Кіріспе

Теориялық астрофизикада O немесе B спектральдық кластарына жататын жас жұлдыздың төңірегінде иондалған сутегінің (H II) сферасы қалыптасуы мүмкін. Бұл теория 1937 жылы Бенгт Стромгрен жасады және кейіннен оның құрметіне Стромгрен сферасы деп аталды. Розетка тұмандығы – H II аймақтарындағы осы типтегі эмиссиялық тұмандықтардың ең айқын мысалы.

Физика

Өте ыстық, О немесе В спектральдық класына жататын жұлдыздар өте жоғары энергетикалық сәуле шығарады, әсіресе ультракүлгін сәулелену, ол қоршаған жұлдызаралық ортаның бейтарап сутегін (H I) иондауға қабілетті, нәтижесінде сутегі атомдары жалғыз электрондарын жоғалтады. Сутегінің осы күйі H II деп аталады. Біршама уақыт өткен соң, бос электрондар осы сутегі иондарымен қайта бірігеді. Энергия бір фотон түрінде емес, керісінше, төмен энергетикалық фотондар тізбегі түрінде қайта шығарылады. Фотондар жұлдыз бетінен сыртқа қарай жылжығанда энергиясын жоғалтады және иондануға қайта үлес қосуға жеткіліксіз болады. Әйтпесе, бүкіл жұлдызаралық орта иондалар еді. Стромгрен сферасы – иондалған аймақтарды сипаттайтын теориялық модель.

Тарих

1938 жылы американдық астрономдар Отто Струве және Крис Т. Элви Аққу және Сефеус шоқжұлдыздарындағы эмиссиялық тұмандықтарды байқауларын жариялады, олардың көпшілігі жеке жарқыраған жұлдыздарға шоғырланбаған (планеталық тұмандықтардан өзгеше). Олар О және В жұлдыздарының ультракөк сәулесін қажетті энергия көзі деп ұсынды. 1939 жылы Бенгт Стромгрен жұлдызаралық сутектің иондануы және қоздырылу мәселесімен айналысты. 2000 жылы Питер Р. Маккалоу эвакуацияланған, шар тәрізді қуысты жұлдыздың өзінде немесе жұлдыздың эвакуацияланған қуысқа қатысты орналасуына мүмкіндік беретін өзгертілген модельді жариялады. Мұндай қуыстар жұлдыздық желдер мен жарылыс жұлдыздардың (суперновалардың) әсерінен пайда болуы мүмкін. Соның нәтижесінде алынған бейнелер түпкілікті модельге қарағанда көптеген нақты H II аймақтарына жақынрақ келеді.