Кіріспе

Оңтүстік Африка телесериалы: «Ұлы оңтүстік африкалықтар» – SABC3 телеарнасында көрсетілген, Ноэлин Махолуана Сангку және Денис Беккет жүргізген Оңтүстік Африка телесериалы. 2004 жылдың қыркүйек айында мыңдаған оңтүстік африкалықтар бүкіл ел бойынша «Барлық уақыттағы 100 ең ұлы оңтүстік африкалық» анықтау үшін бейресми дауыс беруге қатысты. Дауыстар телефон, SMS және мемлекеттік «Оңтүстік Африка Хабар тарату корпорациясы» телеарнасының SABC3 сайты арқылы берілді. Телеарна 100 үздікті жариялауға дейін бірнеше апта бойы түрлі бейнероликтер мен деректі фильмдер көрсетті. Бағдарлама BBC-нің «Ұлы британдықтар» сериалының үлгісімен жасалған. Оңтүстік Африкада бұл тізімді әлемдік деңгейдегі мемлекет қайраткері және апартеідтен кейінгі азаттық пен келісімнің символы ретінде танылған Нельсон Мандела бастады, бұл болжамды және табиғи танымал таңдау болды. Басқа да танымал кандидаттар: алғашқы жүрек хирургы профессор Кристиан Барнард, соғыс кезіндегі премьер-министр және Ұлттар лигасының негізін қалаушы генерал Ян Сматс, 19 ғасырдағы зулу халқының батыр көшбасшысы Шака Зулу, интернет кәсіпкері және азаматтық ғарыш саяхатшысы Марк Шаттлворт. Тізім жарияланғаннан кейін екі күн өткен соң, Нельсон Мандела басқа кандидаттардың барлығынан бірнеше мың дауыс артық алды.

Дау

2004 жылғы маусымда бәйге жарияланғанда, SABC Оңтүстік Африка шоуында кейбір саяси тұлғаларға тыйым салынбайтынын мәлімдеді, бұл неміс үлгісіндегідей нацистердің тізімнен шығарылуына ұқсас болды. Бірақ, көп ұзамай олар өз шешіміне өкінді, себебі SABC «ұлы» деп есептелмейтін кейбір оңтүстікафрикалықтарға берілген жоғары бағалар ұлттық пікірталас тудырды. Мысалы, «апартеидтің архитектор» аталған Хендрик Верворд, Оңтүстік Африканың алғашқы Нобель сыйлығының иегері Альберт Лутулиден немесе апартеидке қарсы белгілі белсенді Крис Ханиден жоғары орын алды. Тізімде сондай-ақ Африканер қарсыласы қозғалысының жетекшісі Эжен Терре’Бланш та болды. Басқа да даулы шешімдердің қатарында, сынақ матчтарының нәтижесіне әсер ету үшін пара алғанын мойындаған, ұятқа қалған Оңтүстік Африка крикет командасының бұрынғы капитаны Ханси Крондже 11-орынға орналасты. 14 қазанда SABC шоу тоқтатылғанын хабарлады, ал 2-ден 10-ға дейінгі орындар ресми түрде әлі шешілмеді. Кейбір газеттердегі оқырмандардың хаттары шоуды әуесқойлық деп атап, Хендрик Верворд пен Эжен Терре’Бланштің жоғары рейтингте болуын «ұялы телефоны бар ақтар» деп түсіндірді. Бұл пікірді африкаанс тіліндегі әнші-күйші Стив Хофмейр жоққа шығарды, ол апартеидке қарсы белсенді, апартеидтен кейін алаяқтық қылмысы үшін сотталған Винни Мандела да тізімде жоғары орын алғанын атап өтті. SABC бас директоры Питер Матларе шоудың тоқтатылуын «дауыс беру процесіне кеңірек қатысу» қажеттігімен түсіндірді. Шоу тоқтатылған кезде, SABC «Ұлы Оңтүстік Африкалық» дегені – Оңтүстік Африканың дамуына «және адамзаттық құндылықтарды ілгерілетуге» үлес қосқан адам екенін мәлімдеді, ал тізімдегі көптеген адамдар осы сипаттамаға сай келмегендігі шоуды тоқтату туралы шешімге әсер етті.