Кіріспе

Харди ескерткіші (кейде Хардидің ескерткіші деп аталады) – Англияның Дорсет округіндегі Блэк Даун төбесінде орналасқан 72 фут (22 м) биіктіктегі ескерткіш. Ол 1844 жылы Трафальгар шайқасында адмирал Лорд Нельсонның штаб-капитаны болған вице-адмирал сэр Томас Хардидің құрметіне, халықтың қаржысына салынған. Адмирал Харди Портешемде тұрған және оның отбасы Портешемнің ортасынан Блэк Даунға дейін созылған Портешем иелігіне ие болған. Ескерткіш орналасқан жер Харди отбасының кемелерге навигациялық белгі ретінде пайдалануға болатын ескерткіш қалауына байланысты таңдалды. Ескерткіш 1846 жылдан бері теңіздік карталарда көрсетілген және 60 миль (97 км) қашықтықтан көрінеді. Ескерткіш Англияның Дорсет округіндегі Портшейм қаласына жақын, Абботтсбери мен Мартинстаун арасындағы жол бойында орналасқан. Ол 1900 жылы оның ұрпақтары тарапынан қалпына келтірілді және 1938 жылы Ұлттық трастқа 15 фунт стерлингке сатылды. Ескерткіш адмирал Харди кемеде қолданғандай, телескопқа ұқсатып жасалған. Оның сегіз бұрышы компастың бағыттарымен сәйкес келеді. Жерден қарағанда, нөсер өткізгіштің оң жағындағы бұрыш дәл оңтүстікке қарап тұрады. Солтүстік-батыс жағындағы биіктік белгісі Блэк Даунның 780 фут (238 м) биіктікте екенін көрсетеді. Теңіз деңгейінен 259 метр биіктіктегі ескерткіштің үстінен ашық күні Девонның Старт-Пойнтінен Уайт аралындағы Сент-Кэтрин-Пойнтіне дейінгі жағалауды көруге болады, екеуі де 56 миль (90 км) қашықтықта. Солтүстікке қарай 38 миль (61 км) қашықтықтағы Мендип тауларындағы Пен Хиллді көруге болады. Ескерткіш 2009 жылы ауқымды жөндеу жұмыстарына байланысты көпшілікке жабылды. Бұл жұмыс 2012 жылдың қаңтар айында аяқталды. Қазіргі таңда ескерткіш маусымның ең қызу кезінде тұрақты түрде ашылады, келушілер 120 сатырдан жоғары көтеріліп, үстіндегі көрініс алаңына жете алады. Ескерткіштің айналасындағы далалық аймақ 1984 жылы Табиғатты сақтау кеңесі аймақтың геологиясы өте сирек екенін анықтағаннан кейін, ғылыми маңызы бар арнайы орын деп жарияланды. Ескерткіш 1956 жылы II санаттағы ескерткіш ретінде тізілген. Ескерткіштің жанында 1916 жылы Соммада қаза тапқан лейтенант-полковник Уильям Дигби Освальдтың құрметіне орнатылған тас орындық бар.

Геология

Геологиялық тұрғыдан қарастырғанда, Блэк Даун – Багшот қиыршық тасты жазықтықтарының батыс ұшы. Қиыршық тасты жазықтықтар шығысқа қарай Лондонға дейін созылады. Ескерткіштің төңірегіндегі жер әртүрлі шұңқырлар мен кратерлермен толы. Олардың көпшілігі – долиналар немесе жұтқыншақтар. Бұлар жоғары қышқылдығы бар беткі қабатқа жаңбыр жауғанда пайда болады. Су беткі қабат арқылы сіңгенде қышқылдығы артады, содан кейін төмендегі әктасты ерітеді. Әрі қарай, осылайша пайда болған қуыстардың үстінде тек беткі қабат қалады және беткі қабат төмендегі қуысқа құлағанда долинаның әдеттегі пішіні қалыптасады. Долиналар көбінесе тік жартылай кесілген және көлденең жатқан жас тамшысына ұқсайды. Ескерткіштің ішінде әктастың тік жарылысында ерігеннен пайда болған үш долина бар. Бұл долиналар тік беткейлі және құдық сияқты. 1956 жылы ашылған екеуі де бірнеше метр тереңдікте. 2006 жылы ашылған долина толығымен тік емес, ал тереңдігі белгісіз.

Геодезия

Харди ескерткіші Сомерсет және Дорсет округтерінің 6 дюймдік және 1:2500 масштабты Ordnance Survey карталарының бастапқы нүктесі (меридианы) болды.