Кіріспе

Француздық тамақ қызметтерін ұсынатын және нысандарды басқару компаниясы 2021 қаржы жылында (тамыз айымен аяқталатын) 17,4 миллиард еуро кіріс табалдырына жетті, ал негізгі операциялық табысы 578 миллион еуроны құрады. 2021 жылғы 26 қазандағы нарықтық капитализациясы 11,5 миллиард еуроға бағаланды. Sodexo жеке корпорациялар, мемлекеттік органдар, мектепке дейінгі білім беруден университеттерге дейінгі білім ошақтары (семинариялар мен кәсіптік училищаларды қоса алғанда), ауруханалар мен клиникалар, күтімдік үйлер, әскери базалар және түрмелер сияқты көптеген салаларға қызмет көрсетеді. 2016 жылдан бастап Sodexo Justice Services еншілес компаниясы сегіз елдегі 122 түрмеде қолдау қызметтерін ұсынады, оның ішінде Нидерландыда 42, Францияда 34, ал қалғандары Бельгия, Италия, Испания және Чилиде орналасқан. Бұдан өзге, Ұлыбританияда 7 түрмені тікелей басқарады.

Тарих

Компания 1966 жылы Пьер Беллон (төраға) Францияның Марсель қаласында құрылған. Бастапқыда «Société d'Exploitation Hotelière» деген атпен компанияның мейрамханаларына, мектептер мен ауруханаларға қызмет көрсеткен. Бүгінгі таңда Sodexo Fortune Global 500 тізімінде және француздық көпұлтты корпорациялардың ішіндегі екінші ірі жұмыс беруші болып табылады. 1970-ші жылдары компания Францияда және халықаралық деңгейде кеңейді: алдымен Бельгияда, содан кейін Африкада және Таяу Шығыста. 1983 жылы Париж биржасында акцияларын алғаш рет ұсынғаннан кейін, фирма Солтүстік Америка, Оңтүстік Америка, Жапония, Оңтүстік Африка және Ресейге кеңейтуді жалғастырды. 1994 жылы 31 қазанда Sodexo Үндістанда жұмыс істей бастады. Қазіргі уақытта Sodexo India компаниясында 40 135-тен астам қызметкер жұмыс істейді. Бас кеңсесі Мумбаи қаласының Горегаон ауданында орналасқан. 1997 жылы Société d'Exploitation Hotelière холдингі өзінің атауын Sodexho деп өзгертті және АҚШ-тағы алдыңғы қатарлы қашықтықтан қызмет көрсету провайдері Universal Ogden Services компаниясымен бірікті. 1998 жылы Sodexho Солтүстік Америкадағы ең ірі тамақтандыру компанияларының бірі болған Marriott Management Services компаниясымен бірікті. Бірлесу нәтижесінде атау Sodexho Marriott Services болып өзгерді. Бұл бірігу компанияға АҚШ-тағы ең ірі тамақ өнімдерін жеткізушілердің біріне айналуға көмектесті. 2002 жылы Sodexho Нью-Йорк қор биржасында тіркелді, бірақ 2007 жылы листингін алып тастады. 2017 жылдан бастап компания Euronext Paris биржасында SW символымен тіркелген және SDXOF және SDXAY символдарымен еркін саудада қатысады. 2005 жылы Мишель Ландель директорлар кеңесінің төрағасы Пьер Беллонның орнына бас атқарушы директор болып тағайындалды. 2006 жылдың жазында компания зейнеткерлікке шыққан НБА даңқ залының мүшесі және кәсіпкер Magic Johnson мен Magic Johnson Enterprises компаниясының еншілес компаниясы Magic Food Provisions компаниясымен келісім жасады. Бұл бастама маркетингтік келісімді және SodexhoMAGIC, LLC жаңа бірлескен кәсіпорынын құруды қамтиды, оның 51 пайызы Johnson-ға тиесілі. 2007 жылы Sodexho Ұлыбритания мектептерінде тамақтандыру қызметін «For you» брендімен іске қосты. 2008 жылы Sodexho атауын Sodexo деп өзгертті, атауды көптеген тілдерде айтуды жеңілдету үшін «h» әрпін алып тастады. 2009 жылдың тамызында Sodexo үйде күтім көрсету қызметін ұсынатын Comfort Keepers компаниясын сатып алды. Comfort Keepers ересектер мен қарт адамдарға медициналық емес, үй жағдайында күтім көрсетеді. Бұл жергілікті меншік және франчайзинг кеңселері бар халықаралық франчайзинг жүйесі. Компания 1998 жылы құрылған. Comfort Keepers франшизалары АҚШ, Канада, Австралия, Франция, Ирландия, Португалия, Сингапур және Ұлыбританияда орналасқан. 2016 жылдың маусым айына қарай Comfort Keepers АҚШ және халықаралық деңгейде 750 кеңседе жұмыс істейтін 500 франчайзиге ие болды. Comfort Keepers 2007 жылы INC журналымен АҚШ-тағы ең жылдам дамып келе жатқан франчайзинг жүйелерінің бірі деп танылды. 2016 жылы Comfort Keepers Forbes журналымен ең төмен инвестициялық санатта «Сатып алуға ең жақсы франчайз» тізімінде жетінші орынды иеленді. DiversityInc Top 50 Companies for Diversity – АҚШ экономикасында және әлемде әртүрлілікті басқаруды бағалаудың жетекші жүйесі. 2010 жылы Sodexo бірінші орынды иеленді. Есепте көрсетілгендей, Sodexo «ішкі әртүрлілікті дамыту және бағалау қабілетімен басқа барлық компаниялардан озып кетті». 2010 жылы Sodexo екі жаңа серіктестікке кірді: біріншісі – Sodexo-ға машиналармен және әділ сауда сертификаты бар кофелермен қамтамасыз ететін United Coffee компаниясымен, екіншісі – Sodexo 100% органикалық шайды таңдаған Numi компаниясымен. 2011 жылы Sodexo АҚШ үкіметімен сегіз жылдық келісімшартқа қол қойды, оған сәйкес компания 51 АҚШ теңіз жауынгерлерінің асханаларына тамақ қызметтерін көрсетуге міндеттенді. 2016 жылдың қаңтар айында Лорна С. Донатоне Sodexo-ның Солтүстік Америкадағы бизнес операцияларының басшысы және бүкіл әлем бойынша мектептердегі қызметтің бас директоры болып тағайындалды. 2018 жылғы акционерлер жиналысында Денис Мачуэль Мишель Ланделді бас директор лауазымынан алмастырды. 2022 жылы Пьер Беллонның қайтыс болуынан кейін оның қызы Софи Беллон директорлар кеңесінің төрағасы және бас директоры лауазымдарын иеленді.

Тамақпен қамтамасыз ету қызметі және нысандарды басқару

Sodexo ұсыныстары тамақ қызметі операцияларынан – персоналдық мейрамханалар, тамақтандыру, басшылыққа арналған асханалар, сату автоматтары және тамақ жеткізілімдерінен басталып, жұмсақ қызметтерді (қабылдау, консьерж, тазалау, асхана, кір жуу, аумақты күтіп ұстау, қалдықтарды басқару, жеткізушілерді басқару және т.б.) және күрделі қызметтерді (ЖЖС жүйелері, 220 кВ дейінгі подстанцияларды қоса алғанда электр жүйелері, энергия тиімділігі және экологиялық тұрақтылық қызметтері, сантехника/су тазарту/қоқыс суды тазарту қондырғыларын пайдалану, жабдықтарды жылдық пайдалану және техникалық қызмет көрсету шарты, жобаларды басқару және т.б.) қамтитын кешенді объектілерді басқару қызметтеріне дейін жетеді.

Қызмет купондары мен карталары

Freedompay компаниясы Sodexo-ға ваучерлер мен карталар түріндегі төлем қызметтерін жартылай қамтамасыз етеді.

Атауын өзгерту

Компания өзінің ресми атауын Sodexho Alliance-тан Sodexo-ға өзгертті, бұл туралы акционерлер 2008 жылғы 22 қаңтардағы компанияның жылдық жалпы жиналысында дауыс берді. Топтың 2007 жылғы жылдық есебінде келтірілген "h" әрпін алып тастау себебі – "кейбір тілдерде "x" әрпінен кейін "h" әрпін айту қиын". Компанияның корпоративтік веб-сайтында сонымен қатар, олар бұрынғыдай қонақүй қызметтері саласына баса назар аудармайтынын, өйткені қазір басқа көптеген бағыттарға көшкенін айтады. Атаудың "Сод" бөлігі өзгеріссіз қалды. Компанияның логотипі де өзгертілді, бес жұлдыз бір жұлдызға алмастырылды. "X" әрпінің жолағы да енді күлімдеу сияқты иіліп тұр, бұл компанияның клиенттерінің қанағаттануын үнемі іздеу және арттыру ниетін көрсетеді. Sodexo компаниясына қарсы жалақы мен жұмыс орындарының жағдайын жақсарту мақсатымен акциялар ұйымдастырылды. 2010 жылы SEIU көптеген АҚШ колледждеріндегі студенттерді Sodexo-ның әділетсіз еңбек тәжірибесіне, соның ішінде кәсіподақтарға қарсы әрекеттері мен төмен жалақы төлеуіне наразылық білдіру үшін ереуілдер мен демонстрацияларды қолдауға шақырды. Питтсбург университетіндегі ереуілдер сериясы кафетерий қызметкерлерінің жалақысын көтеру және медициналық сақтандыруды арзандату туралы келіссөздерге әкелгенімен, SEIU-дің нысанасына алынған Sodexo шоттарының ешқайсысы кәсіподаққа қосылған жоқ немесе сайлауға дауыс беруді сұраған жоқ. Sodexo мәлімдемесінде SEIU тамақ өнімдері саласында дәстүрлі түрде жұмыс істейтін бәсекелес кәсіподақтарды ығыстыру және жалпы жариялану үшін жалған үгіт-насихат кампаниясын жүргізгені айтылды. Sodexo 2011 жылдың наурызында SEIU-ді "жұмыскерлерді кәсіподаққа тартуға бағытталған заңсыз әрекеттерге қатысқан" деп айыптап, "Рэкетшілердің ықпалы мен жемқорлық ұйымдары туралы" заңға сәйкес сотқа шағым түсірді. Сот барысында SEIU-нің өз қызметкерлеріне "сыртқы қысымның жұмыс беруші мен несие берушілер, инвесторлар, акционерлер, клиенттер, науқастар, жалға алушылар, саясаткерлер немесе жұмыс берушінің қаржысына тәуелді басқа да адамдар арасындағы қарым-қатынасты қалай қауіпке ұшыратуы мүмкін" деген нұсқаулықты жазып, таратқаны анықталды. Ұсынылған тактикаларға шантаж, қорқыту, расизм және сексизм туралы айыптаулар, сондай-ақ бизнес лидерлерінің үйлері мен аудандарында демонстрациялар ұйымдастыру кірді. Соттың бұл құжатты тапқанынан кейін SEIU Sodexo-ға бағытталған қоғамдық науқанын тоқтатуға келісті және SEIU-ға қарсы айыптар алынып тасталды. 2011 жылдың мамыр айында Вашингтон университетінің 27 студенті университеттің Sodexo-мен келісімшартының шартына наразылық білдіргені үшін университеттің әкімшілік кеңселерінде отырып жатқан кезде тұтқындалды. Сол айда тағы 13 студент осындай жағдайда тұтқындалды. 2012 жылдың сәуір айында Sodexo өңірлік менеджері Нью-Пальцтегі Нью-Йорк мемлекеттік университетінде студенттердің наразылығын бұзып, наразылық білдірушілердің плакаттарын жыртып тастады. Студенттер компанияның жұмысшыларға қатысты этикалық емес әрекеттеріне және тұрақтылық мәселелеріне жауап бермеуіне наразылық білдіру үшін наразылық акциясын ұйымдастырды. 2013 жылдың 22 ақпанында Ұлыбританияда Sodexo қолданған барлық тоңазытылған сиыр еті өнімдерінен бір үлгіде жылқы ДНК-сы табылуына байланысты өнімдер нарықтан алынып тасталды. Компания 2300 мекемеге, соның ішінде мектептерге, қарттар үйлеріне, түрмелерге және Ұлыбританиядағы қарулы күштердің бөлімшелеріне өнім жеткізеді. 2019 жылдың ақпанында Sodexo Ұлыбританияның Әділет министрлігінен Peterborough HMP-де тұтқындардың адам құқықтарын қайта-қайта және жүйелі түрде бұзуға жол бермегені үшін сынға ілікті. Бұл 2017 жылы түрмеде тұтқындарды заңсыз түрде тексеруден өткізуге байланысты болды, соның ішінде бір тұтқын менструация кезінде болса, екіншісі әйелден еркекке ауысып жатқан кезде. Сот төрешісі Джулиан Ноулз заңсыз процедураларды "ұятты және масқаралаушы" деп сипаттады. Sodexo Justice Services басқаратын Суррейдегі HMP Bronzefield полициясына әйелге ешқандай медициналық көмексіз камерада жалғыз босануға рұқсат бергені үшін тергеу жүргізілді. Сәбидің денесі 2019 жылдың 27 қыркүйегінде таңғы сағаттарда табылды. 2019 жылдың желтоқсанында Лойола Мэримоунт университетіндегі UNITE HERE Local 11 кәсіподағы мен Sodexo операциясы арасындағы дау университеттегі Демократиялық партияның президенттік кандидаттарының пікірталасын өткізуге кедергі келтіруі мүмкін еді. Одақ тамақ өнімдерімен айналысатын қызметкерлерге қатыгездік жасалғанын мәлімдеді. 2019 жылдың қазан айынан бастап, Sodexo қызметкерлері (негізінен тазалаушылар, күзетшілер және аспаздық қызметкерлер) лондондық Сент-Мэри ауруханасында UVW кәсіподағы ұйымдастыруымен ауруханамен жасалған келісімшарттарындағы әділетсіз жалақы мен жағдайларға наразылық білдірді және оларды толық NHS қызметкерлері ретінде жұмысқа қабылдауды және сағат сайын 10,85 фунт стерлингтік Лондонның ең төменгі жалақысын төлеуді талап етті. Бұл мүмкін емес екенін естігеннен кейін және Sodexo жалақысынан төлемдер жоғалғаннан кейін, қызметкерлер бірнеше күн ереуілге шықты, нәтижесінде NHS тарихындағы ең ұзақ ереуілдердің бірі болды. Нәтижесінде барлық талаптары қанағаттандырылды және осы сенімге бағынышты 4 басқа аурухананың барлық 1200 Sodexo қызметкері толық NHS қызметкерлері болып жұмысқа қабылданды. Қызметкерлердің көпшілігі қара, латино және азиялықтар және/немесе мигранттар болды. Ереуілді Литвалық мигрант Лорета Юнси, ауруханада 12 жыл тазалаушы болып жұмыс істеген адам үйлестірді. Кейіннен "Өз құқықтарың үшін күрес: аутсорсингтік жұмыскерлер үшін кәсіподақ" атты деректі фильм жасалды және ол YouTube-та қол жетімді.