Томас Уриотсли, 4-ші Саутгемптон графы: Англия саяхатшысының өмірі мен қызметі

Кіріспе

Томас Уриотсли, Саутгемптонның 4-ші графы (ағылш. Thomas Wriothesley, 4th Earl of Southampton, KG; 10 наурыз 1607 – 16 мамыр 1667), 1624 жылға дейін Уриотсли лорды деп аталған, ағылшын саясаткері, король Карл II-нің адал қолдаушысы. 1660 жылы монархия қалпына келтірілгеннен кейін ол Жоғарғы қазынашы лауазымына көтерілді, бұл лауазым Кларендон министрлігі билікке келген кезде басталды. Ол "кәдімгі жемқорлықтан мүлдем тазалығымен және экономика мен қаржы тәртібін орнатуға жасаған тырыстарымен ерекшеленді", – елдің қаржысын басқарған жұмысына толыққанды объективті баға берілмесе де, оның абыройлы екендігі айтылады. Ол Лорд Кларендонның импичментінен бұрын қайтыс болды, содан кейін Кабал министрлігі үкіметті басқарды.

Шығу тегі

Ол Саутгемптонның 3-ші графы Генри Уриотслидің (1573–1624) және оның әйелі Элизабет Вернонның (1572–1655) жалғыз тірі ұлы болды, ол Шропшир графтығындағы Ходнеттен шыққан Джон Вернонның (1592 жылы қайтыс болған) қызы еді. 1545 жылы король Генрих VIII өзінің атасы Томас Уриотслиге, Саутгемптонның 1-ші графына, Англияның канцлеріне, Блумсбери (қазіргі Орталық Лондон) иелігін сыйлады. Бұл иелік 4-ші графтың екінші қызы мен мұрагері арқылы Рассел отбасына көшті және қазір Бедфорд иелігінің бір бөлігі болып табылады. Уриотсли отбасы бүгін Хольборндағы Саутгемптон Роу және Саутгемптон көшелерімен еске алынады. Бастапқыда ол Англия азаматтық соғысына әкелген даулар кезінде Парламентті қолдаушылардың жағында болды, бірақ олардың зорлық-зомбылыққа бейім екенін түсінген соң, король Карл I-нің адал қолдаушысына айналды. Құлатылған монархқа өте адал болса да, ол бейбітшілік үшін жұмыс істеді және 1643 жылы, ал 1645 жылы Уксбридждегі бейбітшілік конференцияларында корольдің өкілі ретінде қатысты. Ол қылмыскерлермен келісу комитетіне 6000 фунт стерлингтен астам айыппұл төлеп, Англияда қалуға рұқсат алды. 1660 жылы монархия қалпына келтірілгеннен кейін бірнеше ай өткен соң, лорд Саутгемптон лорд жоғары қазынашы болып тағайындалды (8 қыркүйек 1660), ол өліміне дейін осы лауазымды атқарды. Самуэль Пепис Саутгемптонның адалдығына және соңғы ауыртпалықтарды төтеп берген қайраткерлігіне таң қалды, бірақ оның қазынашы ретіндегі қабілетіне күмән келтірді; әсіресе, ол 1665 жылғы сәуірде өткен кеңес отырысында одан көбірек қаражат жинауды сұрағаннан кейін Саутгемптонның айтқан сөздерін жазды: «Негізі, бұл не деген нәрсе, мырза Пепис? Сіздің айтқаныңыз рас, бірақ мен не істеуім керек? Өмірім үшін бар күшімді салдым. Неге адамдар ақшаларын қарызға бермейді?» Дегенмен Пепис өзінің ең сыйлы әріптесі сэр Уильям Ковентридің өзі Саутгемптонды құрметтегенін мойындады және оны «үлкен мемлекет қайраткері» деп сипаттады. Ковентри басқа министрлердің ақша табудың «мүмкін емес» екендігі туралы шағымдарына қарамастан, Саутгемптонның соңында әрқашан табысқа жеткенін әзілдеп айтқандарын еске алды. Саутгемптон бірде «Мүмкін емес нәрселер соңында мүмкін емес болып шығады» деп айтқан еді, бұл 1672 жылғы дағдарыстың дәл болжамы, ол қазынашылықты тоқтатуға әкелді.

He was the only surviving son of Henry Wriothesley, 3rd Earl of Southampton (1573–1624) by his wife Elizabeth Vernon (1572–1655), a daughter of John Vernon (died 1592) of Hodnet, Shropshire. In 1545 King Henry VIII granted to his ancestor Thomas Wriothesley, 1st Earl of Southampton, Chancellor of England, the manor of Bloomsbury (now in Central London), which descended by the 4th Earl's second daughter and heiress to the Russell family, and is now part of the Bedford Estate. The Wriothesley family is commemorated today by Southampton Row and Southampton Street in Holborn, At first, he sided with the Parliament supporters upon the controversies leading to the English Civil War, but upon his realisation of their propensity to violence, he became a loyal supporter of King Charles I. While remaining very loyal to the deposed monarch, he still worked for peace and represented the king at the peace conferences in 1643 and one at Uxbridge in 1645. He was allowed to remain in England, having paid fines to the Committee for Compounding with Delinquents of more than £6,000. Several months after the Restoration of the Monarchy in 1660, Lord Southampton was appointed Lord High Treasurer (8 September 1660), a position he occupied until his death. Samuel Pepys admired Southampton's integrity and the stoicism with which he endured his painful last illness, but clearly had doubts about his competence as Treasurer; in particular, he recorded Southampton's despairing words to him, having been asked to raise more funds at a Council meeting in April 1665: "Why, what means all this, Mr. Pepys? This is true, you say, but what would you have me do? I have given all I can for my life. Why will not people lend their money?" However Pepys admitted that Sir William Coventry, the colleague he most admired, was himself an admirer of Southampton, whom he described as "a great statesman". Coventry recalled that other ministers would joke that regardless of his complaints that it was "impossible" to find money, Southampton always succeeded in the end. Southampton however once grimly remarked that "Impossible will be found impossible at the last", an accurate prophecy of the crisis of 1672 which led to the Stop of the Exchequer.