Кіріспе

Тірі клетканың реттеуші компоненттері. Регулома – клеткадағы барлық реттеуші компоненттердің жиынтығы. Бұл компоненттер реттеуші элементтер, гендер, мРНК, ақуыздар және метаболиттерден тұруы мүмкін. Осы компоненттердің арасындағы реттеуші әсерлердің өзара байланысы, сондай-ақ олардың субклеткалық орналасуы, тіндер, даму кезеңі және патологиялық жағдай сияқты факторларға тәуелділігі осы сипаттамаға кіреді.

Құралымдары

Жасушалық реттеудегі маңызды рольдердің бірін транскрипция факторлары атқарады, бұл гендердің экспрессиясын реттейтін ақуыздар. Транскрипциялық кешендерді құру үшін транскрипция факторларына байланысатын басқа ақуыздар транскрипция факторларының активтілігін өзгерте алады, мысалы, олардың промоторға байланысу мүмкіндігін тоқтату арқылы. Сигналдық жолдар – бұл тізбектей әрекет ететін және жасушаның бір бөлігінен екінші бөлігіне сигналды жеткізетін ақуыздар тобы, мысалы, жасуша сыртындағы заттың болуын ген экспрессиясының қосылуымен байланыстырады.

Өлшеу

Биологиялық үлгілерді талдаудың жоғары өнімділік технологиялары (мысалы, ДНҚ микромассивтері, протеомика талдауы) мРНК, ақуыздар немесе метаболиттер сияқты мыңдаған биологиялық компоненттерді өлшеуге мүмкіндік береді. Транскрипция факторларының хроматин иммунопреципитациясы геномдағы транскрипция факторларының байланысу орындарын анықтау үшін қолданылуы мүмкін. Мұндай техникалар зерттеушілерге геномдық деңгейде (мысалы, дәрі қосу арқылы немесе жасушаларды стресс жағдайларына орналастыру арқылы) жасушалық үлгіге белгілі заттардың және/немесе жағдайлардың әсерін зерттеуге мүмкіндік береді. Алған мәліметтер регуломның бір бөлігін болжауға мүмкіндік береді.

Модельдеу

Жүйелік биологияның мақсаттарының бірі – математика және компьютерлік модельдеуді пайдалана отырып, биологиялық процестерді модельдеу. Геномдық талдау әдістерінен алынған деректерді интерпретациялау әрқашан оңай болмайды, себебі деректердің күрделілігі және олардың көп саны осыған кедергі келтіреді. Модельдеу деректерді өңдеуге және эксперименттік жолмен расталатын гипотезаны (мысалы, А генін В протеині реттейді) тексеруге көмектеседі.

Қолданбалар

Регулом туралы толық білім зерттеушілерге жасуша мінез-құлқының толыққанды моделін жасауға мүмкіндік береді. Бұл терапиялық препараттарды жобалауға, дің жасушаларының дифференциациясын басқаруға және аурудың барысын болжауға көмектеседі.