Кіріспе
The Financial Times (FT) – бұл британдық күнделікті бизнес-газет, кең форматта басылып, сонымен қатар цифрлық нұсқада да жарық көреді. Газет бизнес және экономикалық ағымдағы оқиғаларға баса назар аударады. Лондон қаласында орналасқан газеттің иесі – жапондық Nikkei холдинг компаниясы. Газеттің негізгі редакциялық кеңселерi Ұлыбритания, АҚШ және Еуропаның континенттік бөлігінде орналасқан. 2015 жылдың шілде айында Pearson басылымын Nikkei компаниясына 844 миллион фунт стерлингке (1,32 миллиард АҚШ долларына) сатты, ал бұл басылымды 1957 жылдан бері иеленген болатын. 2019 жылы газеттің бір миллион төлемді жазылушысы болды, олардың үштен екі бөлігі цифрлық жазылушылар еді. 2023 жылы 1,3 миллион жазылушысы бар екені хабарланды, олардың 1,2 миллионы – цифрлық жазылушылар. Газет қаржылық журналистика мен экономикалық талдауға ерекше мән береді, бұл оған мақтау мен сынды әкелді. Газет жыл сайын кітап сыйлығын ұйымдастырады және «Жыл адамы» атты мақала жариялайды. Газет 1888 жылдың қаңтарында «Лондонның қаржылық нұсқаулығы» (London Financial Guide) ретінде құрылды, бір айдан кейін Financial Times болып қайта аталды. Оның алғашқы таралымы Лондон қаласында Джеймс Шеридан, оның інісі және Хорацио Боттомли тарапынан жүзеге асырылды. Олар Financial News газетіне қарсы қалалық бизнес туралы хабарлауды көздеді. Екі газет арасындағы жарты ғасырлық бәсекелестік 1945 жылы Брендан Браккен басшылығымен бірігуге әкелді, осы арқылы газет әлемдегі ең ірі бизнес-газеттердің біріне айналды. 19-шы ғасырдың соңынан 20-шы ғасырдың ортасына дейінгі кезеңдегі жаһандану FT-нің редакциялық кеңеюіне мүмкіндік берді. Газетке пікірлер, арнайы есептер, саяси карикатуралар, оқырмандардың хаттары, кітаптарға шолулар, технологиялық мақалалар және жаһандық саясат туралы материалдар қосылды. Газет ашық қызғылт (лосось) түсті газет қағазымен ерекшеленеді. Оған өмір салты журналы (FT Magazine), апта соңына арналған басылым (FT Weekend) және бірнеше салалық басылымдар толықтыру жасады. Financial Times-тың редакциялық позициясы экономикалық либерализмге, әсіресе еркін сауда мен еркін нарықтарды қолдауға негізделген. Құрылғаннан бері газет либералды демократияны қолдап, халықаралық үкіметтердің классикалық либералды саясатын жақтады. Газеттің жаңалықтар қызметі редакциялық алқасынан тәуелсіз және ол «нақты газет» ретінде танылады. Экономикалық талдаулардың тарихына байланысты FT түрлі қаржылық индекстерді жариялайды, олардың ішінде FTSE All Share Index ең бастысы. 20-шы ғасырдың соңынан бері газеттің жан-жақты жабуы оны кеңседе жұмыс істейтін, білімді және қаржылық сауатты оқырмандармен байланыстырды. Осы тенденцияға байланысты FT дәстүрлі түрде орталықшыл және оңшыл либералды, неолибералды және консервативті либералды газет ретінде қарастырылады. Financial Times бас кеңсесі Bracken House-та, 1 Friday Street мекенжайында, қаланың қаржы орталығына жақын орналасқан. Мұнда газеттің баспа үйі, корпоративтік орталығы және негізгі редакциялық кеңсесі орналасқан.
The Financial Times (FT) is a British daily business newspaper printed in broadsheet and also published digitally that focuses on business and economic current affairs. Based in London, the paper is owned by a Japanese holding company, Nikkei, with core editorial offices across Britain, the United States and continental Europe. In July 2015, Pearson sold the publication to Nikkei for £844 million (US$1.32 billion) after owning it since 1957. In 2019, it reported one million paying subscriptions, three quarters of which were digital subscriptions. In 2023, it was reported to have 1.3 million subscribers of which 1.2 million were digital. The newspaper has a prominent focus on financial journalism and economic analysis rather than generalist reporting, drawing both criticism and acclaim. It sponsors an annual book award and publishes a "Person of the Year" feature. The paper was founded in January 1888 as the London Financial Guide before rebranding a month later as the Financial Times. It was first circulated around metropolitan London by James Sheridan, who, along with his brother and Horatio Bottomley, sought to report on city business opposite the Financial News. The succeeding half century of competition between the two papers eventually culminated in a 1945 merger, led by Brendan Bracken, which established it as one of the largest business newspapers in the world. Globalisation from the late 19th to mid 20th centuries facilitated editorial expansion for the FT, with the paper adding opinion columns, special reports, political cartoons, readers' letters, book reviews, technology articles and global politics features. The paper is often characterised by its light pink (salmon) newsprint. It is supplemented by its lifestyle magazine (FT Magazine), weekend edition (FT Weekend) and some industry publications. The editorial stance of the Financial Times centres on economic liberalism, particularly advocacy of free trade and free markets. Since its founding, it has supported liberal democracy, favouring classically liberal politics and policies from international governments; its newsroom is independent from its editorial board, and it is considered a newspaper of record. Due to its history of economic commentary, the FT publishes a variety of financial indices, primarily the FTSE All Share Index. Since the late 20th century, its typical depth of coverage has linked the paper with a white collar, educated, and financially literate readership. Because of this tendency, the FT has traditionally been regarded as a centrist to centre right liberal, neo liberal, and conservative liberal newspaper. The Financial Times is headquartered in Bracken House at 1 Friday Street, near the city's financial centre, where it maintains its publishing house, corporate centre, and main editorial office.
Тарих
FT 1888 жылдың 10 қаңтарында «Лондонның қаржылық нұсқаулығы» ретінде жарық көрді және сол жылдың 13 ақпанында «Financial Times» деп аталды. Өзін «Адал қаржыгер, адал инвестор, адал брокер, адал директор және заңды спекулянттың досы» деп сипаттайтын төрт беттік журнал болды. Оның оқырмандары Лондон қаласының қаржы қауымдастығы еді, жалғыз бәсекелесі 1884 жылы құрылған, көбірек тәуекелге баратын және сәл көне «Financial News» болды. 1893 жылдың 2 қаңтарында FT оны ұқсас аталған «Financial News»-тан ажырату үшін ашық қызғылт қағаздан басып шығара бастады: сол кезде ағартылмаған қағаздан басып шығару арзан болды (мысалы, «The Sporting Times» сияқты басқа да жалпы газеттерде де осындай саясат болды), бірақ қазір қағазды арнайы бояу қажет болғандықтан ол қымбатқа түседі. 57 жылдық бәсекелестіктен кейін 1945 жылы «Financial Times» және «Financial News» газеттері Брендан Брэкеннің күшімен біріктіріліп, алты беттік газетке айналды. «Financial Times»-тың тиражы жоғары болды, ал «Financial News» редакциялық таланттың көп бөлігін қамтамасыз етті. «Lex» бағаны да «Financial News»-тан алынып жарияланды. Кембриджді бітірген Гордон Ньютон 1949 жылы редактор болып тағайындалды және дереу жаңа университет түлектерін, негізінен Оксбриджден, стажер журналистер ретінде тікелей қабылдау саясатын (сол кезде Флит-стритте ерекше) енгізді. Олардың көптегені журналистика және британдық қоғамдық өмірде маңызды мансаптарға ие болды және 1990 жылдарға дейін газеттің редакциялық күшін нығайтты. Бірінші тікелей қабылдау болған адам – болашақ жетекші британдық экономист Эндрю Шонфилд, екіншісі – (кейін сэр) Уильям Рис Могг, ол «The Sunday Times» арқылы 1967 жылы Рой Томсон «The Times» газетін сатып алғаннан кейін оның редакторы болды. «FT Oxbridge» қатарында болашақ қаржы министрі Найджел Лоусон да болды. Флит-стрит журналистерін жұмысқа алу саясаты Ұлттық журналистер одағында ешқашан танымал болған жоқ және 1966 жылы Ричард Ламберт Оксфордтан жұмысқа алынғаннан кейін, ол FT-ның болашақ редакторы болды. Ал Пирсон газетті 1957 жылы сатып алды. Жылдар өте газеттің көлемі, оқырмандары және қамтылған тақырыптар кеңейді. Бұл әлемдік экономикадағы жаһандануға серпін берген әлемнің әртүрлі қалаларында тілшілерді орнатуға мүмкіндік берді. 1970 жылдары шекаралық сауда мен капитал ағынының өсуімен қатар «FT» халықаралық кеңеюді бастады, бұған технологияның дамуы және ағылшын тілінің халықаралық бизнес тілі ретінде қабылдануы көмектесті. 1979 жылдың 1 қаңтарында «FT»-ның (Еуропалық басылымы) алғашқы нұсқасы Ұлыбританиядан тыс, Франкфурт қаласында басылды; АҚШ-та басылым 1985 жылдың шілдесінде басталды. Содан бері халықаралық қамтуды ұлғайта отырып, «FT» 22 елде басылатын, Ұлыбритания, Еуропа, АҚШ, Азия және Таяу Шығыс аймақтарына қызмет ететін бес халықаралық басылыммен әлемдік газетке айналды. Еуропалық басылым Еуропа және Африка бойынша таратылады. Ол Еуропадағы бес орталықта дүйсенбіден сенбіге дейін басылып шығады, онда Еуропалық Одақ, евро және еуропалық корпоративтік мәселелер туралы хабарлар жарияланады. 1994 жылы «FT» «How To Spend It» атты сәнді өмір салты журналын шығарды. 2009 жылы ол журналдың дербес веб-сайтын іске қосты. 1995 жылдың 13 мамырында «Financial Times» тобы «FT.com» веб-сайтын іске қосып, онлайн әлемге алғашқы қадамын жасады. Бұл әлемнің әртүрлі аймақтарынан алынған жаңалықтардың қысқаша мазмұнын ұсынды, ол 1996 жылдың ақпанында акциялар бағасы туралы ақпаратпен толықтырылды. Сайттың екінші буыны 1996 жылдың көктемінде іске қосылды. Сайт жарнама арқылы қаржыландырылып, 1990 жылдардың соңында Ұлыбританиядағы онлайн жарнама нарығына үлес қосты. 1997 және 2000 жылдар аралығында сайт бірнеше рет жаңартылып, стратегиясы өзгерді, өйткені «FT» тобы мен Пирсон онлайн өзгерістерге бейімделуге тырысты. «FT» 2002 жылы абоненттік қызметтерді енгізді. «FT.com» – жеке жазылым арқылы табыс табатын Ұлыбританиядағы сирек жаңалық сайттарының бірі. 1997 жылы «FT» АҚШ басылымын шығарды, ол Нью-Йорк, Чикаго, Лос-Анджелес, Сан-Франциско, Даллас, Атланта, Орландо және Вашингтон қалаларында басылды, бірақ газет алғаш рет 1985 жылы Нью-Йорктан тыс жерде басылды. 1998 жылдың қыркүйегінде «FT» Ұлыбританиядағы алғашқы газет болды, ол Ұлыбританиядағыдан гөрі халықаралық деңгейде көп дана сатты. 2000 жылы «Financial Times» газеті неміс тіліндегі басылымын «Financial Times Deutschland» деп шығарды, оның жаңалықтар және редакциялық тобы Гамбургте орналасқан. 2003 жылы басылымның алғашқы тиражы 90 000-ға жетті. Ол бастапқыда «Gruner + Jahr» неміс баспасымен бірлескен кәсіпорын болды. 2008 жылдың қаңтарында «FT» өзінің 50% акцияларын неміс серіктесіне сатты. «FT Deutschland» ешқашан пайда таппаған және 12 жыл ішінде 250 миллион евро шығынға ұшыраған. Ол 2012 жылдың 7 желтоқсанында жабылды. «Financial Times» 2002 жылдың 4 ақпанында қор басқару саласы үшін жаңа апталық қосымша шығарды. «FT fund management» (FTfm) қазірге дейін газетпен бірге әр дүйсенбіде таратылады. «FTfm» – әлемдегі ең көп таралған қор басқару басылымы. 2005 жылдан бері «FT» жыл сайынғы «Financial Times» және «Goldman Sachs» бизнес кітабының сыйлығын демелеуге қатысады. 2007 жылдың 23 сәуірінде «FT» газеттің жаңартылған нұсқасын ұсынды және «Біз қаржылық уақытта өмір сүреміз» деген жаңа слоганын енгізді. 2007 жылы «FT» белгілі бір мерзімде тегін оқылатын мақалалар саны шектеулі болғаннан кейін төлем қабылдайтын «paywall» жүйесін енгізді. Төрт жылдан кейін «FT» HTML5 мобильді интернет қолданбасын іске қосты. Қазіргі уақытта смартфондар мен планшеттер «FT.com» трафигінің 12%-ын және жазылымдардың 19%-ын құрайды. 2012 жылы цифрлық жазылымдар саны газет таралымын алғаш рет басып өтті және «FT» кірісінің жартысына жуығы жарнама емес, жазылымдардан түсті. «FT» 2010 жылдан бері «Bloomberg Terminal» және 2013 жылдан бері «Wisers» платформасында қолжетімді. 2015 жылдан бастап сайттағы «paywall» жүйесі орнына, келушілерге бір айға шектеусіз тегін қол жеткізіледі, содан кейін жазылым қажет болды. Пирсон «Financial Times» тобын 2015 жылдың шілдесінде «Nikkei, Inc.» компаниясына 844 миллион фунт стерлингке (1,32 миллиард АҚШ доллары) сатты. 2018 жылы «Financial Times» көпұлттық корпоративтік және институционалды клиенттерге ой-пікірдік жетекшілік және зерттеу қызметтерін ұсынатын «Longitude» компаниясының бақылау үлесін сатып алды. Бұл инвестиция «Financial Times» компаниясының бірнеше бизнес салаларындағы өсуіне, соның ішінде «Alpha Grid» компаниясын сатып алу арқылы жасалған брендтік контентке және «Financial Times Live» арқылы конференциялар мен іс-шараларға негізделген. 2020 жылы тілші Марк Ди Стефано «The Independent» және «Evening Standard» сияқты басқа да медиа ұйымдарының «Zoom» қосылыстарына хакерлік шабуыл жасағаны үшін «Financial Times» газетінен кетті. 2020 жылы «Financial Times» тілшісінің пікір мақаласын қайтарып алуы газеттің сыртқы саяси қысымнан редакциялық тәуелсіздігі туралы дау тудырды. Дау «Financial Times» редакторының Франциядағы мұсылман азшылықтарына қатысты президент Эммануэль Макронның саясатын сынаған «FT Brussels» тілшісі Мехрин Ханның мақаласын қайтарып алуынан кейін туды. Мақала жарияланған күні «FT» веб-сайтынан алынып тасталды. Президент Макрон бұрынғы мақала енді газет веб-сайтында қолжетімді болмаса да, түпнұсқалық пікір мақаланың аргументтеріне тікелей жауап беріп хат жариялады. «FT» редакторы Рула Халаф мақалаға қатысты Элисей сарайынан хабар алғанын мойындады және Мехрин Ханның түпнұсқалық мақаласындағы бірнеше фактілік қателерге байланысты шешімін қорғады.
Wirecard экспозициясы
2019 жылдың қаңтар айында FT Wirecard неміс төлем тобындағы алаяқтық күдіктерін егжей-тегжейлі баяндаған бірқатар тергеу мақалаларын жариялады. Wirecard акцияларының құны төмендегенде, неміс ақпарат құралдары осы шабуылдың артында нарықты манипуляциялау тұрғанын болжады, назарларын FT мақалалар сериясының авторы Дан МакКрумға аударды. Содан кейін Мюнхен прокуратурасы тергеу бастады. Инвестордың, Wirecard-тың және Германия Федералды қаржылық қадағалау органының (BaFin) ресми шағымынан кейін, жауапты мемлекеттік прокурор FT журналистеріне қатысты тергеу жүргізілетінін хабарлады. 2020 жылдың 22 маусымында, 18 айлық тергеулер мен тәуелсіз аудиттен кейін Wirecard есептерінде көрсетілген 1,9 миллиард еуро сомасындағы ақшаның "жоқ болуы мүмкін" екенін мәлімдеді. Компания кейін банкроттыққа өтініш берді. BaFin өзі Еуропалық бағалы қағаздар және нарықтар жөніндегі органның (ESMA) тергеуіне түсті.
Аудитория
Global Capital Markets Survey мәліметтері бойынша, әлемдегі ең ірі қаржы институттарының жоғары деңгейдегі қаржылық шешім қабылдаушыларының оқу әдеттерін өлшейтін бұл сауалнамаға сәйкес, Financial Times ең маңызды бизнес басылым деп есептеледі. Ол сауалнамаға қатысқандардың 36%-ына жетеді, бұл оның басты бәсекелесі The Wall Street Journal (WSJ)-дан 11%-ға артық көрсеткіш. Бұрын 50%-ы FT-ге тиесілі болған The Economist 32%-ға жетеді. FT The Banker журналы да маңызды оқу материалы болып табылып, 24%-ға жеткен. Сонымен қатар, 2010 жылы FT қаржы және экономикалық мәселелерді жариялаудағы сенімділігі жоғары басылым ретінде әлемдік кәсіби инвестициялық қауымдастық тарапынан мойындалды. Ең ықпалды кәсіби инвесторлар The Economist журналын үшінші сенімді басылым деп бағаласа, ал WSJ екінші орынды иеленді.
Мазмұны
FT екі бөлімге бөлінеді. Бірінші бөлімде отандық және халықаралық жаңалықтар, FT журналистерінің – Мартин Вольф, Джиллиан Тетт және Эдвард Люс сияқты мамандардың саясат және экономикаға қатысты редакциялық пікірлері, сондай-ақ әлемдік деңгейдегі белгілі көшбасшылардың, саясаткерлердің, ғалымдар мен сарапшылардың ой-пікірлері жарияланады. Екінші бөлімде компаниялар мен нарықтар туралы қаржылық деректер мен жаңалықтар қамтылған. Көбінесе қаржы газеті ретінде танылғанымен, онда телебағдарламалардың кестесі, ауа райы және басқа да ақпараттық мақалалар да бар. 2021 және 2022 жылдары бұл басылым криптовалюта индустриясына көбірек назар аудара бастады, Digital Assets Dashboard-ты іске қосты, көп активті криптовалюта индекстерін жариялады, цифрлық активтерге арналған Cryptofinance бюллетенін бастады және осы салаға маманданған журналистерді жұмысқа алды. Оның 475 журналисінің 110-ы Ұлыбританиядан тыс жерлерде қызмет етеді.
Лекс бағанасы
Лекс бағаны бірінші бөлімнің соңғы бетінде күнделікті жарияланады. Онда жаһандық экономика мен қаржыға қатысты талдаулар мен пікірлер келтіріледі. FT Лексті күн тәртібін белгілейтін баған деп атайды. Бұл баған 1945 жылдың 1 қазанында, дүйсенбі күні алғаш рет жарық көрді. Атауының бастапқыда "Lex Mercatoria" – латын тілінде "саудагерлік құқық" деген мағынаны білдіретін сөз тіркесінен шыққан болуы мүмкін. Ол 1930 жылдары Hargreaves Parkinson Financial News үшін ойлап тапқан, ал екі басылым біріккен кезде Financial Times-қа көшкен. Лекс бизнесте және үкіметте табысқа жеткен көрнекті түлектермен мақтана алады, олардың ішінде Найджел Лоусон (бұрынғы консервативті қазынашылық канцлері), Ричард Ламберт (CBI директоры және Англия банкінің ақша-кредит саясаты комитетінің бұрынғы мүшесі), Мартин Тейлор (Барклистің бұрынғы бас директоры), Джон Маккинсон (Пингвиннің төрағасы және бас директоры), Джон Гардинер (Тесконың бұрынғы төрағасы), Дэвид Фрейд (бұрынғы UBS банкирі және Лейборист кеңесшісі, қазір консерватор лорды), Джон Кингман (бұрынғы UKFI басшысы және Ротшильдс банкирі), Джордж Грэм (RBS банкирі), Эндрю Боллс (PIMCO-дағы еуропалық портфельді басқару жетекшісі) және Джо Джонсон (Орпингтон округінің бұрынғы консервативті парламент депутаты) бар.
FT демалыс күндері
FT Financial Times Weekend деп аталатын газеттің сенбілік басылымын жариялайды. Ол халықаралық экономикалық және саяси жаңалықтардан, «Компаниялар мен нарықтар», «Өмір мен өнер», «Үй және тұрмыс» және FT журналынан тұрады.
Қалай жұмсау керек
How to Spend It (HTSI) – FT Weekend-пен бірге шығарылатын апталық журнал. Джулия Каррик Люсия ван дер Постты құрылтайшы редактор етіп тағайындап, журналды құрды және іске қосты. FT өзінің 15 жылдығын тойлау үшін 2009 жылдың 3 қазанында осы басылымның онлайн нұсқасын іске қосты. Кейбір БАҚ өкілдері 2000 жылдардың соңындағы қаржылық дағдарыс кезінде байқалған тұтынуды қолдайтын веб-сайттың онлайнға шығуына таңқалды және Guardian газетінде бұл журналды «заманауи Аб Фаб нұсқаулығы» деп атады. 2011 жылғы Ливия азамат соғысы кезінде көтерілісшілер полковник Каддафитің Триполидегі резиденциясына шабуыл жасағанда, қосымшаның көп оқылған бір данасы табылған. 2021 жылдың қыркүйегінде Элаф онлайн газетінің негізін қалаушы Отман Әл Омейр HTSI-дің араб тіліндегі нұсқасын іске қосты. HTSI Arabic Лондонда жарық көреді. FT Ирак соғысына қатысты үзілдірмей қарсы болды және саяси көзқарастары орталық-оңға қарай бағытталған. Қазіргі FT 1945 жылы екі кіші газеттің бірігуі нәтижесінде құрылды. Сол кезден бері газет консерваторларды тұрақты түрде қолдап келді, бірақ Лейбористердің орталыққа қарай бет бұруы және консерваторлардың евроскептицизмді қабылдауы FT-ді 1992 жылдан 2010 жылға дейін Лейбористерді қолдауға итерді, содан кейін FT қайтадан консерваторларға қолдау көрсетті. Еуроскептицизм 2019 жылы FT мен консерваторлар арасындағы келіспеушілікті одан әрі күшейтті, ол кезде газет Лейбористердің социалистік экономикалық саясатына (1980 жылдардағы Тэтчер революциясын «өзгертуге емес, кері қайтаруға» тырысқандары үшін) қолдау көрсетуден бас тартты, сондай-ақ консерваторлардың «қатты» Brexit-ке берілгендігіне де қарсы болды. Ресейдің Украинаға басып кіруіне қатысты FT комментаторы Мартин Вольф Украинаны қолдады. Украинаға Ресейдің басып кіруінен екі жыл бұрын FT Ресей президенті Владимир Путинге сұхбат берді. Сұхбатқа жоғары баға берілді, себебі ол ресейлік көшбасшының ой-өрісіне ерекше мүмкіндік берді. Президент Путин сұхбатта либералды демократияның құндылығы туралы өз пікірін білдірді. Комментаторлар FT-ді президент Путинге «жұмсақ сұрақтар» қойғаны және Украинадағы жағдай сияқты Путинге қиындық тудыруы мүмкін тақырыптар бойынша сұрақтар қоймағаны үшін, сондай-ақ Ресей басшысына үгіт-насихат платформасын ұсынғаны үшін айыптады.
АҚШ саясаты
2008 жылғы АҚШ президенттік сайлауында Financial Times Барак Обаманы қолдады. Протекционизмге қатысты белгілі бір алаңдаушылықтары болғанымен, ол оның "ел назарын аудару" қабілетін, екі партиялық саясатқа шақыруын және "кең ауқымды денсаулық сақтау реформасын" жүзеге асыру жоспарларын жоғары бағалады. FT 2012 жылғы АҚШ президенттік сайлауында да Обаманы қолдады. 2016 жылғы АҚШ президенттік сайлауы алдында FT Демократтық кандидат Хиллари Клинтонды, ал 2020 жылғы АҚШ президенттік сайлауында Джо Байденді қолдады.