Кіріспе

Періште мәселесі – Джон Хортон Конвей ұсынған комбинаторлық ойын теориясындағы сұрақ. Ойын көбінесе «періштелер мен шайтандар ойыны» деп аталады. Ойынды екі ойыншы ойнайды: періште және шайтан. Ол шексіз шахмат тақтасында (немесе эквивалентті түрде 2D тордың нүктелерінде) ойналады. Періштеде k күші бар (1-ден жоғары натурал сан), ол ойын басталғанға дейін анықталады. Тақта бос күйде басталады, ал періште бір алаңда орналасқан. Әрбір қадамда періште шахмат патшасының ең көп дегенде k қадамымен жете алатын басқа бос алаңға секіреді, яғни бастапқы алаңнан қашықтық шексіз нормада k-дан аспайды. Шайтан өз кезегінде періштеде жоқ кез келген алаңға кедергі қоя алады. Періште кедергілерден секіріп өте алады, бірақ оларға қона алмайды. Егер періште қозғала алмаса, шайтан жеңеді. Періште шексіз уақыт бойы аман қалу арқылы жеңіске жетеді. Періште мәселесі: жеткілікті күші бар періште жеңе ала ма? Ойыншылардың біреуінің жеңіске жету стратегиясы болуы керек. Егер шайтан жеңіске мәжбүрлей алса, онда ол оны шектеулі қадамдар санымен іске асыра алады. Егер шайтан жеңіске мәжбүрлей алмаса, онда періште әрқашан жеңілістен сақтану үшін бір әрекет жасай алады және оның жеңіске жету стратегиясы әрқашан осындай қадамды таңдау болып табылады. Көбірек абстрактілі түрде, «төлем жиынтығы» (яғни, періште жеңетін барлық ойындар жиынтығы) жабық жиынтық (барлық ойындар жиынтығындағы табиғи топологияда) және мұндай ойындар анықталған деп белгілі. Әрине, кез келген шексіз ойын үшін, егер екінші ойыншының жеңіске жету стратегиясы болмаса, бірінші ойыншы әрқашан екінші ойыншының жеңіске жету стратегиясы жоқ жағдайға әкелетін қадамды таңдай алады, бірақ кейбір ойындарда мәңгі ойнау бірінші ойыншыға жеңіс әкелмейді, сондықтан анықталмаған ойындар болуы мүмкін. Конвей осы мәселенің жалпы шешімі үшін сыйақы ұсынды (жеткілікті күші бар періште үшін жеңіске жету стратегиясы үшін 100 доллар, ал періште күшіне қарамастан шайтан жеңе алатынын дәлелдеу үшін 1000 доллар). Алдымен жоғары өлшемдерде прогресс жасалды. 2006 жылдың соңында, тәуелсіз дәлелдер пайда болған кезде, бастапқы мәселе шешілді, бұл періште жеңе алатынын көрсетті. Боудич 4-күшті періште (яғни k = 4 күші бар періште) жеңе алатынын дәлелдеді, ал Мате және Клостер 2-күшті періште жеңе алатынын дәлелдеді.

Негізгі стратегиялар және олардың жұмыс істемеуінің себептері

Періштеге арналған көптеген интуитивті құтылу стратегияларын жеңуге болады. Мысалы, егер періште жақын блоктардан қашып кетуге тырысса, шайтан үлкен ат тәрізді нысанды алыс солтүстікке қарай жасайды, содан кейін періштеге тұзаққа түсуі үшін періштенің оңтүстігіндегі бір шаршыны қайта-қайта жейді. Егер періште өте алыс орналасқан тұзақтардан қашуға тырысса, шайтан солтүстікке қарай кішкентай ат тәрізді нысан жасап, періштеге алыс оңтүстіктегі шаршыларды жеу арқылы тұзаққа түсуге итермелейді. Періште солтүстікке мүмкіндігінше жылдам қозғалып, кездейсоқ шығысқа немесе батысқа қарай зигзагтар жасау арқылы көзге көрінетін тұзақтардан аулақ болу арқылы жеңіске жете алады деп көрінеді. Бірақ бұл стратегияны жеңуге болады, себебі осы періштенің болашақтағы мүмкін болатын орналасуы конус тәрізді, ал шайтан конустың алыс бөлігінде белгілі бір тәртіппен қабырға тұрғыза алады. Сөйтіп, періште соңғы нүктеге жеткенде, шайтан өтпейтін қабырғаны құрып қояды, ал періште солтүстікке қарай қозғалуға бекінгендіктен, ол мүлдем қозғала алмайды.

Тағы да шешілмеген сұрақтар

3D кеңістігінде, періште әрқашан y-координатын арттыратыны және шайтан үш жазықтықпен шектелгені ескерілгенде, шайтанның жеңіске жететін стратегиясы бар-жоғы әлі белгісіз.

Клостердің екі періштеге қарсы қорғанысы

Oddvar Kloster 2 періште проблемасын шешу үшін конструктивті алгоритм тапты. Бұл алгоритм өте қарапайым және сонымен қатар оңтайлы, себебі жоғарыда айтылғандай, шайтанның 1 періштеге қарсы жеңіске жететін стратегиясы бар. Біз періште бастапқы орнының сол жағына тік сызық салып, оны төмен және жоғары қарай жүргіземіз. Бұл сызық періште өтетін жолды көрсетеді, ол шайтанның әр қимылынан кейін жаңартылады және тақтаның шаршыларын «сол жиын» және «оң жиын» деп бөледі. Шаршы бір рет сол жиынға өткеннен кейін, ол ойын соңына дейін сонда қалады, ал періште осы шаршыларға енді қозғалмайды. Шайтан жаңа шаршыны тосқан сайын, біз жолдың барлық мүмкін өзгерістерін іздейміз, яғни оң жиындағы бір немесе бірнеше шаршыларды сол жиынға жылжытамыз. Бірақ мұны тек қана жолдың ұзындығы жылжытылған тосқан шаршылар санының екі есесінен артық болмаса жасаймыз. Осындай шарттарға сай жолдардың ішінде, біз ең көп тосқан шаршыларды сол жиынға жылжытатын жолды таңдаймыз. Содан кейін періште осы жолмен екі қадам басады, алға жылжығанда жолды сол жағында ұстайды (егер шайтан шаршыларды тоспаса, періште солтүстікке шексіз сапар шегер еді). Бұрышты сағат тілімен айналып өткенде періште бір қадамға қозғалмайды, себебі бұрышқа жанасқан екі кесіндінің оң жағындағы шаршысы бірдей болады.

Матедің екі періштеге қарсы дәлелі

Мате 2005 жылы Мартин Куц да осыған ұқсас дәлел жариялаған.