Кіріспе
Оңтүстік Корея футболшысы Чха Бум Кун (차범근; немесе; 22 мамыр 1953 жылы туған) – Оңтүстік Кореяның бұрынғы футболшысы және жаттықтырушысы. Шабуылшы ретінде ол Германияда аты мен күшті доп соққысы үшін "Ча Бум" немесе "Cha Boom" деп аталды. Ол өте жылдам және қалың жамбасының күшімен қуатты соққылар жасады. Ол барлық уақыттағы ең ұлы азиялық футболшылардың бірі саналады. 1972 жылы 18 жасында Чха Оңтүстік Корея ұлттық құрамасына ең жас ойыншы ретінде шақырылды. Ол әлемдегі 100 рет халықаралық матчқа қатысқан ең жас ойыншы – 24 жас 35 күнде, және 58 голмен Оңтүстік Корея ұлттық құрамасының барлық уақыттағы ең көп гол соққан авторы. 1978 жылғы Азия ойындары сияқты Азия жарыстарында үстемдік еткеннен кейін ол Батыс Германияға кетіп, "Айнтрахт Франкфурт" және "Байер Леверкузен" клубтарында ойнады. Ол екі Бундеслига клубында барлығы 121 гол соқты және әр командамен УЕФА кубогын жеңіп алды. Футболдан кеткеннен кейін Оңтүстік Кореяда жас футболшыларды дамыту үшін академия ашты және 1998 жылғы ФИФА әлем чемпионатында ұлттық құраманы жаттықтырды.
Cha Bum kun (차범근; or ; born 22 May 1953) is a South Korean former football manager and player. A forward, he was nicknamed Tscha Bum or "Cha Boom" in Germany because of his name and thunderous ball striking ability. He showed explosive pace and powerful shots with his thick thighs. He is widely regarded as one of the greatest Asian footballers of all time. In 1972, Cha had been capped for the South Korea national team as the youngest player of the time at the age of 18. He is the youngest player to ever reach 100 international caps in the world at 24 years and 35 days, and the all time leading goalscorer of the South Korean national team with 58 goals. After dominating Asian competitions including the 1978 Asian Games, he left for West Germany and played for Eintracht Frankfurt and Bayer Leverkusen. He scored a total of 121 goals in two Bundesliga clubs, and won the UEFA Cup with each team. After his retirement, he opened a football academy to develop youth players in South Korea, and managed the national team for the 1998 FIFA World Cup.
Ерте өмір
Ча Гьонги провинциясының Хвасон қаласында дүниеге келген. Ол бастапқыда футбол үйрену үшін Йонгдо орта мектебіне түсті, бірақ ол келгеннен кейін мектептің футбол клубы таратылды. Ол бір жарым жыл Йонгдо командасында хоккей ойнағаннан кейін Кюнгшин орта мектебіне ауысып, футбол карьерасын бастады. Оқушы болып оқыған кезінде үлкен сыныптардың зорлық-зомбылығынан мектептен кетуге тырысты, бірақ менеджер Чанг Вун Судың көмегімен футбол ойнауын жалғастырды. 1976 жылы мектепті бітіргеннен кейін "Корея Траст Банк" клубында кәсіби карьерасын бастады. Ол командасын жеңіске жеткізді және Кореяның жартылай кәсіби лигасының көктемгі маусымында үздік ойыншы деп танылды. 1976 жылдың қазанында әскери міндетін өтеу үшін Әуе күштері клубына қосылды. Ча бастапқыда Әскери-теңіз күштеріне қатысуды жоспарлаған, бірақ Корея Республикасының Әуе күштері оны мерзімінен алты ай ертерек босатуға көндірді.
Дармштадт 98
1978 жылғы Корея кубогында ұлттық құрама сапында ойнаған кезде Ча "Айнтрахт" Франкфурт клубының бапкері Дитер Шультеге көзге түсті, ол турнирде бақылаушы ретінде қатысуға шақырылған еді. 1978 жылдың қараша айында Шульте Корея Футбол Федерациясына (КФФ) хат жолдап, 1979 жылдың қаңтарында Корея Республикасы Әуе Күштерінен демалысқа шығатын Чаның Батыс Германияда қабылдау сынағынан өтуін ұсынды.
Франкфурт консерваториясы
Әскери қызметтен толық босатылғаннан кейін Ча Бундеслигада ойнауды жалғастырғысы келді және 1979 жылғы шілдеде 26 жасында «Айнтрахт Франкфурт» клубына қосылды. Ол Бундеслигадағы үшінші және бесінші турларда үш ойын қатарынан гол соқты, жаңа клубында бірден көзге түсті. Германиядағы алғашқы маусымының бірінші жартысынан кейін, ол белгілі неміс футбол журналы kicker-дің Rangliste des deutschen Fußballs/1970er # Winter 1979/80 тізімінде әлемдік деңгейдегі ойыншы ретінде танылды. Ол «Айнтрахттың» тұңғыш рет УЕФА кубогын жеңіп алуына көмектескен керемет ойындарымен де атаққа ие болды. «Абердиннің сол кездегі бас жаттықтырышы» сэр Алекс Фергюсон оны «тоқтатуға келмейтін ойыншы» деп, ал Лотар Маттеус – «әлемдегі ең үздік шабуылшылардың бірі» деп бағалады (УЕФА кубогы финалында және Бундеслигада қарсыласы болған). УЕФА кубогынан бөлек, ол Карл Хайнц Румменигге және Кевин Киганмен бірге kicker журналының Бундеслига маусымының үздік құрамына енді. 1980 жылғы 23 тамызда Юрген Гелсдорф Чаның омыртқасын сындырып жіберді (оны артынан шабуылдаған), бірақ ол бір айдан кейін қайтадан алаңға оралды. Содан кейін ол 1980-81 жылғы DFB кубогының алты матчында алты гол соқты, «Айнтрахтты» жеңіске жеткізді. Ол үш маусым қатарынан «Айнтрахттың» үздік гол соққан ойыншысы атанды.
Bayer Leverkusen компаниясы
Алайда, 1983 жылы Франкфурттың қаржылық қиындықтарына байланысты Ча «Байер Леверкузен» клубына ауысты. «Kicker» журналы оны тағы да «Маусымның үздік құрамына» қосты. 1988 жылғы УЕФА кубогының финалында ол «Эспаньолға» қарсы матчта 3–3 есебімен драматикалық теңестіру голын соқты. «Леверкузен» пенальтилер сериясінде жеңіске жетіп, тұңғыш рет Еуропалық титулға ие болды. Оның гол соғу рекордын 11 жыл бойы ешкім жара алмады, тек Стефан Шапуиса ғана одан көп гол соқты. 2024 жылғы мәліметтер бойынша, Ча Пьер-Эмерик Обамеянгпен бірге Бундеслигадағы шетелдік гол соғушылар тізімінде тоғызыншы орында тұр. 1970 жылы ол Оңтүстік Кореяның 20 жасқа дейінгі құрамасына шақырылып, 1971 және 1972 жылдары АФК жастар чемпионатына қатысты. Ча ұлттық құрама сапында Корея кубогы, «Пестабола Мердека» және «Король кубогы» турнирлерінде жиі ойнады, бұл турнирлер сол кезде Азия елдері мен шақырылған клубтар арасында жыл сайын өткізілетін. Ол барлығы он трофей жеңіп алды және үш жарыста есте қаларлық ойындар көрсетті. 1978 жылғы ФИФА әлем чемпионатының іріктеу турнирінде ол Оңтүстік Кореяның барлық 12 матчына қатысып, 5 гол соғып, 2 нәтижелі пас берді, бірақ жарыс барысында тізесіне қабыну пайда болды. Дегенмен, Оңтүстік Корея осы қиындыққа қарамастан, іріктеу турнирін екінші орында аяқтап, әлем чемпионатына қатыса алмады. 1978 жылғы Азия ойындарында ол 2 гол соғып, 2 нәтижелі пас берді, команданың алтын медаль жеңіп алуына үлкен үлес қосты. Алайда, Бундеслига клубтарына қатысуға дайындық кезінде ол шаршаңқы ойын көрсетіп, сынға ілікті. 1978 жылғы Азия ойындарынан кейін ол Бундеслигаға кетіп, енді Оңтүстік Корея құрамасына ойнамады. Оның соңғы халықаралық турнирі 1986 жылғы ФИФА әлем чемпионаты болды, бұл Оңтүстік Кореяның 1954 жылдан бергі алғашқы әлем чемпионаты болды. Ол қарсыластарының қатаң бақылауына қарамастан, үлгілі өнер көрсетті, бірақ Оңтүстік Кореяның топтық кезеңнен шығуына тосқауыл қоя алмады.
Басқарушылық мансап
Ча 1991–1994 жылдар аралығында К лигасының «Хюндай Хоранги» командасын жаттықтырды. 1997 жылдың қаңтар айында Корея ұлттық құрамасының бас жаттықтырушысы болып тағайындалды және елді 1998 жылғы ФИФА әлем чемпионатына жетектеді. Алайда, Кореяның екінші топтық ойынында Нидерландтан 5:0 есебімен күйреуі Чаның қызметтен босатылуына әкелді. Кейін ол нашар нәтижеге КФА-ны кінәлады, бонустардың жетіспеуін айтып, Кореядағы кәсіби футбол матчтарында тәртіпсіздік болғанын мәлімдеді. Ассоциация оған бес жылға жаттықтырушылыққа тыйым салды және ол көп ұзамай әйелімен бірге елден кетіп қалды. Қытайдың «Шэньчжэнь Пиньань» командасын 18 ай жаттықтырғаннан кейін, Ча Кореядағы MBC телеарнасында комментатор болып жұмыс істеді. 2003 жылдың соңында «Сувон Сэмсунг Блювингс» командасының бас жаттықтырушысы қызметін қабылдап, қайтадан жаттықтырушылыққа оралды. Ча «Сувонмен» бірге 2004 жылғы К лигасының чемпионы атанды, бұл жетістікті 1988 жылы ойыншы ретінде жеңген УЕФА кубогынан да жоғары бағалады. Кейін ол 2010 жылдың маусым айында «Сувон» командасының бас жаттықтырушысы лауазымынан кетті.
Жеке өмір
Ша – шыншыл христиан және оның сенімі – отбасы мен футболмен қатар үш ең бағалы нәрсесінің бірі екенін айтты. Чаның екінші баласы Ча Дури де әкесінің жолын жалғап, Оңтүстік Корея ұлттық құрамасы мен Бундеслига клубтарында, оның ішінде «Айнтрахтта» ойнады. 2019 жылдың қараша айында Ча Германия үкіметінен «Ерен кресті» орденін алды.