Нил Аггет – оңтүстік африкалық дәрігер, профсоюз жетекшісі. Апартеид тұсында қамауда қайтыс болды. Африка тарихы, құқық қорғаушылар, әлеуметтік белсенділік.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Африка белсендісі (1953–1982)
South African activist (1953 1982)
Нил Аггет (6 қазан 1953 – 5 ақпан 1982) – кениялық және Оңтүстік Африкалық дәрігер және кәсіподақтарды ұйымдастырушы. Ол 70 күн бойы сотсыз ұсталғаннан кейін, апартеидтік Оңтүстік Африка полициясының қауіпсіздік бөлімінде қамауда қайтыс болды.
Neil Aggett (6 October 1953 – 5 February 1982) was a Kenyan and South African doctor and trade union organiser who was killed, while in detention, by the Security Branch of the Apartheid South African Police Service after being held for 70 days without trial.
Өмір және мансап
Аггет Кенияның Наньюки қаласында, ағылшын тегінен шыққан ақ нәсілді отбасында дүниеге келді. Оның отбасы 1964 жылы Оңтүстік Африкаға көшіп, ол 1964 жылдан 1970 жылға дейін Грехамстаундағы Кингсвуд колледжінде (Оңтүстік Африка) білім алды. Кейін ол Кейптаун университетін бітіріп, 1976 жылы медицина ғылымдарының докторы атағын алды. Аггет апартеид тұсында бөлінген қара халыққа арналған ауруханаларда дәрігер болып жұмыс істеді, Umtata, Tembisa қалаларында және кейіннен Соуэтодағы Барагвана ауруханасында шұғыл жәрдем бөлімінде (Casualty) жұмыс істеп, қарапайым зулу тілінде сөйлеуді үйренді. Ол Трансваал азық-түлік және консерві өнеркәсібі жұмысшыларының кәсіподағының ақысыз ұйымдастырушысы болып тағайындалды. Батыс Кап провинциясының Беллвилл қаласындағы зауытында жұмысшыларды әділетсіз босатуға байланысты бойкот науқаны өршіген кезде, Исандодағы Fattis және Monis жұмысшыларын ұйымдастыруға көмектесті. Ол сәрсенбі және жұма күндері дәрігер болып жұмыс істеді, осылайша кәсіподақ жұмысын жалғастыра алды. 1981 жылдың тамызында Кейптаун маңындағы Ланга қаласында бұрын қарым-қатынасы шиеленіс күйінде болған кәсіподақтардың тарихи жиналысынан кейін, оған Трансваал ынтымақтастық комитетін құру тапсырылды.
Aggett was born in Nanyuki, Kenya, of White English descent, and his family moved to South Africa in 1964, where he attended Kingswood College (South Africa) in Grahamstown from 1964 to 1970, and later the University of Cape Town, where he completed a medical degree in 1976. Aggett worked as a physician in Black hospitals (under apartheid hospitals were segregated) in Umtata, Tembisa and later at Baragwanath hospital in Soweto, working in Casualty and learning to speak in basic Zulu. He was appointed an unpaid organiser of the Transvaal Food and Canning Workers' Union, and helped to organise the workers at Fatti’s and Moni’s in Isando, at a critical time when the company faced a growing boycott campaign for having unfairly dismissed workers at its factory in Bellville, Western Cape. He worked as a doctor on Wednesday nights and Friday nights so he could continue with his union work. Following a historic gathering in Langa near Cape Town, in August 1981, of unions that had previously been fiercely divided, he was entrusted with building a Transvaal Solidarity Committee.
Тұтқындалу және өлім
Аггеттің серіктесі доктор Элизабет Флойдпен бірге 1981 жылдың 27 қарашасында апартеидтік қауіпсіздік полициясы заңсыз ұстады. Оның 1982 жылдың 5 ақпанында 70 күн сотталмай ұстаудан кейін қайтыс болуы тұтқында өлген 51-ші жағдайды көрсетті. Ол 28 жаста болған. 1963 жылдан бері тұтқында өлген алғашқы ақ нәсілді адам ол еді. Апартеидтік Оңтүстік Африка қауіпсіздік полициясының мәлімдемесіне сәйкес, Аггет Джон Ворстер алаңындағы полиция бөлімшесінде өзін-өзі дарға асып өлтірген. 1982 жылдың 13 ақпанында Аггеттің жерлеу рәсіміне епископ Десмонд Туту да бар, шамамен 15 000 адам қатысты. Бұрын бөлініп келген кәсіподақтар жерлеуге екі күн бұрын бірлесіп жұмыстан бас тартуға шақырды, оған елдің түкпір-түкпірінен 90 000-ға жуық жұмысшы жауап берді. Аггет Йоханнесбургтегі Вестпарк зиратында жерленген.
Aggett was unjustly detained with his partner Dr Elizabeth Floyd by the Apartheid security police on 27 November 1981. His death on 5 February 1982, after 70 days of detention without trial, marked the 51st death in detention. He was 28 years old. He was the first white person to die in detention since 1963. According to the Apartheid South African Security Police, Aggett allegedly committed suicide by hanging himself while being held at the John Vorster Square police station. About 15,000 mourners attended Aggett's funeral on 13 February 1982, including Bishop Desmond Tutu. Previously divided unions called for a joint stay away two days before the funeral, to which about 90,000 workers from across the country responded. Aggett is buried in the Westpark Cemetery in Johannesburg.
Бірінші тергеу
Оның өліміне қатысты сот отырысы 44 күнге созылды. Апартеидке қарсы белсенді және аға заңгер Джордж Бизос басшылығындағы, Денис Кунидің көмекшісі болған Аггеттің адвокаттар тобы "ұқсас жағдайлар" бойынша дәлелдер келтіріп, "өз-өзіне қол жұмсауға итермелеу" деп мәлімдеді. Оңтүстік Африка сотында алғаш рет бұрынғы тұтқындар азаптауға байланысты куәлік берді. Аггет өліміне 14 сағат қалғанда, оған шабуыл жасалғанын, көзі байланғанын және электр тогы берілгенін жазбада көрсеткен. Бірақ судья Коцке Аггеттің өліміне апартеид полициясының қандай да бір әрекеті немесе немқұрайлылығы себеп болмады деп шешті. Өлгеннен кейін бес жыл өткен соң, 1987 жылғы Бес Бостандық Форумының конференциясында бірге тұтқында болған Фрэнк Чикейн Аггетті түрмеде тергеуден оралғанда қалай көргенін еске алды – оны күзетшілер көтеріп әкеп, жартылай сүйреп әкепті; Чикейн мұны Аггеттің сол кезде қаншалықты зардап шеккенін көрсететін белгі деп санады.
The inquest into his death lasted 44 days. The Aggett team of lawyers, led by anti Apartheid activist and senior legal counsel George Bizos with Denis Kuny as his junior, used 'similar fact' evidence and argued 'induced suicide'. For the first time in a South African court of law, former detainees gave evidence of torture. Aggett made an affidavit 14 hours before his death that he had been assaulted, blindfolded and given electric shocks. However, Magistrate Kotze ruled that the death was not brought about by any act or omission on the part of the Apartheid police. Some five years after his death, at the 1987 conference of the Five Freedoms Forum, fellow detainee Frank Chikane recalled how he had seen Aggett in jail returning from one of his interrogations, being half carried, half dragged by warders; Chikane saw this as a sign of how badly injured Aggett was at the time.
Екінші тергеу
Жоханнесбургтегі Жоғарғы Сот 2020 жылдың 20 қаңтарында, өзіне-өліміне қатысты тергеуді 38 жыл өткен соң қайта ашты. Аггеттің әпкесі Джилл Бергер Жоханнесбургтегі сотта ағасының азаптаулардың шегінен асып кеткенде өлтірілгенін айтты. 2022 жылдың 4 наурызында судья Моцамай Макуме Жоханнесбург Жоғарғы Сотында 1982 жылғы тергеудің қорытындыларын күштен шығарды. Бұрынғы Қауіпсіздік бөлімінің мүшелері мен бірге тұтқындалғандардың куәліктеріне және нақты дәлелдерге негізделген жан-жақты тергеуден кейін, сот доктор Нил Аггеттің өзін-өзі өлтірмегенін, ал 1982 жылдың 5 ақпанында таңертеңгі сағаттарда Апартеид Қауіпсіздік бөлімінің қызметкерлері өлтіргенін анықтады. Бұл Ұлттық Қызықтау Органға оның өліміне және одан кейін болған жасыруға жауапты Қауіпсіздік бөлімінің полиция қызметкерлерін соттауға мүмкіндік береді. Судья Макуме судья Котценің алғашқы тергеудегі қорытындыларын "ауыр қателік" деп, ал оның шешімдерін "өте әлсіз" деп сипаттады. 2022 жылдың 4 наурызындағы тергеу көрсеткендей, доктор Аггет асылып өлмеген, ал Жон Востер түрмесінде (Жоханнесбург) ұрылғаннан және күш қолданудан туындаған "Эжжау синдромынан" көз жұмған. Бұл туралы толық мәліметтер "Journal of Medicine and Public Health" журналында жарияланды, Chicago IL 60659, АҚШ.
The High Court in Johannesburg re opened an inquest into Aggett's death on Monday, 20 January 2020, 38 years after his death by alleged suicide. Jill Burger, Aggett's sister, told the High Court during the Johannesburg inquest that her brother was killed when the torture went too far. On 4 March 2022 Judge Motsamai Makume overturned the findings of the 1982 inquest in his ruling in the Johannesburg High Court. After a thorough inquiry based on factual evidence and depositions of former members of the Security Branch and fellow detainees, the court ruled that Dr. Neil Aggett did not die by suicide but was killed by members of the Apartheid Security Branch in the early hours of the morning on 5 February 1982. This sets in motion avenues for the National Prosecuting Authority to prosecute those Security Branch Police officers responsible for his death and the cover up which followed. Judge Makume referred to Judge Kotze's findings in the original inquest as 'a serious error in judgment' and his conclusions as 'mind blowingly weak'. The inquest on 4 March 2022 found that Dr. Aggett didn’t die of hanging but due to Crush Syndrome caused by beatings and forcible exercise at the John Vorster Prison, Johannesburg. The details were published in the Journal of Medicine and Public Health, Chicago IL 60659, USA
Құрметтер мен мұра
Джонни Клегг Аггетке арналған құрметті "Asimbonanga (Mandela)" әніне Third World Child альбомында (1987) қосты. Клегг сондай-ақ Аггет үшін "Siyayilanda" әнін Scatterlings альбомында (1982) жазды. Джордж Бизос "Кімді кінәлау керек?" кітабында Аггеттің өлімі бойынша тергеуге арналған тарауды қамтиды: Оңтүстік Африкадағы әділет іздеуі. Дональд МакРэй Аггеттің қамауда қайтысы өзіне және отбасына қатты әсер еткенін "Біздің теріміз астында" атты естеліктерінде айтады. "Идеалисттің өлімі: Нил Аггетті іздеу" – Беверли Найдудың толық дереккөздік біографиясы, алғы сөзін Джордж Бизос SC жазған. Оңтүстік Африка медициналық қауымдастығы, Оңтүстік Африкадағы мемлекеттік және жеке сектор дәрігерлерінің кәсіби, мемлекеттік емес ұйымы, доктор Нил Аггеттің мұқтаждарға жасаған қажырлы еңбегін және одан кейін болған азаптауларын, оның нәтижесінде Жоханнесбургтегі Джон Ворстер түрмесінде қайтыс болуын ешқашан мойындаған жоқ. Родс университетіндегі Нил Аггет еңбек зерттеулер бөлімі (NALSU) Аггеттің құрметіне аталған.
Johnny Clegg included a tribute to Aggett in his song, Asimbonanga (Mandela) on the Third World Child album (1987). Clegg also wrote the song "Siyayilanda" on the Scatterlings album (1982) for Aggett. George Bizos includes a chapter on the Aggett inquest in the book No One to Blame? : In Pursuit of Justice in South Africa. Donald McRae reveals how Aggett's death in detention deeply affected himself and his family in his memoir Under Our Skin 'Death of an Idealist: In Search of Neil Aggett' is a full referenced biography by Beverley Naidoo, with a Foreword by George Bizos SC. The South African Medical Association, a non statutory, professional association for public and private sector medical practitioners in South Africa never recognized the tireless deeds for the underprivileged by Dr. Neil Aggett and subsequent torture leading to his death at John Vorster Prison, Johannesburg. The Neil Aggett Labour Studies Unit (NALSU) at Rhodes University is named in honour of Aggett.
Нил Аггет еске алу дәріс
Жыл сайынғы Нил Аггетті еске алу лекциясы Грэмстаун қаласындағы Кингсвуд колледжінде өткізіледі. Аггет 1964-1970 жылдары осы колледжде оқыған. Лекция Нил Аггет туралы естеліктерге арналған, сондай-ақ әділетсіздік ұғымына, әділетсіздіктің мәніне және қоғам ретінде біздің бұрынғыдан да көп әділетсіздікке тап болып жатқанымызға тоқталады. 2019 жылғы лекцияға арнайы қонақ ретінде доктор Амитабх Митра қатысып, мектепке Нил Аггеттің көмірмен салған суретін сыйға берді. Бұл сурет Аггеттің сирек кездесетін бейнелерінің бірі болып табылады және Кингсвуд колледжінің мұражайында қойылған.
The Annual Neil Aggett Memorial Lecture is held at Kingswood College, Grahamstown. Aggett attended Kingswood College from 1964 1970. The lecture focuses on memories of Neil Aggett and looks at the concept of injustice and what injustice is, and how we, as a society, face more injustices than ever before. Dr Amitabh Mitra, was a special guest at the year 2019 lecture as he presented the school with a charcoal drawing that he drew of Neil Aggett. This drawing is one very few visual representations of Aggett and will be displayed in the Kingswood College Museum.