Кіріспе

Металл қосылысы, аниондық мыс кешендері бар

Купраттар – суперөткізгіштер

Купраттар – құрамында анионда мыс (Cu) атомы бар қосылыстар класы. Олар негізінен екі негізгі түрге бөлінеді:

1. Органикалық емес купраттар: Бұл қосылыстардың жалпы формуласы XYCu{m}O{n}. Олардың кейбіреулері стехиометриялық емес. Бұл қосылыстардың көптеген түрлері суперөткізгіштік қасиеттерімен танымал. Органикалық емес купраттың мысалы – тетрахлоридкупрат(II) немесе тетрахлорокупрат(II) ([CuCl4]2−), +2 тотығу күйіндегі мыс атомынан және төрт хлорид ионынан тұратын аниондық координациялық кешен. 2. Органикалық купраттар: Бұл – органомыс қосылыстары, олардың кейбіреулерінің жалпы формуласы [CuR2]−, мұнда мыс +1 тотығу күйінде болады және кем дегенде бір R тобы кез келген органикалық топ болуы мүмкін. Органикалық топтарға байланысты мыспен сипатталатын бұл қосылыстар реактивтілігіне байланысты органикалық синтезде жиі қолданылады. Органикалық купраттың мысалы – диметилкупрат(I) анионы [Cu(CH3)2]−.

Ең көп зерттелген купраттардың бірі – YBa2Cu3O7, жоғары температуралы суперөткізгіш материал. Бұл оксидтік купрат салыстырмалы түрде жоғары температурада кедергісіз ток өткізу қабілетіне байланысты кеңінен зерттелген. «Купрат» термині «cuprum» латын сөзінен шыққан, ол «мыс» дегенді білдіреді. Ол негізінен оксидтік материалдар, аниондық координациялық кешендер және аниондық органомыс қосылыстар контекстінде қолданылады, химияда мыстың әртүрлі рөлдерін көрсетеді. Бұл термин негізінен үш жағдайда қолданылады: оксидтік материалдар, аниондық координациялық кешендер және аниондық органомыс қосылыстар.

Мыс (III) және мыс (IV)

Гексафторкупрат(III) [CuF6](3−) және гексафторкупрат(IV) [CuF6](2−) – мыс(III) және мыс(IV) кешендерінің сирек кездесетін мысалдары. Олар күшті тотықтырғыштар.

Органикалық кептірілген топырақ

Купраттар органикалық синтезде маңызды рөл атқарады. Олар әрқашан Cu(I) түрінде болады, бірақ кейбір химиялық реакцияларда Cu(II) немесе тіпті Cu(III) аралық заттар пайда болады. Органикалық купраттардың идеалды формулалары [CuR2]− және [CuR3](2− болып келеді, екеуінде де мыс +1 тотығу күйінде болады, мұнда R – алкил немесе арил тобы. Бұл реагенттер нуклеофильді алкилдеуші заттар ретінде қолданылады.