Тонга регби құрамасы тарихы

Кіріспе

Регби одағы командасы

ерлер командасы

Тонга ұлттық регби одағы командасы халықаралық регби одағында Тонга регби одағын ұсынады. Команданың лақап аты – Икале Тахи (Теңіз бүркіттері). Полинезиялық көршілері сияқты, тонгалықтар да өз матчтарын дәстүрлі шақырумен – Сипи Таумен бастайды. Олар Фиджи және Самоамен бірге Тынық мұхиты аралдарының регби альянсының (PIRA) мүшелері. Икале Тахи 2011 жылғы Регби әлем чемпионатында Францияға қарсы тарихи 19–14 есебімен жеңіске жетті, бірақ Жаңа Зеландия мен Канададан жеңілгендіктен, алғаш рет ширек финалға өте алмады.

Тарих

Регби аймаққа 20 ғасырдың басында теңізшілер мен миссионерлер әкелді, ал 1923 жылдың соңында Тонга регби футбол федерациясы құрылды. 1924 жылы астанасы Нукуалофада өткен алғашқы сынақ матчында Тонга Фиджиді 9:6 есебімен жеңді. Алайда, Тонга екінші сынақтан 14:3 есебімен жеңіліп, шешуші ойынды 0:0 есебімен теңестірді. 1924 және 1938 жылдар аралығында Тонга мен Фиджи әр жыл сайын үш рет сынақ сериясын өткізді. Екі Тынық мұхиты елдері арасындағы матчтар өте қиын болды; көптеген адамдар арал тұрғындары арасындағы ежелгі қақтығыстар регби алаңына көшірілді деп мәлімдеді. Фиджидің 1928 жылғы Тонгаға жасаған турнесінің үшінші матчы кезінде болған дау-дамағалдар ойынды Тонганың 11:8 есебімен алға басуымен тоқтатуға мәжбүр етті. 1954 жылы Тонгада Батыс Самоаға турне жасалды. 1969 жылы Тонга Жаңа Зеландия маорилерін жеңді, бірақ олар екінші сынақ матчын ойнағанға дейін 1973 жылға дейін күтуге тура келді, бұл Австралияға қарсы 30:12 есебімен жеңіліс болды. Олар өздерінің қайтарымын 1973 жылы маусым айында Австралияны Брисбендегі Баллиморда 16:11 есебімен жеңіп, төрт тырысқа екі тырыспен ұтып алды. Келесі жылы олар Уэльске қарсы халықаралық матчқа Армс Паркке барды, бұл ойында 26:7 есебімен жеңілді. Ұлыбританияға алғашқы тонгалық тур 1974 жылы болды, онда олар 10 ойын өткізді, оның ішінде Уэльсте Шығыс Уэльске, Ланнеллиге, Солтүстік Уэльске, Ньюпортқа, Батыс Уэльске және Уэльс XV құрамына қарсы. Бірден-бір турлық жеңісі - 18:13 есебімен Шығыс Уэльске қарсы ойында. "Сынақтар" Шотландия XV-ге 44:8 және Уэльс XV-ге 26:7 есебімен ұтылып қалды. 1986 жылға дейін олар Еуропада аз танымал болды, ол кезде Уэльс Фиджи, Тонга және Батыс Самоаға турнеге шықты. Тонгаға қарсы ойынның басында Уэльстің фланкері Марк Браунды үш тонгалық шабуылшы құлатты, бұл бүкіл командаға қатысты үлкен төбелес болды, бірақ Малкольм Дейси мен Марк Титлиден басқа. Роберт Джонс өзінің "Аждаһаны көтеру" атты кітабында бұл оқиғаны "регби алаңында көрген ең жаман төбелес" деп сипаттаған. Матчтан кейінгі кешкі ас кезінде Джонатан Дэвиске валлий тілінде бірнеше сөз айтуды сұрады және үй иелері сыпайы қошқылдағанда, ол оларды "мен ойнаған ең лас команда" деп сипаттады. Тонга 1987 жылы Жаңа Зеландияда өткен Регби әлем чемпионатында тағы да Уэльске қарсы ойнады. Алдыңғы кездесу, сонымен қатар жетекші ойыншылардың кейбіреулерін демалуға шешім қабылдады, Уэльстің нашар өнер көрсетуіне әкелді, бірақ олар 29:16 есебімен жеңіске жетті. Тонга қалған екі ойында Ирландияға (32:9) және Канадаға (37:4) жеңілді. Олар 1991 жылғы Регби әлем чемпионатында қатыса алмады. 1994 жылы олар Оңтүстік Тынық мұхит чемпионатында тырыс саны бойынша жеңіп, Супер-10-ға жолдама алды, онда олар бір ұпаймен бассейннің төменгі жағында қалды. Олар 1995 жылғы әлем чемпионатына Фиджиден алда ұпай айырмасымен жолдама алды. Тонга келесі екі әлем чемпионатында тек екі жеңіске қол жеткізді, олар 1995 жылы Кот-д'Ивуарға қарсы 29:11 және 1999 жылы Италияға қарсы болды. Бұл матчта Кот-д'Ивуар құрамасы жеңіп, футболшы Макс Брито денесін аластатты. 1999 жылдың маусым айында Франция 20:16 есебімен жеңілді, бірақ 2000 жылы олар Жаңа Зеландиядан 102:0 (соның ішінде 15 тырыс) жеңілді. Фиджи мен Самоаға қарсы алғашқы төрт матчта жеңілгеннен кейін, Тонга Океанияның іріктеу тобында үшінші орынды иеленді. Нәтижесінде олар Папуа-Жаңа Гвинеяға қарсы үйде және үйде ойындарын ойнауға мәжбүр болды, олар 47:14 және 84:12 есебімен жеңіп алды, содан кейін Оңтүстік Кореяға қарсы плей-офф өтті, олар Азия бөлімінде екінші орынды иеленді. Тонга оларды 75:0 және 119:0 есебімен ұрып-соқты. 2003 жылғы Регби әлем чемпионатында Тонга барлық ойындардан жеңіліп, бассейннің төменгі жағында қалды. Уэльсті 20:27 есебімен ұстап тұрса да, оларды Жаңа Зеландия 91:7 есебімен қайтадан ұрып-соқты. 2007 жылы Тонга 2007 жылғы Регби әлем чемпионатына қатысып, екі бассейн матчын жеңіп, 30:25 есебімен жеңіліске ұшырағаннан кейін, оңтүстік Африканы жеңіліске ұшыратты. 2011 жылғы әлем чемпионатында Францияға қарсы 19:14 есебімен жеңіске жеткен кезде, Тонга Регби әлем чемпионатының тарихындағы ең күтпеген жеңістердің біріне қол жеткізді. 2012 жылдың 24 қарашасында Тонга Питтодри стадионында Шотландияны 21:15 есебімен жеңіп, Еуропалық стадионда дәстүрлі регби күшінің үстінен алғашқы жеңісін бағындырды.

Rugby was brought to the region in the early 20th century by sailors and missionaries, and the Tonga Rugby Football Union was formed in late 1923. Tonga beat Fiji 9–6 in their first test in 1924 played in the capital Nukualofa. However, Tonga lost the second test 14–3 and drew the decider 0–0. Between 1924 and 1938 Tonga and Fiji played three test series every alternate year. Matches between the two Pacific nations were hard fought; many have claimed that the ancient feuding wars between the Islanders were transplanted onto the rugby field. Troubles during the third Test of Fiji's 1928 tour to Tonga forced the game to be abandoned with Tonga leading 11–8. In 1954 Tonga played host to a touring Western Samoa. Tonga beat New Zealand Maori in 1969, but had to wait until 1973 before they played their second test match, a 30–12 defeat against Australia in Sydney. They got their revenge when they beat Australia in Ballymore, Brisbane 16–11, scoring four tries to two in June 1973. The following year they traveled to the Arms Park for a non cap international against Wales, a game that ended in a 26–7 defeat. The first Tongan tour to Great Britain was in 1974, when they played 10 games, including those in Wales against East Wales, Llanelli, North Wales, Newport, West Wales and a Wales XV. The only tour victory was by 18–13 in the opener against East Wales. The 'tests' were lost by 44–8 to a Scotland XV and by 26–7 to the Wales XV. They remained a little known quantity in Europe until 1986, when Wales embarked on a tour of Fiji, Tonga and Western Samoa. Early in the game against Tonga, Welsh flanker Mark Brown was knocked over by three Tongan forwards, leading to a mass brawl involving the entire team except Malcolm Dacey and Mark Titley. Robert Jones describes the event in his book Raising The Dragon as "the worst brawl I have ever seen on a rugby field." At the post match dinner Jonathan Davies was asked to give a few words in Welsh and as the hosts politely applauded he described them as "the dirtiest team I have ever played against"

Tonga were drawn to play Wales again in the inaugural 1987 Rugby World Cup in New Zealand. The previous meeting, plus the decision to rest some of the leading players, led to a poor Welsh performance though they managed to win 29–16. Tonga lost its other two games to Ireland (32–9) and Canada (37–4). They failed to qualify for the 1991 Rugby World Cup. In 1994 they won the South Pacific championship on try count and so qualified for the Super 10, in which they finished bottom of their pool with only one point. They qualified for the 1995 World Cup ahead of Fiji on points difference. Tonga managed only two victories in the next two World Cups, against the 29–11 Côte d'Ivoire in 1995 and Italy in 1999. The win over the Côte d'Ivoire brought tragedy when Ivorian winger Max Brito was left paralyzed. June 1999 brought a 20–16 defeat of France in Nukualofa over a touring France but in 2000 they were defeated 102–0 (including 15 tries) by New Zealand. After losing their first four matches to Fiji and Samoa, Tonga finished third in the Oceania qualifying group. As a result, they had to play home and away matches against Papua New Guinea, which they won 47–14 and 84–12, followed by a play off against South Korea, who finished as runners up in the Asian section. Tonga thrashed them 75–0 and 119–0. At the 2003 Rugby World Cup Tonga lost all their games and finished bottom of their pool. Although they kept Wales to 20–27, they were again thrashed by New Zealand 91–7. In 2007 Tonga participated in the 2007 Rugby World Cup, winning two of their pool matches and nearly defeating the eventual champions, South Africa, before losing 30–25. Tonga achieved one of the most unexpected victories in Rugby World Cup history with their 19–14 win over France in the 2011 World Cup. On 24 November 2012, Tonga beat Scotland, at Pittodrie Stadium, 21–15 for their first victory over a traditional rugby power on a European pitch.

Сипи Тау

Тынч мұхитының бірнеше регби елдері сияқты, Тонгада да ойынға кіріспес бұрын орындалатын соғыс биі бар, ол Сипи Тау деп аталады. Бұл – Каилаоның бір түрі, ол бастапқыда Уоллис аралынан Тонғаға әкелінген соғыс биі болған. Ол көбінесе қоғамдық және жеке шараларда орындалады. 2003 жылғы Регби әлем чемпионатында Австралияда Тонганың "Ол Блэкс" командасына қарсы ойынында, "Ол Блэкс" өздерінің дәстүрлі хакасын бастады, ал Тонга "Ол Блэкс" хака орындап жатқанда Сипи Тау биін орындап жауап берді, бұл екі команданы шайқас басталмас бұрын бірнеше метрге жақындастырды.

1-ші деңгейдегі елдерге қарсы жеңіс

Тонга бірінші деңгейдегі командаларға қарсы алты жеңіс тіркеді.

Жалпы жазба

Төменде 2023 жылдың 8 қазанына дейін Тоңга ұлттық XV құрамасы тестілік деңгейде өткізген регби матчтарының тізімі келтірілген.

| Қарсылас | Ойнатылған | Жеңілген | Жеңілген | Тең түскен | Жеңіс % | Ұпай | Ұпай алған | Айырма |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| | 2 | 0 | 2 | 0 | 0.00% | 28 | 73 | −45 |
| | 4 | 1 | 3 | 0 | 25.00% | 42 | 167 | −125 |
| | 4 | 1 | 3 | 0 | % | 71 | 210 | −139 |
| | 11 | 5 | 6 | 0 | % | 238 | 254 | −16 |
| | 2 | 2 | 0 | 0 | 100.00% | 71 | 40 | +31 |
| | 4 | 4 | 0 | 0 | 100.00% | 289 | 32 | +257 |
| | 4 | 0 | 4 | 0 | 0.00% | 36 | 241 | −205 |
| | 1 | 0 | 1 | 0 | 0.00% | 14 | 41 | −27 |
| | 94 | 27 | 64 | 3 | % | 1257 | 1881 | −624 |
| | 6 | 2 | 4 | 0 | 33.33% | 96 | 172 | −76 |
| French Barbarians | 3 | 2 | 1 | 0 | 67.00% | 94 | 107 | +13 |
| | 7 | 2 | 5 | 0 | 33.33% | 141 | 119 | +22 |
| | 1 | 1 | 0 | 0 | 100.00% | 44 | 22 | +22 |
| | 3 | 0 | 3 | 0 | 0.00% | 44 | 131 | −87 |
| | 5 | 2 | 3 | 0 | 40.00% | 82 | 154 | −72 |
| | 1 | 1 | 0 | 0 | 100.00% | 29 | 11 | +18 |
| | 18 | 9 | 9 | 0 | 50.00% | 453 | 459 | −6 |
| | 2 | 2 | 0 | 0 | 100.00% | 55 | 35 | +20 |
| | 1 | 1 | 0 | 0 | 100.00% | 58 | 3 | +55 |
| | 7 | 0 | 7 | 0 | 0.00% | 42 | 519 | −477 |
| | 3 | 0 | 3 | 0 | 0.00% | 48 | 124 | −76 |
| | 12 | 4 | 8 | 0 | 33.33% | 165 | 319 | −154 |
| | 2 | 2 | 0 | 0 | 100.00% | 131 | 26 | +105 |
| | 1 | 1 | 0 | 0 | 100.00% | 24 | 19 | +5 |
| | 5 | 3 | 2 | 0 | % | 129 | 111 | +18 |
| | 69 | 27 | 38 | 4 | % | 1028 | 1291 | −263 |
| | 6 | 1 | 5 | 0 | % | 89 | 241 | −152 |
| | 2 | 0 | 2 | 0 | 0.00% | 13 | 67 | −54 |
| | 1 | 1 | 0 | 0 | 100.00% | 92 | 3 | +89 |
| | 6 | 6 | 0 | 0 | 100.00% | 464 | 66 | +398 |
| | 3 | 0 | 3 | 0 | 0.00% | 53 | 153 | −100 |
| | 2 | 2 | 0 | 0 | 100.00% | 68 | 19 | +49 |
| | 1 | 1 | 0 | 0 | 100.00% | 74 | 0 | +74 |
| | 1 | 1 | 0 | 0 | 100.00% | 43 | 19 | +24 |
| | 10 | 9 | 1 | 0 | 88.89% | 272 | 153 | +119 |
| | 9 | 0 | 9 | 0 | 0.00% | 108 | 301 | −193 |
| | 1 | 0 | 1 | 0 | 0.00% | 7 | 26 | −19 |
| | 1 | 1 | 0 | 0 | 100.00% | 42 | 13 | +29 |
| **Барлығы** | **315** | **121** | **187** | **7** | **%** | **6034** | **7622** | **−1588** |

Көпшілік шапкалар

#ОйыншыПозицияКезеңОйынМатчБастапҚосымшаҰпайТәуекелАйналымПенАльДропЖеңісҰтысТең% 1 Сонатана Такулуа Скрам жартысы 2014–қазіргі 55 50 5 278 17 44 36 0 21 33 1 41.66 2 Nili Latu Фланкер 2006–2017 48 47 1 28 5 0 1 0 19 28 1 40.62 3 Vunga Lilo Фуллбек 2007–2018 44 41 3 87 12 3 7 0 19 25 0 43.18 4 Siale Piutau Қанат 2011–2019 43 41 2 32 6 1 0 0 17 25 1 40.69 5 Steve Mafi Лок 2010–қазіргі 42 31 11 10 2 0 0 0 20 22 0 48.42 6 Elisi Vunipola Флай-хав 1990–2005 41 40 1 50 8 2 2 0 15 26 0 36.58 7 Kurt Morath Флай-хав 2009–2021 40 34 6 340 2 48 78 0 18 22 0 47.36 8 Pierre Hola Флай-хав 1998–2009 39 38 1 322 12 68 42 3 19 20 0 48.72 Benhur Kivalu №8 1998–2005 39 35 4 40 8 0 0 0 14 24 1 37.17 10 Aleki Lutui Хукер 1999–2015 38 30 8 25 5 0 0 0 12 25 1 32.89

Соңғы жаңарту: Тонга – Румыния, 8 қазан 2023. Статистика тек ресми матчтарды қамтиды.

Капитан ретінде көп матчтар

# Ойыншы Позиция Кезеңі Матч Жеңіс Жеңіліс Тең % Ұпай Трай Конверсия Пенальті Дроп 1 Nili Latu Фланкер 2006–2016 42 15 26 1 36.90 23 4 0 1 0 2 Siale Piutau Қанат 2015–2019 19 9 10 0 47.36 22 4 1 0 0 3 Sonatane Takulua Скрам-хав 2017–қазіргі уақытқа дейін 19 6 13 0 25.00 80 8 8 8 0 4 Inoke Afeaki Лок 2001–2003 12 4 8 0 33.33 15 3 0 0 0 5 Fakahau Valu Фланкер 1977–1987 11 0 11 0 0.00 12 3 0 0 0 6 Aleki Lutui Хукер 2004–2011 9 1 8 0 11.11 5 1 0 0 0 Elisi Vunipola Флай-хав 1999–2001 9 4 5 0 44.44 15 3 0 0 0 8 Sione Mafi Pahulu 8-нөмір 1973–1975 7 1 6 0 14.28 15 3 0 1 0 9 Siaosi Atiola 8-нөмір 1987–1990 6 1 4 1 25.00 4 1 0 0 0 10 Mana Otai 8-нөмір 1995 5 3 2 0 60.00 5 1 0 0 0 Fe'ao Vunipola Хукер 1994–1998 5 2 3 0 40.00 0 0 0 0 0

Соңғы жаңарту: Тонга – Румыния, 8 қазан 2023 ж. Статистика тек ресми түрде шектелген матчтарды қамтиды.

Бапкерлер

Атауы Span Mat Жеңіс Жоғалту Тең %W Дэвид Муллинс 1969–1974 Келепи Тупу 1983 Фред Вольфграмм 1985 Принц Майлефихи 1986–1987 Песети Маафу 1991 Сионе Таумоэпеау 1994 1995 Факахау Валу 1995 Рев. Тевита Латайлакепа 1998 Полутеле Туʻихаламака 1999 Дэвид Уотерстон 1999–2000 Вайта Уэлени 2000–2001 Джим Лав 2001–2003 19 6 13 0 31.58 Уилли Офахенгауэ 2004–2005 8 0 8 0 0.00 Адам Лич 2006–2007 7 5 2 0 71.43 Қуддус Филеа 2007–2010 16 5 11 0 31.25 Иситоло Мака 2010–2011 14 7 7 0 50.00 Тотай Кефу (уақытша міндетін атқарушы) 2012 3 1 2 0 33.33 Мана Отай 2012–2015 24 11 12 1 47.91 Тотай Кефу 2016–2023 51 15 32 0 29.41 Тевита Туʻифуа 2024–қазіргі уақытқа дейін