Кіріспе

Австралияның Квинсленд штатының солтүстігіндегі құнарлы үстірт.

Физиография

Бұл аймақ үлкен Солтүстік Квинсленд жоталарының ерекше физиографиялық бөлігі болып табылады, ал ол өз кезегінде үлкен Шығыс Австралия Кордильерасы физиографиялық аймағының бір бөлігі. Тақталық жерлердің оңтүстігінде Белленден Кер жотасы жатыр.

Геологиялық тарих

Шамамен 100 миллион жыл бұрын Австралия құрлығының шығыс жағасы шығысқа қарай әлдеқайда кеңейген болатын, содан кейін тектоникалық күштер шығыс шетін жарып, бөліп жіберді. Осы уақытта, мантия материалының баяу көтерілуі құрлық қабығының көтерілуіне себеп болды. Құрлықтың шығыс бөлігі жұлынып, теңіз деңгейінің төменгі жағына батып кетті. Одан бері батыс бөлігі батысқа қарай эрозияланып, шығыстағы жағалау жазығы мен батыстағы көтерілген таулы аймақтарды бөліп тұратын тік жарлы Ұлы Ескарпменттің қалыптасуына әкелді. 4 миллионнан 10 мың жыл бұрын Атертон таулы аймағында бірнеше жанартаулық атқыштар болды. Ең ерте атқыштар кең аумақты базальт ағындарын құйған үлкен, көлбеу "қалқан жанартауларын" жасады. Бұл ағындар бұрыннан бар аңғарларды толтырып, бұрынғы тілімделген ландшафттың орнына салыстырмалы түрде тегіс таулы беткейді құрды. Шамамен бір миллион жыл бұрын атқыштардың сипаты өзгерді. Лавалар газға толып, фрагменттелген лаваны ауаға шашыратып, Юнгабураның жанындағы Жеті қарындас сияқты көптеген кішкентай шлак конустарын құрды. Көтерілген магманың бір бөлігі жер асты суларымен араласып, күшті жарылыстарға әкелді, нәтижесінде Эчхам көлі мен Баррин көлі сияқты маар жанартаулары пайда болды. Атертон базальт аймағындағы барлық жанартаулар өшкен деп есептелсе де, жанартаулық белсенділік уақыт өте келе азайды, бірақ салыстырмалы түрде жақындағы белсенділікті ескере отырып, болашақта тағы да атқыштар болуы мүмкін.

Тарих

Атертон таулы аймағының ежелгі тұрғындармен байланысты ұзақ тарихы бар. Алғашқы байланыс кезеңінен бастап бүгінгі күнге дейін жерді пайдаланудың дәстүрлі тәсілдері мен мәдениетінің әр түрлі аспектілері құжатталған. Аймақпен байланысы бар ежелгі тұрғындар өз мәдениетін сақтап қалуға тырысады, тіпті 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында еуропалықтар келгеннен кейін жерлерінен күштеп шығарылған ұзақ кезеңнен кейін де. Идинжи (сонымен қатар Yidinj, Yidiny және Idindji деп те аталады) – Австралияның жергілікті абориген тілдерінің бірі. Оның дәстүрлі аймағы Кэрнс аймағы мен Таблиндс аймағының жергілікті басқару аймақтарында орналасқан, Кэрнс, Гордонвейл және Малгрейв өзені сияқты жерлерді, сондай-ақ Атертон мен Кайриді қоса алғанда, Атертон таулы аймағының оңтүстік бөлігін қамтиды. Дирбал (сонымен қатар Джирбал деп те аталады) – Солтүстік Квинслендтің алыс аймағындағы тіл, әсіресе Талли және Талли өзенінің су жиналатын алабында, Атертон таулы аймағына дейін. Дирбал тілінің аймағына Касуарь жағалауы аймақтық кеңесі мен Таулы аймақтар аймақтық кеңесінің жергілікті басқару шекараларындағы ландшафт кіреді. Бұл аймақты алғаш рет 1875 жылы Джеймс Венчур Муллиган зерттеген. Муллиган мен оның серіктерін аборигендер жетекшілік етті. Көптеген әскерлер Атертон қаласындағы соғыс қабіріне жерленген. Тау-кен және ағаш өңдеуден басқа, қытай халқы ауыл шаруашылығымен де айналысты. Қоғам өскен сайын олар Хоу Ванг ғибадатханасын салып, құдайға табынуға арнады. Атертон және оның төңірегінде банан, қант қамысы, жүгері/дәнді бұршақ, авокадо, клубника, макадамия жаңғағы, манго және цитрус жемістері сияқты дақылдар өсіріледі. Темекі де өсірілді. Сүт шаруашылығы, мал жаю және құс шаруашылығы да аймақта кең таралған. 2000 жылы сүт өнеркәсібінің реттелуінен босатылуы осы саланың құлдырауына себеп болды. Осы аймақта және оңтүстікке қарайғы тау тізбектерінде 12 түрлі құс мекендейді: Атертон scrubwren, Боуэрдің shrikethrush, тоқалданған балқұсы, chowchilla, fernwren, алтын боуэрbird, сұр басты робин, Маклейдің балқұсы, тау тікені, монарх, тісті боуэрbird және Викторияның винтовка құсы.