Кіріспе
Исландияның теңіз құқық сақтау мекемесі Исландияның жағалау күзеті (Landhelgisgæslan немесе жай ғана Gæslan) – іздеу-құтқару, теңіз қауіпсіздігін қамтамасыз ету және қадағалау, ұлттық қорғаныс және заңды сақтауға жауапты Исландияның қорғаныс қызметі. Жағалау күзеті Исландияның әуе кеңістігін жерден бақылайтын және Кефлавик әуе базасын пайдаланатын Исландияның әуе қорғаныс жүйесін ұстап тұрады. Ол сонымен қатар гидрографиялық зерттеулер жүргізуге және теңіз карталарын жасауға да жауапты.
The Icelandic Coast Guard (, Landhelgisgæslan or simply Gæslan) is the Icelandic defence service responsible for search and rescue, maritime safety and security surveillance, national defense, and law enforcement. The Coast Guard maintains the Iceland Air Defence System which conducts ground based surveillance of Iceland's air space and operate Keflavik airbase. It is also responsible for hydrographic surveying and nautical charting.
Тарих
Оның бастауы 1859 жылға дейін жетеледі, осы жылы корвет Ørnen исландиялық суларда патруілдеуді бастады. 1906 жылы Исландияның алғашқы мақсатты түрде салынған күзет кемесі Islands Falk қызметке кірісті. Исландияның өзінің аумақтық суларын қорғауы шамамен 1920 жылы басталды, ал Исландияның жағалау күзеті 1 шілдеде 1926 жылы ресми түрде құрылды. Бірінші қару 1924 жылы "Тор" траулеріне орнатылды, ал 1926 жылы 23 маусымда жағалау күзеті үшін салынған "Оддин" атты алғашқы кеме Исландияға жетті. Үш жыл өткен соң, 1929 жылы 14 шілдеде жағалау қорғаныс кемесі "Эгир" жағалау күзетінің флотына қосылды.
Балықша соғыстары
Исландияның жағалау күзеті 1972 және 1976 жылдар аралығында «Треска соғыстары» деп белгілі болған балық аулау құқығына қатысты дау кезінде ең маңызды рөл атқарды. Осы кезеңде жағалау күзеті кемелері британдық және Батыс Германиялық траулерлердің тральдық сымдарын кесіп, нәтижесінде Ұлыбритания Корольдік теңіз күштерінің әскери кемелерімен және Ұлыбритания Ауыл шаруашылығы, балық шаруашылығы және тамақ министрлігінің (MAFF) буксирлерімен қақтығыстарға ұшырады. Исландия жағалау күзетінің мақсаты – Исландияның эксклюзивті экономикалық аймағын даулы түрде кеңейтуді қамтамасыз ету болды. Осы қақтығыс барысында исландтық канонерлік қайықтар мен британдық әскери кемелерінің арасындағы шабуылдар басты тактикаға айналды. 1975 және 1976 жылдар аралығында кем дегенде 15 британдық фрегат, бес исландтық патрульдік қайық және бір британдық жабдықтау кемесі шабуылдардан зақымданды. Нәтижесінде, Исландия 1976 жылдың маусымына дейін балық аулау аймағын кеңейту жолындағы мақсатына қол жеткізді.
Операциялар
Исландияның жағалау күзетінің (ICG) негізгі міндеті, Исландияның жағалау күзеті туралы заңның 1-тарауында белгіленгендей, кең экономикалық аймақта іздеу-құтқару жұмыстарын жүргізу, теңіз қауіпсіздігін және қауіпсіздікті қамтамасыз етуді бақылау және заңдылықты сақтау болып табылады. Сонымен қатар, ICG екінші дүниежүзілік соғыс кезінде орнатылған теңіз миналарын залалсыздандыруға және Исландияның экономикалық аймағынан тыс, халықаралық суларда балық аулауды бақылауға жауапты. Бұл ретсіз балық аулаумен айналысатын кез келген кемені қара тізімге енгізіп, Солтүстік-Шығыс Атлантикалық балық шаруашылығы комиссиясының мүшелерінен қызмет алуын тоқтату арқылы ретсіз балық аулауды тиімсіз етуге мүмкіндік береді. Исландияның жағалау күзеті Гренландия және Фарер аралдарының суларында да қызмет етеді, бұл Даниямен қауіпсіздік, құтқару және қорғаныс салаларындағы өзара көмек туралы екіжақты келісімге сәйкес келеді. Жағалау күзеті оффшорлық патрульдік кемелер (OPV), тікұшақтар, бақылау ұшақтары, спутниктер және құрлықта орналасқан радиолокациялық станциялар желісін пайдалану арқылы осы міндеттерді орындайды. Исландияның жағалау күзеті Исландияның әуе қорғанысы жүйесіне де жауапты, ол төрт жерде орналасқан AN FPS(V)5 әуе бақылау радарлары мен басқару және қолбасшылық орталығын қамтиды. 1990 жылдары жағалау күзеті "Солтүстік шақыру" сияқты жаттығуларды ұйымдастыра бастады, оған Норвегия, Дания, Швеция және Ұлыбританиядан келген әскери бөлімшелер, сондай-ақ Исландияның жағалау күзеті қатысты. Жағалау күзеті Исландияның төтенше жағдайларға жауап беру бөлімі атынан бейбітшілік сақтау операцияларына да қатысты, бірақ әдетте өздерінің шен-дәреже белгілерін, формаларын және қаруларын қолданды. Бұған қоса, жағалау күзеті Frontex операцияларына қатысады, және осы аяда ICGV Týr 2015 жылдың қаңтар айында Жерорта теңізінің шығысында 300-ден астам сириялық босқынды құтқаруға маңызды үлес қосты.
Флот
2022 жылдан бастап Исландияның жағалау күзетінің флоты екі OPV, бір жағалау гидрографиялық және патрульдік кемесі, сондай-ақ тәуелсіз жылдам, қатты корпусты пневматикалық қайық (RHIB) және ірі бөлімшелерге бекітілген көптеген кіші кемелерден тұрады. 2011 жылы жағалау күзеті Чилидің Талкауано қаласындағы Asmar кеме құрылыс шеберханасында салынған ICGV Þór кемесін алды. ICGV Týr – 1975 жылы Århus Flydedok a/s компаниясы құрған және суға түсірілген екінші жас кеме. ICGV Ægir – Ægir класындағы жетекші кеме, ICGV Týr-дың әпкесі кемесі, 1968 жылы Ålborg Værft a/s компаниясы құрған және суға түсірілген. Әр кеме әртүрлі өлшемдегі екі немесе одан көп RHIB-термен жабдықталған және 40 мм Bofors зеңбірегімен қаруланған. Әр кемеде түрлі шағын қарулар мен жеке тасымалданатын қару-жарақтар да бар. Týr және Þór кемелері сонар жүйелерімен жабдықталған, ал Ægir класындағы кемелерде ұшу алаңдары және шағын тікұшаққа арналған ангар бар. Жағалау күзетінің ангарларды пайдалануға жеткілікті шағын тікұшақтары болмаса да, ұшу алаңдарын Әуе бөлімінің тікұшақтары түрлі миссияларда жиі пайдаланады. Жағалау күзетінің тағы бір 73 тонналық Baldur атты патрульдік және гидрографиялық зерттеу кемесі бар, ол 1991 жылы Vélsmiðja Seyðisfjarðar кеме құрылыс шеберханасында салынған. Бұл кемеде орнатылған қару-жарақ жоқ, бірақ ол порттың қауіпсіздігін қамтамасыз ету және балық шаруашылығын тексеру үшін пайдаланылды. Флоттың ең жаңа кемесі ICGV Freyja 2021 жылдың қыркүйегінде 46 жылдық ICGV Týr-ды алмастыру үшін сатып алынды. Ол 11 қазанда Шкидамдағы Damen Shiprepair Rotterdam шеберханасына жөндеуге келді және 2021 жылдың 1 қарашасында ресми түрде жағалау күзетіне тапсырылды. Ол 2 қарашада Сиглуфьордурге бағыт алды.
Аэронавигациялық бөлім
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Жағалау күзеті кейде аумақтық суларда кемелердің және балық аулаудың қысқа мерзімдік бақылауы үшін азаматтық ұшақтарды жалға алды, алғаш рет 1948 жылы Loftleiðir компаниясынан Grumman Goose ұшағы жалға алынды. 1955 жылдың 10 желтоқсанында Жағалау күзеті алғашқы ұшағын сатып алды – Consolidated PBY 6A Catalina суға қонатын ұшақ, ол Азаматтық авиация басқармасынан алынған еді. Бұл ұшақ бастапқыда Исландия қорғаныс күштеріне тиесілі болған, бірақ 1954 жылы Ланганес маңында зақымданған. Оған Rán деген ат берілді және TF RAN тіркеу белгісімен тіркелді. Үш жылдан кейін Gná, құйрық винтінің бұзылуына байланысты Skálafellде апатқа ұшырады, бірақ ешкім зардап шекпеді. Тағы бір SAR тікұшағының келуіне бес жыл кетті, бірақ 1980 жылы Жағалау күзеті жаңа Sikorsky S 76 тікұшағын сатып алды, оған Rán деген ат берілді. Тікұшақ өте жақсы өнер көрсетті, мысалы, 1983 жылдың наурыз айында Rán, елде уақытша орналасқан екі тікұшақтың бірі – француздық Aérospatiale SA 330 Puma тікұшағымен бірге, Вестфьордтағы Стигалидке қадам басып кеткеннен кейін Hafrún ÍS 400 кемесінен 11 адамды құтқарып алды. Алайда, 1983 жылдың қарашасында Rán, оқу миссиясы кезінде Исландияның Вестфьордтарындағы Йокульфирдрда апатқа ұшырады, нәтижесінде төрт адамнан тұратын экипажы қаза тапты, бұл ICG тарихындағы ең ауыр апат болып қалады. Ránның жоғалуы және Жағалау күзетінің тәжірибелі ұшқыштарының өлімі тікұшақ бағдарламасын тоқтатуға әкелуге жақын болды. Біраз ойластырудан кейін, 1984 жылы бағдарламаны жалғастыру және жаңа Aérospatiale SA 365N Dauphin II тікұшағын сатып алу, ал жаңа тікұшақ келгенше тағы біреуін жалға алу туралы шешім қабылданды. 1985 жылы жаңа Sif келді, оныңмен бірге тікұшақ бағдарламасына бірнеше өзгерістер енгізілді, оның ішінде оқуды жақсарту, экипаж тізімін кеңейту, тікұшақ дәрігерлерін қосу және оның қолжетімділігін арттыру үшін кезеңдік кестелерді жасау. Ол шамамен 250 адамның өмірін құтқаруға көмектескеніне сенімді. 1995 жылы ICG екінші арнайы SAR тікұшағын алды, ол Aérospatiale AS 332L1 Super Puma тікұшағы болды, оған Líf деген ат берілді. Жаңа тікұшақ Sif-тің жетістіктерін жалғастырып, 1997 жылдың наурыз айында алты күн ішінде үш жеке оқиғада 39 теңізшіні құтқарып, ұлттық даңққа ие болды. 2006 жылы Исландия қорғаныс күштерінің таратылуына жауап ретінде, 2007 жылы Жағалау күзеті тікұшақтарының санын төртке дейін арттырды. Кейін бұл сан үшке дейін азайтылды және 2022 жылдан бастап Gná, Gróa және Eir деп аталатын үш Airbus Helicopters H225 тікұшағын пайдаланады. Жағалау күзеті сонымен қатар теңізде бақылау және барлау үшін модификацияланған TF SIF тіркеу белгісімен тіркелген бір Bombardier DHC 8 Q314 ұшағын да пайдаланады. Бұл ұшақ FIELD компаниясымен қазіргі заманғы Миссияны басқару жүйесімен және бақылау сенсорларының жиынтығымен, әуеде ашылатын есігімен және байланыс/навигациялық жабдықтарымен жабдықталды. Ол кейде, мысалы, 2010 жылы Эйяфьялайекулл жанартауының атқылауын бақылау үшін де қолданылады.
Көлік құралдары
Исландиялық жағалау күзетінің барлық маңызды көліктері скандинавия мифологиясынан алынған кейіпкерлердің аттарымен аталады.
Пайдаланудан шығарылған кемелер
Аты-жөні Тайм аралығы Мұғалімге дейін ICGV Þór (I) Қарулы траулер 1926 1929 Исландия жағалау күзетінің алғашқы кемесі. Бастапқыда траулер, кейіннен Thor аталған Дания зерттеу кемесі, 1920 жылы Björgunarfélag Vestmannaeyja құтқару кемесі ретінде пайдалану үшін сатып алынған. 1926 жылы Исландия үкіметі кемені жағалау күзетіне сатып алды. 1929 жылы Húnaflói шығанағында қирады. ICGV Óðinn (I) Патрульдік кеме 1926 1936 1926 жылы келді және 1936 жылы Швецияға сатылғанға дейін қызмет етті. ICGV Ægir (I) Патрульдік кеме 1929 1968 1929 жылдың шілдесінде жаңадан келді. Жағалауды күзетуге, құтқару және зерттеу жұмыстарына қолданылды. 1968 жылы металл тескісіне сатылды. ICGV Þór (II) Патрульдік кеме 1930 1939 1922 жылы Германияның Штеттин қаласында Senator Schäfer атымен салынған. 1930 жылы Исландияға келді және 1939 жылға дейін жағалау күзетінде қызмет етті. 1946 жылы Англияға сатылғанға дейін көліктік кеме ретінде пайдаланылды. 1950 жылы Шотландияда қирады. Алғашқыда Óðinn (II) деп аталған, бірақ жаңа Óðinn (III) келген кезде аты өзгертілді, Gautur – Óðinn-нің псевдонимдерінің бірі. 1963 жылы сатылымға шығарылды және бір жылдан кейін сатылды. ICGV Baldur (I) Жылдам патрульдік қайық 1945 1946 1943 жылы түрік әскери-теңіз күштері үшін салынған, бірақ Ұлыбританиямен иеліктен шығарылған жылдам патрульдік қайық. 1946 жылдың басында сатып алынған, бірақ бір жылдан аз уақыт пайдаланылды және жағдайы нашар болғандықтан қайтарылды. ICGV Njörður Жылдам патрульдік қайық 1945 1946 Жел, теңіз жағалауындағы құнарлы жер, сондай-ақ теңізшілік, желкен және балық аулау құдайы Njörðr-дің есімімен аталған. 1943 жылы түрік әскери-теңіз күштері үшін салынған, бірақ Ұлыбританиямен иеліктен алынған жылдам патрульдік қайық. 1946 жылдың басында сатып алынған, бірақ бір жылдан аз уақыт пайдаланылды және жағдайы нашар болғандықтан қайтарылды. 1960 жылдардың ортасында қызметтен шығарылды. ICGV María Júlía Патрульдік, зерттеу және құтқару кемесі 1950 1969 Құрылысын қаржылағандардың бірінің құрметіне аталған. ICG және Исландияның Ұлттық өмірді сақтау қауымдастығының бірлескен меншігі. ICG басқаруымен жұмыс істеді. 1960 жылдардың соңында қызметтен шығарылды және 1969 жылы сатылды. ICGV Þór (III) Теңіздегі патрульдік кеме 1951 1982 1951 жылы жағалау күзеті үшін салынған. Осы атаумен аталған үшінші жағалау күзет кемесі, ол флоттың флагманы болды және Исландия мен Ұлыбритания арасындағы үш треска соғысында қызмет етті. 1982 жылы сатылды. ICGV Albert Патрульдік және құтқару кемесі 1956 1978 1956 жылы салынған және ICG мен Исландияның Ұлттық өмірді сақтау қауымдастығына, қазір ICE SAR бірлесіп тиесілі. ICG басқаруымен жұмыс істеді. 1978 жылы қызметтен шығарылды және сатылды. (III) Теңіздегі патрульдік кеме 1960 2006 Барлық нәрсені көретін құдай Óðinn атымен аталған теңіздегі патрульдік кеме. 2006 жылы қызметтен шығарылды және мұражай кемесіне айналдырылды. (II) 1968 2020 Данияда салынған Ægir класындағы теңіздегі патрульдік кеме, теңіз патшасы Ægir атымен аталған. Ол соңғы екі треска соғысында ICG флагманы болды. 2020 жылы қызметтен шығарылды және сатылымға шығарылды. ICGV Árvakur Маяктарға қызмет көрсету және патрульдік кеме 1969 1962 жылы Голландияда Маяктар департаменті үшін салынған және 1963 жылы келген маяқтарға қызмет көрсету және патрульдік кеме. 1969 жылы жағалау күзетіне берілді. 1988 жылы сатылымға шығарылды. ICGV Týr Қарулы кит аулау кемесі 1972 1973 Қарулы кит аулау кемесі (Hvalur 9) екінші треска соғысы кезінде қарызға алынды. Исландиялықтар оны Hval Týr, ал британдықтар Moby Dick деп атады. (II) 1974 2021 Данияда салынған Ægir класындағы теңіздегі патрульдік кеме, ұрыс және ерлік құдайы Týr атымен аталған. 2021 жылы қызметтен шығарылды және сатылымға шығарылды. ICGV Baldur (II) Қарулы траулер 1975 1977 Óðinn-нің ұлы Baldr құдайының атымен аталған. Исландия мен Ұлыбритания арасындағы үшінші треска соғысында қызмет еткен қарулы траулер. Ұзын артқы бөлігі болғандықтан, Baldur британдық кемелерге ауыр зақым келтіре алды және қақтығыс кезінде үш фрегатты жарамсыз етті. ICGV Ver Қарулы траулер 1976 1976 1974 жылы Польшада Krossvík hf үшін салынған. Акранес. 1975-1976 жылдардағы соңғы треска соғысында ICG-мен жұмыс істеді. Сонымен қатар, жағалау күзеті қысқа мерзімге азаматтық кемелер мен ұшақтарды жалға алды немесе қарызға алды, олар тізімде жоқ.
Қару-жарақ
Исландияның жағалау күзеті 200-ден астам атыс қаруына ие, олардың жартысынан астамы сақтауда. 2014 жылы жағалау күзеті Норвегия қарулы күштерінен 250 Heckler & Koch MP5 қаруы алды. Бұл қарулардың иелігіне кіру Исландияда қызу пікір-таластарға себеп болды, себебі негізінен қарусыз Исландия полициясына олардың 150-і берілуі тиіс еді, сондай-ақ исланд және норвегтік шенеуніктердің олардың сыйлық ретінде берілгені немесе сатып алынғаны туралы әртүрлі мәлімдемелері болды. 2015 жылдың маусым айында қарулар Норвегияға қайтарылды.
Қазіргі уақытта қолданылуда
ҮлгіКалибрТүсіндірілімдерКерекшеліктеріAR 155.56ммЖартылай автоматты мылтықАҚШ6 2017 үлгісі. Сол жылы сатып алынған және алғаш рет бейбітшілік сақтап тұру миссиясы кезінде қолданылған. Bofors 40 мм L/7040 мм автопуля Швеция4 Норвегиядан сатып алынған және жөнделген. Bofors 40 мм L/6040 мм автопулясы Швеция4 1936 үлгісі. Даниядан сыйлық ретінде алынған. Rheinmetall MG 37.62 мм Жалпы мақсаттағы пулеметГермания10 1990 жылғы үлгі. 2013 жылы Норвегиядан 50 жиынтық бронежилетпен бірге сыйлық ретінде берілген. M2 карабин30 CarbineКарабинАҚШ20 1940 жылғы үлгі. 1986 жылы Рейкьявик полициясына уақытша берілген. QF 3 фунтты Hotchkiss47 мм зеңбірекФранция1 1912 жылғы үлгі. Исафьёрдурдағы мұражайда сақталуда. Remington Model 87012 калибрліПомпада қолмен қайта зарядталатын мылтықАҚШ4 2000 үлгісі. Рейкьявик қаласындағы дүкеннен сатып алынған. SMLE Lee Enfield.303Болттық механизмді қайталайтын мылтықҰлыбритания10 1910 үлгісі. Тек қана түпнұсқасы белгісіз. S&W .38 Полиция арнайы.38 калибрлі РевольверАҚШ12 1940 жылғы үлгі. Маршалл жобасы арқылы алынған. Steyr SSG 697.62 мм снайперлік мылтықАвстрия8 1989 жылғы үлгі. Рейкьявик қаласындағы дүкеннен сатып алынған.