Кіріспе

Kronen Zeitung, көбінесе Krone деп аталатын, Австрияның ең ірі газеті. Ол Еуропаға күмәнді көзқараспен қарағаны үшін белгілі.

Тарих

"Кронен Цайтунгтың" алғашқы саны 1900 жылғы 2 қаңтарда жарық көрді. Бұрынғы әскери офицер Густав Дэвис оны негіздеді. Атауы бір айлық жазылу бағасымен байланысты болды (бұл монархиялық тәжбен байланысты емес), газеттерге бюрократиялық баждарды (Zeitungsstempelgebühr) жою арқылы жаңадан мүмкін болды, ол 1899 жылғы 31 желтоқсанда орындалды. Ай сайынғы бір кроналық жазылу бағасы 1912 жылдың желтоқсанына дейін сақталды. Газет алғашқы үш жылы күресті, бірақ 1903 жылғы 10 маусымда көрші Сербия Корольдігінде король Александр Обреновичтің қазасынан кейін газет бұл жаңалықты кеңінен жариялады және үлкен танымалдылыққа ие болды. Газет сонымен қатар танымал романдарымен және оқырмандарға арналған ойындар сияқты жаңалықтарымен де белгілі болды. 1906 жылға қарай газеттің 100 000 данасы сатылды. Франц Лехар газеттің 10 000-шы санына арнап вальс шығарды. 1938 жылы Австрияны нацистік Германияның аншлюсқа алуынан кейін, барлық бұқаралық ақпарат құралдары Глайхшальтунгқа түсуге мәжбүр болды, яғни редакциялық тәуелсіздіктің толық жойылуы. Соғыс одан әрі қиындықтар тудырды және 1944 жылғы 31 тамызда газет жабылуға мәжбүр болды.

Коронаның қайта туылуы

1959 жылы журналист және Kurier газетінің бұрынғы бас редакторы Ханс Дишанд Krone атауына құқықтарды сатып алды. Ол газетті "Neue Kronen Zeitung" деп қайта құрды. Бұл газеттің ресми атауы болып қала береді, бірақ газет өзін Kronen Zeitung деп атайды. 1959 жылдың 11 сәуірінде алғаш рет жарық көрген газет, көп ұзамай Австрияның ең ықпалды және ең даулы таблоид газетіне айналды. 1960 жылдардың басында журналист Фриц Молден газетті сатып алуға ниеттенді, бірақ Дишанның сөзіне сенсек, Creditanstalt банкі оған қажетті несиені бермеген. Дишанның Krone газетін сатып алуының мән-жайлары құпияға ораныпты. Австрияның әлеуметтік-демократиялық партиясының (SPÖ) аса ықпалды саясаткері, сол кезде Австрия кәсіподақтар федерациясының (ÖGB) вице-президенті болған Франц Олах, Дишанды 50% үлесін сатып алуды көздеген неміс кәсіпкері Фердинанд Карпикпен таныстырды. Маркетинг стратегиясымен айналысқан Курт Фальк Дишанның жақын серігіне айналды, нәтижесінде Krone газеті Австриядағы ең көп оқылатын газеттердің біріне айналды. 1960 жылдардың ортасында ÖGB күтпеген жерден Krone газетіне меншік құқығын таластады. Олар бұрынғы вице-президент Франц Олахтың кәсіподақ қаражатын газетті сатып алу үшін қолданғанын, ал неміс инвесторын тек құрал ретінде пайдаланғанын мәлімдеді. Газет SPÖ-ге қарсы қаралау науқанымен жауап берді, бұл газеттің алғашқы сәтті науқаны саналды. Газет пен кәсіподақ федерациясы арасында көп жылдық сот процесі өтті. Өзбекстандықтар ақыры 11 миллион шиллингтік өтемақы төлеуге келісті, ал Курт Фальк Фердинанд Карпиктен 50% үлесін алды. Курт Фальк 1980 жылдары Дишанмен болған ұзақ күресінен кейін газеттен кетіп, өзінің үлесін Германияның Социал-демократиялық партиясымен (SPD) тығыз байланысы бар деген қаңқу WAZ медиа тобына сатты. 1989 жылы Ханс Махр, Дишанның 1983 жылдан бергі кеңесшісі, газеттің басқарушы директоры болды.

Газеттің әдістері

Коронаны қайта құрудан кейін көп ұзамай газеттің бәсекелестікке қарсы әдеттен тыс әдістерді қолданғаны анық болды. Курт Фальк «Sonntagsstandln» деп аталатын, жексенбілік басылымдары салынған, көшелер мен тротуарларда бағаналарға орнатылған ақша жәшіктері бар пластик қаптарды ойлап тапқан деп саналады (жексенбіде Австрияда көптеген дүкендер жабық болады). Басында бәсекелестер күлкіге қосқан бұл идея тез арада танымал болып, бүгінде кеңінен қолданылады. 1963 жылы Курт Фальк сол кездегі бәсекелес «Kleines Volksblatt» газетімен екі газеттің де шағын форматтан кең форматқа ауысуы туралы өзара келісімге келді. «Kleines Volksblatt» өз уәдесін орындап, форматын өзгертті, бірақ «Kronen Zeitung» бастапқы шағын форматын сақтап, осылайша 40 000 жаңа оқырманға ие болды. Кейін «Kleines Volksblatt» газеті жабылып қалғанда, «Кроне» олардың форматын өзгерткендері үшін оларды сынаудан тартынбады. 1970 жылы Фолк пен Дишанд «Express» таблоидын сатып алып, сатып алғаннан кейін жапты. Австрияның ең ірі баспаханаларының бірі – Венадағы «Pressehaus» 1972 жылы «BAWAG» банкіне (социал-демократиялық «ÖGB» кәсіби одағымен тығыз байланыста болған) сатылып кеткеннен кейін, «Кроне» өз баспаханасын салуымен қорқытып, «BAWAG» банкін бүкіл келісімді «Кроне» газетіне сатуға мәжбүр етті. 1995 жылы «Кроне» Вена қалалық газеті «Falter»ді ойын шарасы арқылы бәсекелестік заңдарын бұзды деген айыппен бірнеше миллион шиллингке сотқа берді. «Falter» газеті қаржылық қиындыққа тап болды. «Кроне» газетінің сынды жариялағандықтан «Falter» газетінің жұмысын тоқтатуға тырысқан деген күдік туды. Австрияның Ұлттық кеңесінде «жасыл» саясатшы Карл Оллингер бұл істі баспасөз бостандығына жасалған шабуыл деп атады. Франко-неміс телеарнасы «Arte» «Kronen Zeitung – Tag für Tag ein Boulevardstück» (Күн сайын бульварлық ойын) атты сын деректі фильмін көрсеткеннен кейін, «Кроне» газеті телеарнаны телебағдарламалар бетінен алып тастады. Австрияның ұлттық телеарнасы «ORF» дау-дамайдан сақтану үшін деректі фильмін көрсетпеуді шешті. Алайда, 2005 жылы «ATV+» жеке австриялық телеарнасы деректі фильмін көрсеткенде, «Кроне» газеті тарапынан ешқандай шара қабылданбады. 2012 жылдың соңында газет Таяу Шығыс саясаты туралы жалған мақала жасау үшін суреттерді манипуляциялағаны үшін айыпталды. Газет еуропалық көшеде келе жатқан мұсылман отбасының суретін түсіріп, оны Сириядағы соғыс салдарынан қираған жердің фонына қойды. Газет сурет өңделгенін және үлгі екенін көрсетпеді, керісінше, оны жағдайдың шынайы куәлігі ретінде ұсынды. «Reddit» суретті талдап, оның шынайы емес екенін анықтады. Газет мұндай жағдай қайталанбауына ешқандай кепілдік бермеді.

Сыртқы көрінісі, орналасуы

"Корона" күнделікті түрлі түстерде, шамамен 80 бет көлемде шығады. Газет таблоид форматында (A4 қағазының мөлшерімен салыстырылатын) жарық көреді. Басылымдар штаттар бойынша өзгеше, бірақ Форарльберг штатының жеке басылымы жоқ.

Құрылымы мен иелері

Бас редактор Кристоф Диханд болды, ол негізін қалаушы және баспагер Ханс Дихандтың ұлы. Оның тағайындалуы Дихандтар отбасы мен "Кронен Цайтунгтың" 50 пайызына иелік ететін неміс медиа тобы WAZ арасында билік күресіне әкеп соқты. WAZ сонымен қатар тағы бір күнделікті газет – "Кюриердің" де бір бөлігіне ие.

Жылаңаштық

Коронда әдетте үшінші, бесінші немесе жетінші беттерде көкірегі ашық немесе жартылай жалаңаш әйелдің суреті жарияланады, бұл сурет "Күннің қызы" деп аталады.

Корольдік билік

Австрияның шамамен 9 миллион халқының ішінде 3 миллионға жуық оқырманы бар "Кроне" газеті, ең жақын бәсекелесі "Клейн Цайтунгтан" (барлық оқырмандардың 12,4%-ы) шамамен үш есе көп оқырманына ие. Дегенмен, газетке әсер ететін шығыс және батыс Австрия арасындағы белгілі бір аймақтық ерекшеліктер бар. Шығыс штаттарында (мысалы, Бургенландта) нарықтағы үлесі шамамен 60%-ды құрайды, ал батыс штаттарында, Тироль және Форарлберг сияқты аймақтарда "Кроне" газеті нарыққа толыққанды енбеген. Форарлбергте "Кроне" газетінің маңызы жоқ десе де, Тирольде ол қандай да бір табысқа қол жеткізді. Тирольдегі "Тиролер Тагесцайтунг" сияқты жергілікті газеттер өз позицияларынан қорқады. Оған жауап ретінде "Тиролер Тагесцайтунг" 2004 жылы "Die Neue" деп аталатын таблоид газетін шығарды.

Айналым

Kronen Zeitung әлемдегі жетінші және 1980 жылдардың соңында 1 075 000 данамен Еуропадағы ең ірі газет болды. 1993 жылы ол 1,1 миллион данамен Австриядағы ең көп сатылған газет болды. 1995-96 жылдары газеттің тиражы 1 075 000 дананы құрады. 1999 жылы Kronen Zeitung 1 084 000 данамен Еуропадағы ең көп сатылатын газеттердің алтыншысы болды. 2000 жылы газеттің тиражы 1,052 миллион данаға жетті. 2001 жылы ол Еуропадағы ең көп сатылатын газеттердің бесіншісі және 1 035 000 данамен Австриядағы ең көп оқылатын газет болды. 2002 жылы газеттің тиражы 1 018 000 дананы құрады, осылайша ол елдегі ең көп сатылатын газет атанды. 2005 жылы оның тиражы 850 000 дананы құрады. 2007 жылы тиражы 961 000 данаға жетті. Келесі жылы Kronen Zeitung газетінің тиражы 881 000 дананы құрады, ол Австриядағы ең көп сатылатын газет болды. 2011 жылы 818 859 данасы сатылды. 2012 жылы газеттің тиражы 800 000 дананы құрады, бұл Австрия оқырмандарының 40% құрады. 2013 жылы оның тиражы 820 000 дананы құрады.

Mediaprint баспасы мен маркетингтік компаниясы

1990 жылдары «Кроне» екінші ең ірі «Кюрье» газетімен бірлесіп Mediaprint баспа және маркетингтік компаниясын құрды, ол екі газеттің басылып таралуын, маркетингін және сатуын қолға алды. Көптеген сарапшылар сол кезде монополия қалыптасып жатыр деген пікір білдірді. 2000 жылы «NEWS», «Profil», «E Media», «Format» және «Trend» журналдарын басқаратын NEWS медиа компаниясы Mediaprint-пен бірікті. Осыдан бері Австриядағы басылған медианың көп бөлігі бір компанияға тиесілі болды.

Австрия саясатына бағытталған араласу

Kronen Zeitung 1986 жылғы президент сайлауында Курт Вальдхаймды қолдады. Көптеген австриялық зиялылар 1999 жылғы сайлауда «Кронен Цайтунг» газетінің экстремалды оңшыл «Еркіндік партиясының» (FPÖ) жеңісіне жауапты екенін айтады, оның журналистикасы қабылдауға келмейтін деңгейде таңдаулы деп санайды. Дегенмен, 2007 жылға дейін «Кронен Цайтунгтың» австриялық саясатқа тигізген әсері өте күшті болғанымен, ақырында тікелей емес еді. 2008 жылы газет канцлер Альфред Гузенбауэрді ХПО басшысы ретінде Ханс Дишанның ұзақ жылдық досы Вернер Файманмен алмастыруға бағытталған (және сәтті аяқталған) жаңа саясатты іске қосты. 2008 жылдың 27 маусымында, SPÖ-нің басшылығындағы ауысым әлі де жалғасып жатқанда, газет Файманның (Гузенбауэрдің де қолтаңбасымен) Дишанға жолдаған ашық хатын жариялады. Аталған хатта саясаткерлер партияның «маңызды мәселелер» бойынша Еуроодақтың шешімдерін (мысалы, Еуроодақ шартының қайта қарастырылуы немесе Түркияның жаңа мүше ретінде қабылдануы) Австрияның халық референдумының нәтижесіне байланысты қабылдайтынын мәлімдеді. Бұл социалистік саясаттағы күрт өзгеріс болды және «Кронен Цайтунгтың» ұзақ мерзімді басты талабын қабылдауды білдірді. Осы әрекеттің нәтижесінде 2008 жылдың 28 қыркүйегінде өткен мерзімінен бұрынғы сайлау науқанында «Кронен Цайтунг» Файманды келесі канцлер етіп тағайындау үшін ашық және кең ауқымды үгіт жүргізді. Алайда, 2009 жылдың маусымында өткен Еуропарламент сайлауында «Кронен Цайтунг» өзінің барлық күшін SPÖ-нің Еуропарламенттік фракциясының популистік экс-мүшесі Ханс Петер Мартинге жұмсады. Ханс Петер Мартиннің тізімі Австрияда 17,9% дауыс жинағанымен, «Кронен Цайтунгтың» осы үміткерге берген нақты үлесін анықтау мүмкін емес. Дегенмен, бұл көрсеткіш газеттің саяси ықпалын шамамен көрсетеді. Gfk Austria агенттігі жүргізген дауыс беруден кейінгі сауалнамаға сәйкес, Ханс Петер Мартиннің тізіміне дауыс берген сайлаушылардың 70% «Кронен Цайтунг» газетін оқыған, ал газеттің жалпы оқырмандарының 29% оған дауыс берген. «Ибица ісі» кезінде газет бұрынғы вице-канцлер Хайнц Кристиан Штрахенің «Кронен Цайтунгты» иелігіне алып, оны FPÖ-ның идеологиясын тарату үшін пайдалану ниетінде болғаны туралы хабарлады.