Кіріспе

1982 жылы түсірілген фильм, сонымен қатар 1977 жылы түсірілген қорқынышты «Өлім тұзағы» (Death Trap) фильмі. «Deathtrap» – 1982 жылы түсірілген американдық қара комедиялық триллер. Оны Ира Левиннің осы аттас 1978 жылғы пьесасы негізінде Сидни Люмет режиссерлік етті, сценарийін Левин мен Джей Прессон Аллен жазды, ал басты рөлдерде Майкл Кейн, Дайан Кэннон және Кристофер Рив ойнады. Фильмге сыншылар көбінесе жағымды баға берді, бірақ оның сюжеті Кейннің 1972 жылғы «Слеут» фильміне ұқсас екенін атап өтті. Фильмде соңғы жылдары жаңа табысқа жете алмаған белгілі драматургтің тағдыры баяндалады. Оқушысы оған үміттендіретін пьесаның қолжазбасын сеніп тапсырғаннан кейін, жазушы әйеліне егер оқушы пьеса туралы ешкімге айтпаса, оны өлтіріп, қолжазбаны өзіне қабылдауға болатынын айтады.

Сюжет

Танымал драматург Сидни Брул Бродвейдегі ең соңғы сериядағы фиксты бастайды және өзінің Шығыс Хэмптон, Лонг Айленд, үйіне қайта оралады. Әйелі Майра қаржы жағдайы нашар емес деп сендіргенмен, Сидни бір рет соққы алуға асығады. Ол өзінің шығармашылық шеберханасының бірінде оқыған бір оқушының пьесасының қолжазбасын алып, өз ойын сұрап отырғанын айтады. Сидни бұл шығарманы кемелділікке жақын деп санайды және Майраға соңғы уақыттағы ең жақсы идея - авторды өлтіріп, пьесаны өзі шығарды деп айтады. Майра оның шынайы екеніне көз жеткізеді. Сидни жас Клиффорд Андерсонды өзінің жеке пьесаларынан қару-жарақпен безендірілген оқшау үйіне сценарийді талқылау үшін шақырады. Клиффорд, сұлу, бойдақ, нағыз адам, әрі құлшыныспен қалады. Кеш бойы Майра Сидниді Клиффордпен тең серіктес ретінде жұмыс істеуге көндіруге тырысады, бірақ нәтиже бермейді. Сидни Клиффордты Гарри Гудинидің құтылу үшін қолданған қолқаптарын киюге көндіреді. Клиффорд олардың жұмыс істемейтінін білгенде, ол да, Майра да қысылып қалады. Ақырында Сидни Клиффордқа кілтті береді, бірақ ол оларды алып тастамай тұрып, Сидни оған шабуыл жасап, шынжырмен құшады. Сидни денені алып тастайды, бірақ Майраны онымен бірге әрекет етуге сендіруі керек. Ол ештеңе айтпайды, өйткені олар көршілері Хельга Тен Дорптан күтпеген сапар алады, ол голландиялық психикалық және көршілес үйді жалға алған еуропалық танымал тұлға. Хельга үйде қайғы мен өлімді сезінеді. Ол кетер алдында Сидниге аяқкиім киген адам шабуыл жасамақ деп ескертеді. Мира ұйықтауға дайындалғанда, ол Сиднидің жасаған ісін мойындауды бастайды. Ол төменгі қабатқа ішімдікке түседі, бірақ дыбыс оны қорқытады және ол жолыққаннан күдіктеніп, қайтадан жоғарыға қашады. Сидни оны төменге алып түсіп, бәрі жақсы екенін дәлелдеді және олар жатын бөлмесіне оралды. Клиффорд бөлме терезесінен өтіп, Сидниді бүркемемен ұрып-соққанда тыныштық бұзылады. Клиффорд Майраны үйдің ішінде қуып жүріп, әлсіз жүрегі тоқтағанша, ол құлап, қайтыс болады. Сидни жараланбай, тыныш төмен түсіп, Клиффордқа қосылады. Олар Майраның денесімен не істеу керектігі туралы бірнеше сөз айтады, содан кейін құмарлықпен сүйеді. Алдыңғы бірнеше сағат Майраны өзіне қол тигізбей өлтіру үшін жасалған айла-шарғы болған. Клиффорд Сиднимен бірге тұрады және екеуі серіктестің кеңсесінде бірге жұмыс істейді. Сидни жазушы блогынан зардап шегеді, бірақ Клиффорд күдікті түрде құлыптаған жаңа пьесасының беттерін бірінен соң бірін тығып отырады. Клиффорд азық-түлік сатып алып жатқанда, Сидни сөреге кіруге тырысады, бірақ сәтсіз. Ол Клиффордтың пьесасын қайтарып алуын күтеді, содан кейін Клиффордтың қолжазбасын жалғанмен ауыстырады. Сидни Клиффордтың Майраның өлімі туралы шынайы оқиғаны "Өлім тұзағы" атты жаңа пьесасының негізі ретінде пайдаланып жатқанын оқып, қорқып қалды. Ол ашуланып, Клиффордпен бетпе-бет келеді, ол пьесаның әлеуеті туралы мақтанады және оны Сиднидің келісімімен немесесыз жазатынын талап етеді. Клиффорд Сиднимен несие бөлісуді ұсынады, ол Клиффордты социопат деп санайды. Сидни "Deathtrap" жобасына қатысып, шешімін табады. Бірнеше күннен кейін, Хельга күткен найзағайды күтіп, шырақтар үшін тоқтады. Клиффорд оған Сиднидің хатшысы ретінде жұмыс істейтінін айтады. Сидни үйге келгенде, Хельга Сидниге Клиффордтың аяқкиім киген адам екенін ескертеді. Сидни Хельгаға уайымдамауды және Клиффордты жұмыстан босатуды айтады. Сидни Клиффордтан балтамен қарулануды сұрайды, содан кейін сахна бизнесін көрсетеді, содан кейін қару шығарады. Ол Клиффордты өлтіріп, өзін-өзі қорғаған деп айыптап, "Өлім аузы" қолжазбасын жоғалтуды көздейді. Бірақ Сидни оның қаруы бос екенін біледі. Клиффорд одан осындай жоспарды күткен еді және оқтарды басқа қаруға толтырды. Клиффорд енді Сиднидің сатқындық пен балта схемасын пьесада қолдануға ниетті. Ол Сидниді шынжырмен шынжырлатып, қолын жинап, кететінін айтады. Ол Сидниге пьесаның қойылымын тоқтатуға тырыспауын ескертеді. Алайда, Клиффорд шынжырлардың әуендік шынжыр екенін білмейді, тағы бір Гудинидің тіректері. Сидни бірден босап, арбалетті алып, сыртқа шығып, жатын бөлменің терезесіне көтеріледі. Ол кіреді, ал баспалдақтан төмен түсіп, Клиффордты бір болтпен артқы жағынан атып өлтіреді. Сидни денені тастап кете алмай тұрып, дауыл толығымен соқтығысып, үйдің жарығы сөндіріледі. Жарық бөлмені жарықтайды, ал бір адам тез арада шығады. Бұл Хельга, Сидни қауіп-қатерде деп ойлап, көмекке келеді. Ол Сидни�...

Қабылдау

Сыншы Роджер Эберт фильмге үш жұлдыз беріп, оны "ашкөздік, қызғаныш, құмарлық, мақтаныш, ықылымдылық, жалқаулық және жалғандық сияқты ежелгі және құрметті адамдық кемшіліктерді күлкілі түрде зерттейтін туынды" деп атады. Кэннон өзінің рөлі үшін "Алтын Распарсы" сыйлығының "Ең нашар қосалқы әйел рөлі" номинациясына ие болды. Сидни мен Клиффордтың арасындағы сүйіспеншілік сахнасы түпнұсқалық пьесада жоқ (дегенмен, олардың махаббатта екені ашық айтылады). Гей кинотарихшысы Вито Руссо "Целлюлоид шкафы" атты кітабында Ривтің Денверде (Колорадо штаты) көрсетілім кезінде көрермендердің өбіске қарсы шу көтергенін, ал "Time" журналының осы өбіс туралы хабарламасы фильмнің маңызды сюжеттік элементін ашып, билет сатудан 10 миллион долларлық шығынға әкелгенін мәлімдейді. (Фильм прокаттан 19 миллион доллардан астам табыс тапты.) Джордан Шилдкроут "Қызықты кісі өлтірулер" (2014) кітабында бір көрсетілімге барғанын, сол кезде көрермендердің бірі Кейн мен Рив өбіскен сәтте "Жоқ, Супермен, істеме!" деп айқайлағанын айтады. "Deathtrap" Rotten Tomatoes сайтында 19 рецензия негізінде 74% оң бағаға ие, 2023 жылдың тамыз айына қарай орташа бағасы 6.8/10 құрайды.

Үйдегі бейнежазбалар

Deathtrap 1999 жылдың 27 шілдесінде 1-аймақтық DVD форматында жарық көрді. Ол 2003 жылдың 8 қарашасында Генри Винклер мен Майкл Китонның «Night Shift» фильмімен бірге екі фильмнен тұратын жинақта қайта шығарылды. Warner Home Video 2012 жылдың 20 қарашасында «Warner Archive Collection» жинағының бөлігі ретінде Deathtrap фильмін Blu-ray Disc форматында шығарды.