Япон архитекторы Ян Летцель және Хиросима бомба күмбезі

Кіріспе

Чех архитектор Ян Летцель (9 сәуір 1880 – 26 желтоқсан 1925) – чех архитектор. Ол ең көп Хиросимадағы ғимаратты жобалағанымен танымал, оның қираған қалдықтары қазір "Атом бомбасы күмбезі" немесе Бейбітшілік ескерткіші болып табылады.

Өмірбаян

Ян Летцель Богемияның Наход қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы қонақ үй иелері Ян Летцель және оның әйелі Вальбурга, тумасы Хавличкова. 1899 жылы Жоғары кәсіптік мектептің құрылыс бөлімінде оқуды аяқтағаннан кейін, Пардубицедегі мемлекеттік өндірістік мектептің азаматтық инженерлік кафедрасында ассистент лауазымына орналасты. 1901 жылы Прагадағы Қолданбалы өнер мектебінде сәулет өнері мамандығы бойынша білім алу үшін стипендияға ие болды. 1902 және 1903 жылдары ол Богемия, Далмация, Черногория және Герцеговинаға оқу сапарларына барды. 1904 жылдың маусымынан 1905 жылдың тамызына дейін Прагадағы Quido Bělský сәулет фирмасында жұмыс істеді. Сонымен қатар, ол Мшенен-Лазниде санаторий мен модерн стилінде павильонды жобалап, салдырды. 1905 жылы қазанда ол келісім алды және біраз уақыт Қайырда жұмыс істеді. 1907 жылдың көктемінде ол Рим, Милан, Венеция және Италияның басқа қалаларына барып, Прагаға қайта оралды. Летцельдің келесі жұмысы Жапонияда болды. Прага мен Находта қысқа уақыт болғаннан кейін, ол 1907 жылы маусымда Токиоға келді, онда француз сәулет фирмасында жұмыс істеді. Летцель және оның досы Карел Хора 1910 жылы Токиода өз архитектура фирмасын құрды. Келесі бірнеше жылда ол шамамен 40 ғимаратты, соның ішінде француз мектебін, Токиодағы Сакре-Керді, иезуит колледжін, неміс елшілігін, бірнеше қонақ үй мен кеңсе ғимараттарын жобалады. Оның ең танымал жобасы Хиросимадағы Жапон сауда-өнеркәсіп палатасының үлкен әкімшілік ғимараты болды, қазір Хиросима бейбітшілік мемориалы. Хиросимада екі қабатты ағаш ғимараттар көп болды, ал оның үлкен көлемімен жарнама залы көп ұзамай Хиросиманың ең көрнекті жерлерінің біріне айналды. Ол 1945 жылы қалаға жасалған атомдық шабуылдан аман қалғаннан кейін танымал болды. Ол әлі күнге дейін қираған күйінде, Хиросима бейбітшілік мемориалы ретінде қайта ашылды, басқаша айтқанда, А бомба күмбезі деп аталады. Летцель өзінің өндірістік саланы А-бомбалық күмбезіне айналдыруын көрмей қалды. 1913 жылы оның серіктесі Карел Хора Богемияға оралғанда, Летцель сәулет фирмасын жалғыз басқарды, бірақ 1915 жылы Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты жұмыстан бас тартуға мәжбүр болды. 1918 жылы Чехословакия тәуелсіз ел болды; 1919 жылы Летцель Токиодағы Чехословакия елшілігінің коммерциялық атташесі болып тағайындалды. 1920 жылдың наурыз айында ол үйіне оралды, бірақ бірнеше айдан кейін аташе лауазымына Жапонияға оралды. 1922 жылы қарашада Летцель Жапонияға барып, кейін 1923 жылы Ұлы Канто жер сілкінісінде көптеген ғимараттарының қирауына куә болды. Көңілі қатты ауырғаннан кейін, 1923 жылдың қарашасында Прагаға қайта оралды және бірнеше жылдан кейін 45 жасында қайтыс болды.

Jan Letzel was born in the town of Náchod, Bohemia. His parents were hotel owners Jan Letzel and his wife Walburga, née Havlíčková. After completion of training in the construction department of the Higher Vocational School in 1899, he took the post of assistant in the Department of Civil Engineering of the State Industrial School in Pardubice. In 1901 he won a scholarship to study architecture at the School of Applied Arts in Prague, where he studied for three years under Jan Kotěra, one of the founders of modern Czech architecture. In 1902 and 1903 he undertook study tours in Bohemia, Dalmatia, Montenegro and Herzegovina. From June 1904 to August 1905 he worked at architectural firm Quido Bělský in Prague. At the same time he designed and built a sanatorium and a pavilion in the Art Nouveau style in Mšené lázně. In October 1905 he received his mediation and worked in Cairo for a while. In the spring of 1907 he went back to Prague after visiting Rome, Milan, Venice, and other Italian cities. Letzel's next work was in Japan. After a short stay in Prague and Náchod, he arrived in Tokyo in June 1907, where he worked at a French architectural firm. Letzel and his friend Karel Hora founded their own architectural firm in 1910 in Tokyo. In the next few years he designed about 40 buildings, including the French school, Sacre Coeur in Tokyo, the Jesuit College, the German embassy, and several hotels and office buildings. His most famous design was the huge administrative building of the Japanese Chamber of Commerce and Industry in Hiroshima, now the Hiroshima Peace Memorial. Hiroshima at that time was dominated by two story wooden buildings, and the Promotional Hall, with its large size soon became one of Hiroshima's most striking landmarks. It became famous after surviving the atomic attack on the city in 1945. It was rededicated, still as a ruin, as the Hiroshima Peace Memorial, otherwise known as the A Bomb Dome. Letzel himself never lived to see the transformation of his Industrial Promotion Hall into the A Bomb Dome. When his partner Karel Hora returned to Bohemia in 1913, Letzel led the architecture firm alone, but in 1915 he had to give up the work due to World War I. In 1918, Czechoslovakia became an independent country; Letzel was appointed commercial attaché at the Czechoslovak embassy in Tokyo in 1919. In March 1920 he returned home, but went back to Japan few months later for his attaché post. In November 1922, Letzel traveled to Japan and later witnessed the destruction of many of his buildings in the 1923 Great Kantō earthquake. Deeply disappointed, he returned to Prague in November 1923 and died a few years later at the age of 45.