Кіріспе

Муранга округі – Кенияның бұрынғы Орталық провинциясының округтерінің бірі. Оның ең ірі қаласы және астанасы Муранга, ол отарлық кезеңде Форт-Холл деп аталған. Бұл округ негізінен гикуйю халқының мекені, және Кениядағы ең ірі этникалық топтың туған жері саналады. 2019 жылғы халық санауы бойынша округтің халқы 1 056 640 адамды құрайды.

Тарих

Кенияға алғаш рет миссионерлер келгенде, олар жағалау аймағын португалдар мекендегенін тапты, олар 16 ғасырда араб мемлекеттерінен стратегиялық түрде жағалауды сауда үшін басып алған. Миссионерлер Кенияның қиын-қыстау ішкі аймағына кірді, ал Муранга олардың қоныстанған алғашқы жерлерінің бірі болды. 1895 жылы британдықтар Шығыс Африка протекторатын құрғанда, олардың алғашқы әкімшілік бекеті (Форт Смит) Мурангада орналасқан. Дегенмен, Муранга тарихының ең маңызды оқиғаларының бірі – Муранганы өздерінің атамекені санайтын агикуй қауымы бастаған Мау Мау көтерілісі. Сондықтан Муранга, кем дегенде кейбіреулер үшін, Кения тәуелсіздік қозғалысының бастау орны саналады. Миссионерлерді бастапқыда Туту басшысы Карури Вагакуре құшақ жарып қарсы алды. Олар Кениядағы алғашқы миссионерлік шіркеуді Мурангада салған. Муранга сонымен қатар Абердаре тауларының төрінен бастау алатын Марагуа, Матиоя, Каяхве, Ирати және Муриурио сияқты өзендердің бастауы болып табылады. Сонымен қатар, Муранга өте құнарлы топырағымен және қолайлы климатымен белгілі, бұл шаруашылыққа өте жақсы жағдай жасайды. Осы округте жүгері, бұршақ, қант қызылшасы, ақ түймек, тығыз бақшалар және банан сияқты азық дақылдары өсіріледі. Шаң және кофе округтың негізгі ақшалық дақылдары болып табылады.

Аудандық үкімет

Кения Конституциясы (2010) 47 аймақтық басқаруды құрды, бұрынғы ірі Муранга ауданы округ ретінде бекітілді. Округ әкімшілігі екі тармақтан тұрады: Округтік мәжіліс және Округтік атқару органы. Округ ұлттық кодтама жүйесінде 021 кодымен белгіленеді және жергілікті халық оны Метуми деп жақсы біледі.

Атқарушы

2013 жылдан 2022 жылға дейін атқарушы органды құрметті Мванги ва Ирия басқарды, ал бірінші мерзімінде Гон Гакуре Моньо, екінші мерзімінде Гон Маина Камау оның орынбасары болды. Соңғы мерзімінде Мванги ва Ирияға округтік атқару комитеті (CEC) деп аталатын, он мүшеден тұратын министрлік мүшелер тобы көмектесті. Аталған тұлғалар мен олардың лауазымдары:

CEC мүшесі | Лауазымы
---|---
Құрметті Гитхира М. Махария | Қоршаған орта және табиғи ресурстар министрі
Құрметті Мюрири Майна Эдвард | Жастар, спорт, гендерлік теңдік, мәдениет, әлеуметтік қызметтер, кооперативтер және арнайы бағдарламалар министрі
Құрметті Джордж М. Камау | Қаржы, АТ және экономикалық жоспарлау министрі
Құрметті Ньямбура Махария | Мемлекеттік қызмет министрі
Құрметті Альберт Мваньики | Ауыл шаруашылығы, мал шаруашылығы және суару министрі
Құрметті инженер Амос Ньороге | Энергетика, көлік және инфрақұрылымды дамыту министрі
Құрметті Дэвид У. Уэуру | Сауда, өнеркәсіп және инвестиция министрі
Құрметті доктор Сюзан Мутони Магада | Денсаулық сақтау, су және санитария министрі
Құрметті Герисон Ньягиа | Білім және техникалық оқыту министрі
Құрметті Сара Масаки | Жерді басқару, тұрғын үй және жоспарлау министрі

Кения заңына сәйкес Мванги ва Ирияның екі мерзімдік губернаторлық өкілеттігі аяқталғаннан кейін, Муранга округінің сайлаушылары 2022 жылғы тамызда өткен жалпы сайлауда доктор Фрэнсис Ирунгу Кангатаны екінші губернатор етіп сайлады. Губернатор Фрэнсис Ирунгу 2022 жылдың 25 тамызында Муранга округінің үшінші вице-губернаторы болған Стивен Мбуру Мунаниямен бірге қызметке кірісу салтанатында ант берді.

Білім беру мекемелері

Қазіргі уақытта округте Муранга технология университеті (MUT) деп аталатын бір ғана мемлекеттік университет бар. MUT 2011 жылғы қыркүйек айында Джомо Кениатта ауыл шаруашылығы және технология университетінің құрамындағы колледж ретінде, 2011 жылғы қыркүйектегі №129 заңды хабарлама арқылы құрылды. MUT – Муранга университет колледжінің және Муранга технология колледжінің жалғасы. Университет қазіргі уақытта Кения заңдарының 2012 жылғы Университет туралы заңының CAP 210 B ережелеріне сәйкес жұмыс істейді. Университет Муранга қаласынан 1,5 км, Найробиден солтүстік-шығысқа қарай 85 км, Ньериден оңтүстік-шығысқа қарай 70 км және Эмбудан оңтүстік-батысқа қарай 50 км жерде орналасқан. Сонымен қатар, Кения медициналық оқу колледжінің Муранга кампусы (KMTC) да бар. Бұл медициналық колледж Муранга қаласында, қала орталығынан шамамен 1 км қашықтықта орналасқан. 1950 жылдары босандыру жөніндегі орталық ретінде басталып, колледж медбикелерді даярлауға көшті және біртіндеп медбикелік ісі және психикалық денсаулық салалары бойынша сертификаттық және дипломдық бағдарламаларды ұсына бастады. Мұранга округінде сондай-ақ мұғалімдерді даярлайтын Макуюдағы Муранга мұғалімдер колледжі бар. Колледж бастауыш мектеп мұғалімдерін даярлайды. Тағы бір мемлекеттік мекеме – Кангема ауданындағы Каругия сауда орталығының жанында орналасқан Мичуки техникалық оқу институты. 2022 жылы Марагуа қаласында Муранга техникалық институты, ТВЭТ институты ашылды және түрлі мамандықтар бойынша дипломдар мен сертификаттар ұсынады.