ойыншысы (қосымша рөлде) Роберт Престон Нью-Йорк киносыншылар шеңберінің сыйлығы Үздік ер адам ойыншысы (қосымша рөлде) Үздік әйел ойыншысы (қосымша рөлде) Лесли Энн Уоррен «Сан-Жорди» сыйлығы Үздік шетелдік фильм Блейк Эдвардс Шетелдік фильмдегі үздік ойнау Джули Эндрюс Роберт Престон Түрік киносыншылар қауымдастығының сыйлығы Үздік шетелдік фильм 7-орын Америка жазушылар гильдиясының сыйлығы Үздік комедия – басқа материалдан бейімделген Блейк Эдвардс
2000 жылы Америка кино институты фильмді AFI-дың 100 жыл 100 күлкісі (#76) тізіміне енгізді.