Кіріспе
Американдық ақын, әнші-сазгер, композитор және әнші (1933–2015)
Родни Марвин МакКюэн (/m//ə/'/k//j//uː//ə//n/; 29 сәуір 1933 – 29 қаңтар 2015) – американдық ақын, әнші-сазгер және композитор. Ол 1960 жылдардың соңында АҚШ-та ең көп сатылған ақындардың бірі болды. Өмірі бойы МакКюэн түрлі жазбаларды шығарды, олардың ішінде танымал музыка, сөздік поэзия, кино саундтректері және классикалық музыка бар. Ол музыкалық шығармалары үшін екі рет «Оскар» сыйлығына ие болды. МакКюеннің Жак Брельдің әндерін аудауы мен бейімдеуі бельгиялық әнші-сазгерді ағылшын тілді әлемге таныстыруға ықпал етті. Оның өлеңдері махаббат, табиғат және руханият тақырыптарын қамтиды. МакКюеннің әндері бүкіл әлемде 100 миллионнан астам тіркелді, ал оның поэзия кітаптарының 60 миллион данасы сатылды. 1933 жылғы 29 сәуірде Калифорния штатының Окленд қаласындағы «Құтқару армиясы» жатақханасында дүниеге келген. «The New York Times» басылымы мәлімдегендей, ол «екі туу туралы куәлікке ие болған, олар әкесінің атын әртүрлі жазып, шатастыратын күндерді көрсеткен». Ол анасынан кеткен биологиялық әкесін ешқашан таныған емес. Анасы мен зорлық-зомбылыққа бейім, маскүнем өгей әкесі тәрбиелеген МакКюэн үйден қашып кетті. Ол Батыс жағалауында малшы, жер өлшеуші, теміржолшы, ағаш кесуші, родео ковбойы, каскадер және радио дискі жокесі болып жұмыс істеді, әрқашан анасына ақша жіберіп отырды. Формальды білімі жетіспегенін өтеу үшін МакКюэн күнделік жүргізе бастады, нәтижесінде оның алғашқы өлеңдері мен әндерінің мәтіндері пайда болды. 1951 жылы Окленд техникалық орта мектебін бітірмей, МакКюэн Корея соғысы кезінде газетке мақала жазушы және үгіт-насихат сценарийлерін жазушы болып жұмыс істеді. Ол Сан-Францискоға қоныстанды, онда Джек Керуак және Аллен Гинзберг сияқты «Бит» ақындарымен бірге клубтарда өлеңдерін оқыды.
Жақсылықтарды табу
1960 жылдардың басында МакКюэн Францияға көшіп келді, онда ол алғаш рет бельгиялық әнші-күйші және шансон орындаушысы Жак Брельмен танысты. МакКюэн осы композитордың шығармаларын ағылшын тіліне аударуға кірісті, нәтижесінде "Егер сен кетіп қалсаң" әні дүниеге келді – халықаралық поп-стандарт. МакКюэн Брелдің "Le Moribond" әнін "Seasons in the Sun" деп еркін аударды, ал британдық фолк-бит тобы The Fortunes 1969 жылы Нидерландыда осы әнді танымал етті. 1974 жылы әнші Терри Джекс МакКюэннің "Seasons in the Sun" әнін ең көп сатылған поп-хитке айналдырды, сондай-ақ "If You Go Away" әнінің кавер нұсқасын шығарды. МакКюэн басқа француз әнші-күйшілерінің әндерін де аударды, оның ішінде Жорж Мустаки, Гилберт Беко, Пьер Делано және Мишель Сарду. 1961 жылы ол "Oliver Twist" атты хит-сингл шығарды. Ол оны Глэдис Шеллимен бірлесіп жазды, ал Spiral лейблі шығарған сингл Billboard поп-хиттерінде 76-шы орынға ие болды. Осы және басқа да жазбалардағы дауысының қарлығы және құрғақтығы МакКюэннің 1961 жылы көптеген жарнамалық шараларға қатысуынан кейін дауыс шығару жолдарына салған салдары болды. Ол Генри Манчини, Джон Уильямс және Анита Керр сияқты көптеген композиторлармен ынтымақтастық жасады. Оның симфониялары, концерттері және басқа да оркестрлік шығармалары әлемнің әр тарапындағы оркестрлерде орындалды. Киноиндустриясындағы композиторлық жұмысы оған "Мисс Жан Бродидің гүлденуі" (1969) және "Чарли Браун есімді бала" (1969) фильмдері үшін екі "Оскар" номинациясын әкелді. МакКюэннің "Оскарға" ұсынылған "Жан" композициясы, Оливер орындауында, 1969 жылы Billboard Adult Contemporary чартында 1-орынға шықты және төрт апта бойы сол деңгейде қалды. 1971 жылы оның "I Think of You" әні Перри Комо үшін үлкен хитке айналды. МакКюэннің басқа да танымал шығармалары "Мен бұрын білген әлем", "Жақында жат", "Менің атымды ешкім білмейді ме?", "Раушаның маңызы", "Әлемде уайымсыз" және "Батыр болғысы келетін сарбаздар" болды. 1970 жылдары МакКюэн ірі масштабты оркестрлік композициялар жазуға кірісті, оркестр үшін концерттер, сюиталар, симфониялар және камералық шығармалар сериясын жазды. Ол он жыл бойы өлең кітаптарын жариялауды жалғастырды. 1977 жылы ол өзінің биологиялық әкесі туралы ақпаратты іздеу туралы "Әкемді табу" атты хроникасын жариялады. Бұл кітап және оның жариялануы асырап алынған балаларға осындай ақпаратты алуды жеңілдетті. 2001 жылы МакКюэннің 160 беттік жаңа өлеңдер жинағы бар "Қонуға қауіпсіз орын" кітабы жарық көрді. 10 жыл бойы ол Карнеги залында немесе Линкольн орталығында жыл сайын туған күнін тойлайтын концерттер өткізді. Ол "The Platinum Collection" атты қос CD-ді шығарды және RCA және Warner Bros. барлық жазбаларын CD-бокс жинақтары ретінде шығару үшін қайта жаңартудан өткізді. Өзінің көркемдік ізденістерінен басқа, ол Американың әртүрлі суретшілер гильдиясының (AGVA) атқарушы президенті болды, ол осы лауазымда кез келген ер немесе әйелден ұзақ қызмет етті. МакКюэн Калифорния штатының Беверли-Хиллс қаласында, өзінің серіктесі Эдвардпен, оны "бауырым" деп атаған және төрт мысықпен бірге 1928 жылы салынған үлкен испандық үйде тұрды, онда әлемдегі ең үлкен жеке рекордтық коллекциялардың бірі сақталған. Ол ЛГБТ құқықтары қозғалысында белсенді болды және 1950 жылдары Mattachine Society Сан-Франциско бөлімшесінің негізгі мүшесі болды, бұл елдегі ең алғашқы ЛГБТ жақтау ұйымдарының бірі. МакКюэннің 1977 жылғы "Slide Easy In" альбомының мұқабасында танымал гей актер Бруноның көкөніс майын ұстап тұрған қолы бейнеленген фотосурет болды; банка Крисконың пастиші болды, содан кейін гейлер оны жыныстық майлау үшін кеңінен қолданды, ал этикеткада "Диско" деп жазылған. Мұқабасында: "Бұл жобаға барлығы қатысуы керек еді; тек қана беткі жағынан емес, тереңнен – және бірге. Егер сіз өзіңізді "оңай" сезінбесеңіз, онда сіздің ауырсыну немесе ләззат табу табалдырыңызды қарап шығу керек" делінген. The Washington Post газетінің некрологында Мэтт Шудель МакКюэннің коммерциялық табысы әдеби қауымдастықтың қарсылығын тудырғанын айтады. МакКюэннің өзі "Әлемдегі ең кешірілмейтін күнә – бестселлер ақын болу" деп әзілдеген. Фрэнк В. Хоффман "Өнер және ойын-сауық модалары" атты еңбегінде МакКюэннің поэзиясын "60-шы жылдардағы поэзияға сай жасалған, бір формасыз сызықтан екіншісіне қарай елдік каденстерді тартқан, әлемді суреттеместен бұрын оны көркемдеуді ұнататын адамның сарымсақпен қалыңданған Карл Сандбургтің қарапайым кінәсіздігін жеткізген" деп сипаттады. 1969 жылы ол танымалдылығының ең биік сатысында болғанда, "Ньюсуик" журналы оны "Кичтің патшасы" деп атады. Жазушы және әдеби сыншы Нора Эфрон: "Көп жағдайда МакКюэннің өлеңдері беткей және қарапайым, жиі ақымақ" деді. Пулитцер сыйлығының лауреаты, АҚШ-тың ақын лауреаты Карл Шапиро: "МакКюэнды ақын деп атаудың қажеті жоқ. Оның поэзиясы тіпті қоқыс емес" деді. 2001 жылы "Чикаго Трибюн" газетімен берген сұхбатында МакКюэн "қайта оралу" үшін "суды сынап көріп" жатқанда, Пулитцер сыйлығының лауреаты, мәдениет сыншысы Джулия Келлер "Миллиондаған адамдар оны жек көреді, оның шығармалары соншалықты сентименталды және жағымпаздыққа толы, тіпті Кэти Ли Гиффордтың сөздері Сьюзан Сонтаг сияқты көрінеді" деді, сондай-ақ оның жұмысы "көптеген адамдарды ашуға тікелей себеп болады. Олар оны ақымақ және маусымдық деп санайды, жас жазушылар класында өтпейтін ақшалай сыйлық" деді, сонымен қатар "халық оны қасықпен жеп қойды, ал жоғары мәдениетті әдеби сыншылар шишада қуырып жеді" деді. Ол турының үшінші концерті билет сатылымының нашар болуына байланысты күшін жойғанын атап өтті. 2019 жылдың мамырында Backbeat Books "A Voice of the Warm: The Life of Rod McKuen" атты Барри Альфонсоның кітабын жариялады. Бұл МакКюэннің алғашқы толыққанды биографиясы болды. Кітапқа жазған кіріспесінде әнші және музыка тарихшысы Майкл Файнштейн МакКюэннің өмірі мен жұмысы поп-мәдениетінде маңызды орынға ие екенін жазды: "[МакКюэн] оқырман немесе тыңдаушыға "Менің туралым" дегізіп, жасай білді. Гершвин сияқты, оның жұмысы оның жасалған уақытының құжаты болып табылады. Бірақ ол жасаған нәрсе сол уақыттан асып түседі және әлі де адамдарға маңызды нәрселерге тікелей сезім береді: махаббат, қарым-қатынастар, адамның жағдайы. Бұл нәрселер өзгермейді. Ол ең көп аудиторияға жете алу үшін өз уақытының тілін қолданды. Бірақ оның мәні әлі де жарамды және, менің ойымша, мәңгілік."
McKuen's Academy Award nominated composition "Jean", sung by Oliver, reached No.1 in 1969 on the Billboard Adult Contemporary chart and stayed there for four weeks. In 1971, his song "I Think of You" was a major hit for Perry Como. Other popular McKuen compositions included "The World I Used to Know", "Rock Gently", "Doesn't Anybody Know My Name", "The Importance of the Rose", "Without a Worry in the World", and "Soldiers Who Want to Be Heroes". During the 1970s, McKuen began composing larger scale orchestral compositions, writing a series of concertos, suites, symphonies, and chamber pieces for orchestra. He continued publishing a steady stream of poetry books throughout the decade. In 1977, he published Finding My Father, a chronicle of his search for information on his biological father. The book and its publicity helped make such information more readily available to adopted children. 2001 saw the publication of McKuen's A Safe Place to Land, which contains 160 pages of new poetry. For 10 years he gave an annual birthday concert at Carnegie Hall or the Lincoln Center. He released the double CD The Platinum Collection and was remastering all of his RCA and Warner Bros. recordings for release as CD boxed sets. In addition to his artistic pursuits he was the Executive President of the American Guild of Variety Artists (AGVA), a post he held longer than any other man or woman elected to the position. McKuen lived in Beverly Hills, California, with his partner Edward, whom he called his "brother", and four cats in a large rambling Spanish house built in 1928, which housed one of the world's largest private record collections. He was active in the LGBT rights movement, and as early as the 1950s, was a key member of the San Francisco chapter of the Mattachine Society, one of the nation's earliest LGBT advocacy organizations. The cover of McKuen's 1977 album Slide Easy In featured a photo of popular gay adult actor Bruno's arm gripping a handful of vegetable shortening; the can was a pastiche of Crisco – then widely used by gay men as a sexual lubricant for fisting– with the label instead reading "Disco". An inscription on the cover stated "this was a project everyone had to get into; not just on the surface, but deeply—and together. If you don't feel "easy in" then perhaps your threshold of pain or pleasure needs looking into." In a Washington Post obituary, Matt Schudel suggests that McKuen's commercial success engendered a backlash from the literary community. McKuen himself quipped that "The most unforgivable sin in the world is to be a bestselling poet". Frank W. Hoffmann, in Arts and Entertainment Fads, described McKuen's poetry as "tailor made for the 1960s poetry with a verse that drawled in country cadences from one shapeless line to the next, carrying the rusticated innocence of a Carl Sandburg thickened by the treacle of a man who preferred to prettify the world before he described it". and, at the height of his popularity in 1969, Newsweek magazine called him "the King of Kitsch." Writer and literary critic Nora Ephron said, "[F]or the most part, McKuen's poems are superficial and platitudinous and frequently silly." Pulitzer Prize winning US Poet Laureate Karl Shapiro said, "It is irrelevant to speak of McKuen as a poet. His poetry is not even trash." In a Chicago Tribune interview with McKuen in 2001 as he was "testing the waters" for a comeback tour, Pulitzer Prize winning culture critic Julia Keller claimed that "Millions more have loathed him [ ] finding his work so schmaltzy and smarmy that it makes the pronouncements of Kathie Lee Gifford sound like Susan Sontag," and that his work "drives many people crazy. They find it silly and mawkish, the kind of gooey schmaltz that wouldn't pass muster in a freshman creative writing class" while stating that "The masses ate him up with a spoon, while highbrow literary critics roasted him on a spit." She noted that the third concert on his tour had already been canceled because of sluggish ticket sales. In May 2019, Backbeat Books published A Voice of the Warm: The Life of Rod McKuen by Barry Alfonso. This was the first in depth biography of McKuen. In his introduction to the book, singer and music historian Michael Feinstein wrote that McKuen's life and work held a significant place in pop culture: "[McKuen] knew how to create something that made a reader or listener say, 'That’s me.' Like Gershwin’s, his work is a document of the time in which it was created. But what he did also transcends that time and still speaks fundamentally to the things that matter to people: romance, relationships, the human condition. Those things don’t change. He used the vernacular of his time to reach the widest audience. But at its essence, his work is still valid and, I think, timeless."