Кіріспе
Кроссгар (ga an Chrois Ghearr 'қысқа крест') – Солтүстік Ирландияның Даун округіндегі ауыл және жергілікті аудан. Ол Белфасттан оңтүстікке қарай шамамен 24 шақырым (15 миль) қашықтықта, Сентфилд пен Даунпатрик арасында орналасқан. 2021 жылғы Ұлыбритания халық санағы бойынша Кроссгардың халқы 1997 адамды құрайды.
Crossgar (from ga an Chrois Ghearr 'the short cross') is a village and townland in County Down, Northern Ireland. It is about 15 mile (24 km) south of Belfast – between Saintfield and Downpatrick. Crossgar had a population 1,997 people in the 2021 UK Census.
Тарих
Кросгардың қызықты және алуан түрлі тарихы бар, ол ежелгі ирландиялық патшалық және діни орталықтардың құрылуынан, англо-нормандардың шапқындауынан, шотланд қоныс салушыларына дейін, сондай-ақ 1800 жылдардағы Әулие Патрик күніндегі көтерілістерге дейін созылады. «Даун мен Коннор тарихы» кітабындағы әйгілі О’Лавертидің мәлімдемесіне сәйкес, Кроссгар орналасқан Килмор приходы шамамен 800 жылға дейін құрылған болуы мүмкін және Даун графтығының осы бөлігінің діни орталығы болды. Бұл аймақта жеті шіркеу болған деген болжам бар, олардың қалдықтары қабірлер арқылы көрініс табады. Бірақ жетінші шіркеудің орны табылмады және ол «Cill Glaise жоғалған шіркеуі» деп аталады. О’Лавертидің сөзіне қарағанда, дәстүр бойынша бұл шіркеуді Әулие Патрик салған және оны шәкірттері Гласикус пен Либериусқа тапсырған. «Кросгар» атауы ирланд тіліндегі «An Chrois Ghearr» сөзінен шыққан, ол «қысқа крест» дегенді білдіреді. Бұл жерде «Сан-Мария қайнар бұлағы» (Tobar Mhuire) деп белгілі қасиетті қайнар бар, бұл жағдайда «crois» (крест) сөзі діни крестке сілтеме жасауы мүмкін, бірақ оның қалдықтары қазірге дейін табылған жоқ. «Gearr» (қысқа) деген сөз крест зақымдалғанын немесе кемшіліктері болғанын көрсетеді. Килмор приходының аты ирланд тіліндегі «Cill Mhór» сөзінен шыққан, ол «үлкен шіркеу» дегенді білдіреді, немесе «An Choill Mhór» – «үлкен ормандар» деген мағынаны да білдіруі мүмкін, бұл аймақ бұрын тығыз ормандармен жабылған екенін көрсетеді. Жеті шіркеудің бірінің орны Киллинчи (Cill Duinsí) ауылында, ол «Дуинсидің шіркеуі» дегенді білдіреді. Ал Эймхер Ог Уи Неилл атымен аталған ауылдағы көпірдің ерте аты – Ever Oque немесе Everogue Bridge болған. 1920 жылдың маусым айында Ирландия Тәуелсіздік соғысы кезінде Ирландия Республикалық Армияның еріктілері Кроссгардағы Корольдік Ирландия Полициясының казармасына шабуыл жасады. Олар ғимаратқа атыс ашты, екі офицерді жаралады және кері шегіну алдында жарылғыш заттармен қабырғаларды бұзуға тырысты.
Көлік
Кросгар А7 басты жолында, Даунпатриктен солтүстікке қарай 5 миль (8 км) және Белфасттан оңтүстікке қарай 16 миль (26 км) қашықтықта, сондай-ақ Баллинахинч пен Киллилег арасындағы B7 екінші дәрежелі жолында орналасқан. Ауылға Ulsterbus компаниясының 15 және 215 маршруттарымен Даунпатриктен Белфастқа дейін көлік қызметі көрсетіледі. Кросгар теміржол станциясы 1859 жылдың 23 наурызында ашылып, 1950 жылдың 16 қаңтарында жабылды. 2009 жылдың соңында Даунпатриктен Inch Abbey-ге дейінгі учаскесі, жолдың жабылуына 60 жыл толуына орай, туристік объекті ретінде ашылды.
Демография
Кросгар Солтүстік Ирландия Статистика және зерттеу агенттігі (NISRA) бойынша ауыл ретінде жіктеледі (яғни, 1000 мен 2250 адамды құрайтын). 2011 жылғы 25 наурыздағы халық санауы күні Кросгарда 1872 адам тұрды, бұл оны Ұлыбританиядағы 2643-ші ең ірі елді мекен етті. Олардың:
22,3% -ы 16 жасқа дейінгілер, ал 13,74% -ы 65 жастан асқандарды құрады.
49,26% -ы ер адамдар, 50,74% -ы әйел адамдар болды.
59,45% -ы католик дінін ұстанады, 34,95% -ы протестант дінін ұстанады.
39,65% -ы өзін британдық, 35,46% -ы солтүстік ирландтық, ал 30,20% -ы ирландтық ұлтынан екенін көрсетті. 2001 жылы Кросгарда 1539 адам тұрды. Олардың:
23,8% -ы 16 жасқа дейінгілер, ал 18,6% -ы 60 жастан асқандарды құрады.
49,2% -ы ер адамдар, 50,8% -ы әйел адамдар болды.
60% -ы католик дінін ұстанады, 38,2% -ы протестант немесе басқа христиан дінін ұстанады.
22.3% were aged under 16 and 13.74% were aged 65 and over
49.26% of the population were male and 50.74% were female
59.45% were from a Catholic background and 34.95% were from a Protestant background
39.65% indicated that they had a British national identity, 35.46% had a Northern Irish national identity and 30.20% had an Irish national identity. In 2001 there were 1,539 people living in Crossgar. Of these:
23.8% were aged under 16 and 18.6% were aged 60 and over
49.2% of the population were male and 50.8% were female
60% were from a Catholic background and 38.2% were from a Protestant or other Christian background
Адамдар
Джим Алистер, Традициялық Юнионист Дауысы (TUV) партиясының басшысы және бұрынғы аға адвокат, 1953 жылы Кросгарда дүниеге келді. Сэр Джеймс Мартин OBE, катапульді креслоны ойлап тапқан адам, 1893 жылы жақын орналасқан Уудс аймағындағы Килинчи елді мекенінде дүниеге келді. Ол сондай-ақ Martin Baker Aircraft Company компаниясының құрылушысы. Оның құрметіне Кросгар алаңында ескерткіш орнатылған. Дермот Несбитт, Солтүстік Ирландияның бұрынғы Қоршаған орта министрі және UUP депутаты Кросгарда туған және әлі де Кросгарда тұрады. Футболшы Эндрю Уотерворт, оның әкесі сияқты, Кросгардан шыққан; бұрынғы «Гленторан» командасының қорғаушысы және капитаны Ноэл Маккарти. Эндрю Шотландия Премьер Лигасындағы «Гамильтон Академикал» және «Линфилд» футбол клубтарында ойнады, бірақ қазір «Гленавон» клубында доп қууда.
Спорт
Кросгар қаласы Килмор демалыс орталығының және Роберт Адамс паркінде ойнайтын футбол клубының үйі. Бұл клуб - Эндрю Уотерворттың карьерасын бастаған жер. Кросгарда "Лисара бадминтон клубы" бадминтон командасы мен клубы орналасқан, олардың ойын алаңы Лисара Пресвитериан шіркеуінің залында. Кросгарда 2021 жылы құрылған "Кросгар Хоукс" ашық ауадағы қысқы маусымдық хоккей командасы бар. Сондай-ақ, Кросгарда 2010 жылы құрылған East Down әуесқой бокс клубы да орналасқан. Кросгарда сонымен қатар 9 тесікті, Par 64 гольф алаңы бар, ол Дерибой жолында орналасқан "Кросгар гольф клубы", ол 1993 жылы құрылған.