Кіріспе

Американдық ғалым Дэвид З. Альберт (1954 жылы туған) – Колумбия университетінің (Нью-Йорк) философия профессоры, Фредерик Э. Вудбридж атындағы профессор және Физиканың философиялық негіздері магистрлік бағдарламасының директоры.

Білім және мансап

Ол 1976 жылы Колумбия колледжінде физика бакалавры дәрежесін, ал 1981 жылы Рокфеллер университетінде профессор Никола Хуридің жетекшілігімен теориялық физика докторы дәрежесін алды. Содан кейін Тель-Авив университетінде Якир Ахароновпен жұмыс істеді. Ол өзінің мансабының көп бөлігін Колумбия университетінің философия факультетінде өткізді, бірақ Ратгерс университетінде философия профессоры ретінде жиі қонақтап тұрады. 2015 жылы ол Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды.

Философиялық еңбектері

Альберт төрт кітап – "Кванттық механика және тәжірибе" (1992), "Уақыт және мүмкіндік" (2000), "Физикадан кейін" (2015) және "Жұмбаққа қатысты болжам" (2023) – жариялаған, сондай-ақ кванттық механика бойынша көптеген мақалалар жазған. Оның кітаптары бейресми, әңгімелесу стилі үшін мақталып, сынға да ұшырады.

"Біз не білеміз?" фильмінде

Альберт 2004 жылы "Біз не білеміз?" деген даулы фильмде пайда болды. Popular Science журналында жарияланған мақалада айтылғандай, ол "соңғы нәтижеге қатты ашуланды". Мақалада Альберт фильм жасаушыларға кванттық механиканың сана мен руханилыққа қатысы жоқ екендігі туралы шамамен төрт сағаттық сұхбат бергені жазылған. Кейін оның сұхбаты монтаждалып, фильмге оның көзқарастарын бұрмалап көрсететіндей етіп енгізілді. Мақалада Альберт фильм жасаушылардың оны алдағанынан кейін өзінің сенімсіздігін білдірді. Альберт "Кролик тесігінен төмен" ("Down the Rabbit Hole") деп аталған "Біз не білеміз?" фильмінің жалғасы ретінде ғалым ретінде тізімделгенімен, бұл жалғасы – бірінші фильмнің түсірілімінен қалған қосымша материалдардан құралған "режиссерлік кескіні".

Лоуренс Краусспен араздық

2012 жылдың наурызында Альберт Лоренс Краустың «Жоқтан туған әлем: Неліктен бір нәрсе бар, емес нәрсе жоқ» кітабына өте теріс пікір жариялады. Краусс кітабының дін мен философияға қарсы екенін айтты, ал Ричард Докинс бұл кітапты Дарвиннің «Түрлердің шығу тегі» кітабымен теңестіріп, оның «теологтың соңғы құралы» деп саналған аргументін жоққа шығаратынын мәлімдеді. Шолуында Альберт Краусс сияқты кітаптардың дінді сынағандағы «әлсіз, шағын, сұйық, тартымсыз» пікірлерін айтып, «дінмен күресті карта ойыны, немесе ат жарысы, немесе зияткерлік бәсекесі ретінде қараудың өзі дұрыс емес» деген ойын білдірді. 2013 жылдың наурыз айында The New York Times газеті Краустың да шақырылған баяндамашы болған Америка табиғи тарих мұражайындағы Исаак Азимов еске алу дебатында сөйлеуге шақырылған Альберттің кейіннен шақырудан бас тартқанын хабарлады. Альберт: «Краусс мені шақырмауды талап еткен болуы мүмкін деген күдік туды. Бірақ, әрине, менде дәлел жоқ».