Кіріспе
Құрылыс материалы
От кірпіші, отқа төзімді кірпіш немесе от балшығы кірпіші – пештердің, қыздыру пештерінің, оттықтардың және каминдердің ішкі қабырғаларын қаптауға қолданылатын керамикалық материалдан жасалған блок. Отқа төзімді кірпіштер негізінен жоғары температураға төтеп беру үшін салынса, энергия тиімділігін арттыру мақсатында жылу өткізгіштігі төмен болуы да жиі кездеседі. Әдетте, тығыз от кірпіштері қатты механикалық, химиялық немесе жылулық әсерге ұшырайтын жағдайларда қолданылады, мысалы, ағашпен қыздырылатын пештің немесе пештің ішкі бөлігі, онда ағаштан тозу, күлден немесе шлактан қорыту және жоғары температура әсер етеді. Алайда, электр немесе табиғи газбен жұмыс істейтін пештер сияқты, нашар жағдайларда, көбінесе "пеш кірпіштері" деп аталатын, көбірек кеуекті кірпіштер жақсырақ таңдау болып табылады. Олар нашаррақ, бірақ олар жеңіл, жасау оңай және тығыз кірпіштерге қарағанда жақсы жылу оқшаулайды. Қандай жағдайда болсын, от кірпіштері жарылуға төтеп беруі керек және олардың беріктігі температураның күрт өзгеруіне төтеп беруі тиіс.
Өндiру
Отқа төзімді кірпіш жасау кезінде от балшығы пеште ішінара шыныланғанша қыздырылады. Арнайы мақсаттар үшін кірпіш глазурьленуі мүмкін. Отқа төзімді кірпіштің екі стандартты өлшемі бар: және. Сонымен қатар, отқа төзімді кірпіштің "жартылай" түрлері де бар, олардың қалыңдығы жартысына тең және көбінесе ағаш пештерін және каминге қосылатын жабдықты қаптау үшін қолданылады. "Жартылай" кірпіштің өлшемдері әдетте келесідей болады. Отқа төзімді кірпіш алғаш рет 1822 жылы Уэльстің Ниат аңғарында Уильям Уэстон Янг ойлап тапқан.
Жоғары температурадағы қолдану
Болат қорыту пештерін қаптауға қолданылатын кремнийлі отқа төзімді кірпіштер, көптеген басқа керамикалық материалдарды балқытатын температураға дейін қыздырылады, тіпті кремнийлі отқа төзімді кірпіштердің бір бөлігі сұйыла да түседі. Осы құрамға ие Жоғары температурада қайта қолданылатын беттік жылуоқшаулау (HRSI) материалы ғарыш кемесінің жылуоқшаулау плиткаларында қолданылған. Темір емес металлургиялық процестерде негізгі отқа төзімді кірпіштер пайдаланылады, себебі осы процестерде пайдаланылатын шлактар "қышқыл" кремнийлі кірпіштерді оңай ерітеді. Темір емес металл концентраттарын қорытуда ең көп қолданылатын негізгі отқа төзімді кірпіштер – "хром-магнезит" немесе "магнезит-хром" кірпіштері (өндірісте қолданылатын магнезит және хромит кендерінің арақатынасына байланысты).
Төмен температурада қолдану
Басқа да материалдар төмен температурада қолданылатын отқа төзімді кірпіштер ретінде қолданылады. Магний оксиді көбінесе пештердің ішкі қаптамасы ретінде пайдаланылады. Кремний кірпіштері пештер мен күйдіру қондырғыларының ішкі қабаттарын қаптау үшін ең көп қолданылатын кірпіш түрі болып табылады. Ішкі қаптама көбінесе тозуға арналғандықтан, жаңа қаптамалардың арасындағы мерзімді ұзарту үшін жоғары алюминийлі отқа төзімді кірпіштер қолданылуы мүмкін. Көп жағдайда, осы тозуға арналған ішкі қаптамада жарықтар пайда болғаннан кейін көп ұзамай олар байқалады. Бұл бастапқыда көбірек кеңею тігістері қойылуы керек екенін көрсетті, бірақ енді олардың өзі кеңею тігістеріне айналды және құрылымдық тұрақтылыққа әсер етпесе, алаңдауға орын жоқ. Жоғары тозуға төзімділігі бар кремний карбиді күйдіру және крематорлардың ошақтарында жиі қолданылатын материал. Құбырлар мен ағаш оттықтары үшін қарапайым қызыл қыш кірпіштерін де пайдалануға болады.