Кіріспе

1983 жылы Ирландияда болған оқиғалар.

Оқиғалар

Қаңтар – Сатирикалық журнал «The Phoenix» жарық көрді. 19 қаңтар – Үкімет Garda Síochána саясаткерлер мен журналистердің телефондарын тыңдағанын растады. 8 ақпан – Чарльз Хогидің басшы лауазымынан кетуін талап ететін ұсыныс 12 сағатқа созылған Fianna Fáil отырысынан кейін қабылданбады. 9 ақпан – «Шергар» атты жарыс аты Килдар округінің Баллимани ат шаруашылығынан ұрланды. 14 сәуір – Дублиндегі Ескі Парламент ғимаратында шығармашылық өнерпаздардың қауымдастығы – Aosdána-ның тұсаукесерлік жиыны өтті. 23 сәуір – Ирландияда 50-ден астам заңсыз пираттық радиостанциялар хабар тарата бастағанда, үкіметтік меморандумда олардың сигналдары жедел жәрдем, өрт сөндіру және полиция радио жүйелеріне, әуежайдың қозғалыс жүйелеріне және бүкіл елдегі заңды радио және теледидар қабылдауына қалай кедерілгі келтіргені сипатталды. Құжатта басқа елдерден түскен шағымдар да келтірілді. Келесі айда «Radio Nova», «Kiss FM» және «Radio Sunshine» радиостанцияларының жабдықтары тәркіленді. Желтоқсан айында Портмарноктағы 257-ші қоғамдық радиостанциясының жабдығы да алынып қойылды. 25 сәуір – Дублинде екі мың адам жобаланған «Өмірге қол жеткізуге қарсы түзету туралы» заңға (аборт) қарсы демонстрация өткізді. 18 мамыр – Дублинде лицензиясы жоқ «Radio Nova» операторының орналасқан жерлеріне рейд жасалды. 20 мамыр – Бұрынғы танаист Фрэнк Айкеннің жерлеу рәсімі туған жері Камлоуда өтті. 23 мамыр – Антрим округіндегі Бушмиллс дистиллериясы 350 жылдығын тойлады. 27 мамыр – Бес апта бойын Маллоу жарыс жолында тұрған мексикалық ұшақ ұшып кетті. 30 мамыр – Жаңа Ирландия форумының ашылу жиыны Дублин қалашығында өтті. 10 маусым – Синн Фейн партиясынан Герри Адамс Батыс Белфаст округы үшін жаңа Парламент депутаты болып сайланды. 4 шілде – АҚШ вице-президенті Джордж Буш және оның әйелі Барбара Дублинге бір күндік сапар жасады. Таоисиг Гаррет Фитцджеральд Дублин қалашығындағы Мемлекеттік пәтерлерде оның құрметіне түскі ас ұйымдастырды. 31 шілде – Лисдунварна музыка фестиваліне қатысқан сегіз жас жігіт Дулинде суға батып қайтыс болды. Қыркүйек – Зимбабве премьер-министрі Роберт Мугабе әйелі Саллимен бірге Ирландияға үш күндік ресми сапармен келді. 5-ші жаяу әскер батальонының құрмет сақшылары оны Дублин әуежайында қарсы алды, ал №1 әскери оркестр орындады. Таоисиг Гаррет Фитцджеральд Айвегхаус үйінде оның құрметіне түскі ас берді, ал Дублин қалашығында банкет өткізілді. Мугабе 9 қыркүйекте Мейнут колледжінде епископ Донал Ламонтпен кездесті. 8 қыркүйек – Абортқа қатысты конституциялық түзету туралы референдум екі есе көп дауыспен қабылданды. Бұл жүкті әйелдің және оның эмбрионының немесе ұрығының өмірге құқығын тең конституциялық түрде мойындады. 16 қыркүйек – Үкімет АҚШ президенті Рональд Рейганның өтініші бойынша Кеңес Одағының «Korean Air Lines 007» рейсін атып түсіргенінен кейін барлық 269 жолаушысы мен экипажы қаза болғандықтан «Aeroflot» әуе компаниясының Шаннон әуежайына қонуына тыйым салды. 20 қыркүйек – Саясаткерлер бұрынғы танаист Джордж Коллиге (Лондондық ауруханада қайтыс болды) құрмет көрсетті. 25 қыркүйек – Мэйз түрмесінен қашу: 38 Уақытша Ирландия Республикалық Армиясының тұтқындары қару-жарақпен Антрим округіндегі HM Maze түрмесінен қашып кетті. 1 қазан – «Concorde» үстінкү дыбыстық ұшағы алғаш рет Дублин әуежайына келді. «Air France» ұшағының қонуын терминал ғимаратының төбесіндегі бақылау алаңынан көп адам көрді. Ұшу мақсаты – жолаушыларды Парижге жеткізіп, «Prix de l'Arc de Triomphe» ат жарысын тамашалау. 5 қазан – Ирландия Республикасындағы алғашқы автожолдың бөлігі ашылды – N7 тас жолындағы 8 шақырымдық Наас айналма жолы. 25 қараша – «Quinnsworth» супермаркетінің директоры Дон Тиди Дублиндегі үйінің алдында Уақытша ИРА жасаған топпен ұрланды. 3 желтоқсан – Президент Патрик Хиллери екінші және соңғы жеті жылдық мерзіміне қарсылықсыз сайланды. 16 желтоқсан – Дон Тиди Лейтрим округінде құтқарылды. Құтқару операциясы кезінде Уақытша ИРА жасаған топтан жекелеген сақшы Патрик Келли және Garda жаңадан шақырылған адамы Гэри Шихан қаза тапты.

Өнер және әдебиет

10 шілде – Рахенидегі Сент-Анн паркінде өткен "The Lark in the Park" концертінде Rhythm Kings, Some Kind of Wonderful және The Blades тобылары өнер көрсетті. 14 тамыз – Дублиндегі Феникс Парк жарыс жолында U2 тобының бас концерті өтті, оны Big Country, Eurythmics, Perfect Crime, Simple Minds және Steel Pulse тобылары қолдады. Тамыз айында – Дороти Нельсон "Түнгі қалада" романы үшін Ирландия әдебиеті саласындағы Руни сыйлығына ие болды. 29 қыркүйек – Том Мерфидің "The Gigli Concert" пьесасы Дублиндегі Абби театрында қойылды. Шон Дейвидің уиллиан сыбызғысымен (uilleann pipes) орындалатын "The Pilgrim" оркестрлік сюитасы алғаш рет орындалып, жазылды. Брендан Кеннеллидің "Кромвелл" поэмалық циклы жарық көрді.

Қауымдастық футболы

Ирландия 16 қарашада Дублиндегі Дейлимоунт паркінде өткен Еуро-84 іріктеу ойынында Мальтаны 8:0 есебімен ұтып, толыққанды халықаралық матчтағы ең ірі жеңісін тіркеді.

Жеңіл атлетика

Еммон Коглан жүгіруші Хельсинкиде өткен әлем чемпионатында 5000 метрлік қашыққа жүгіруде алтын медаль жеңіп алды. 1983 жылдың 12 маусымында Дублинде 9000 қатысушымен бірінші әйелдер мини-марафоны өтті.

Гелл футболы

Дублин GAA барлықирландиялық ересектер футбол чемпионатында жеңіске жетті.

Гольф

Ирландия ашық турнирін Севе Балестерос (Испания) жеңіп алды.

Ат жарысы

Станерра Жапония кубогын жеңген алғашқы Еуропада оқытылған жарыс атты болып табылады.

Атып тастау

Килкенни GAA Бүкіл Ирландияның ересектер арасындағы хоккей чемпионатында жеңіске жетті.

Толық күні белгісіз

Линда Брахнач, актриса. Филип Бреннан, Дублин хоккеиші. Томас Гернон, Мыңжылдық жас ғалымдар мен технологиялар көрмесінің жеңімпазы (Ирландия). Дарайн Малвихилл, телеарна жұлдызы. Киран Мерфи, Корк және Эрин клубының хоккеиші. Джеймс О'Брайен, Лимерик хоккеиші.

Өлімдер

30 қаңтар – Алан Каннингэм, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Шығыс Африка кампаниясындағы жеңістерімен танымал әскер (1887 жылы туған). 8 ақпан – Реджинальд Н. Вебстер, Америкадағы кәсіпкер және таза тұқымды жарыс аттарының иесі (1898 жылы туған). 16 наурыз – Фрэнсис Коннелл, крикетші (1902 жылы туған). 20 наурыз – Шила Галвин, Фианна Файл ТД (1914 жылы туған). 25 наурыз – Константин Фицгиббон, тарихшы және романист (1919 жылы туған). 20 сәуір – Сара Макем, дәстүрлі әнші (1900 жылы туған). 6 мамыр – Mícheál Ó Móráin, Фианна Файл ТД және Кабинет министрі (1912 жылы туған). 18 мамыр – Фрэнк Айкен, Фианна Файл ТД және негізін қалаушы мүше, Кабинет министрі және Танайст (1898 жылы туған). 4 шілде – Джон Бодкин Адамс, Истборн қаласының дәрігері, бір науқасын өлтірді деген айыптан ақталды (1899 жылы туған). 21 тамыз – Фрэнсис Эванс, британдық дипломат (1897 жылы туған). 24 тамыз – Джонни Квирк, Корк шырқауы (1911 жылы туған). 17 қыркүйек – Джордж Колли, Фианна Файл ТД, Танайст лауазымын қоса алғанда, алты министрлік қызмет атқарды (1925 жылы туған). 18 қыркүйек – Кон Лехэйн, ұлтшыл, ИРА Армия Кеңесінің мүшесі және Дэйл өкілі (1911 жылы туған). 24 қазан – Энтони Барри, кәсіпкер, Fine Gael ТД, Сенад мүшесі және Корк қаласының лорд-мэрі (1901 жылы туған). 28 қазан – Родерик Гилл, крикетші (1919 жылы туған). 22 қараша – Леонард Вибберли, жазушы (1915 жылы туған). 23 желтоқсан – Колин Миддлтон, суретші (1910 жылы туған).

Толық күні белгісіз

Семус Брайан Мак Амхлайг, ирланд тілінің Антрим диалектісін соңғы білген адам. Дэвид Нелиган, полиция қызметкері, Майкл Коллинз үшін "Қамалдагы тыңшы" (1899 жылы туған). Джим Уэр, Уотерфордтың хёрлинг ойыншысы (1908 жылы туған).