Кіріспе

Музаффарнагар – Үндістанның Уттар-Прадеш штатындағы Музаффарнагар ауданындағы муниципалитет. Қала Дели – Харидвар/Дехрадун ұлттық тас жолының (NH 58) ортасында орналасқан және ұлттық теміржол желісімен жақсы байланысқан. Оны Уттар-Прадештің қант қызылы деп атайды. Бұрын Сарват деп аталған бұл қала өте құнарлы Ганг-Ямуна-Дуаб аймағының жоғары бөлігінде орналасқан және Жаңа Дели мен Сахаранпурға жақын болғандықтан, Уттар-Прадештің ең дамыған және өркендеген қалаларының біріне айналды. Бұл қала Сахаранпур бөлігіне кіреді. Сонымен қатар, қала Дели-Мумбаи өнеркәсіптік дәлізінің (DMIC) және Амритсар-Дели-Колката өнеркәсіптік дәлізінің (ADKIC) құрамына кіреді. Ол Уттаракханд штатымен шекаралас және Батыс Уттар-Прадештің маңызды сауда, өнеркәсіп және білім беру орталығы болып табылады.

Тарих

Мұзаффарнагардың және оның айналасындағы аймақтың алғашқы қоныстанушылары брахмандар мен раджпуттар болды, одан кейін жаттар мен гурджар тайпалары көшіп келді. Бұл Шах Жаханның билігі тұсында болды. Сол кезде Мұзаффарнагар Бара елінің бір бөлігі болды, себебі ол жоғарғы Доабты басқарған Бара Саидтары деп аталатын үнді мұсылман туыстық тобымен тығыз байланысты болды. Мұзаффарнагардан Саид ағайындары 1710 жылдары Моғол империясының де-факто билеушілеріне айналды. Барханың мұсылман халқы, әсіресе Жансат қаласының жанындағы азаматтар, Моғол армиясына және Саид ағайындарының жеке атты әскеріне көптеп қабылданып алынды. 1901 жылы, Британдық Радж кезінде, бұл Агра және Оудх біріккен провинцияларындағы Мереут бөлігіндегі аудан болды. 1947 жылы ел тәуелсіздік алғанда, Мұзаффарнагар қаласында Үндістан туы алғаш рет көтерілді. 1976 жылдың 18 қазанында, «Төтенше жағдай» кезінде, премьер-министр Индира Ганди Үндістанда демократияны тоқтатқанда, міндетті стерилизацияға қарсы наразылық білдірген 25-30 адам Уттар-Прадеш полициясының оқ атуынан қаза тапты.

2013 жылғы Музаффарнагар шабуылдары

2013 жылы Музаффарнагарда индустар мен мұсылмандар арасындағы қақтығыстар 62 адамның қаза болуына әкеп соқты. 2015 жылдың мамыр айында India Today басылымында жарияланған хабарламаға сәйкес: 2013 жылдың тамыз және қыркүйек айларында кең ауқымды діни қақтығыстар болғаннан кейін Шамли және іргелес Музаффарнагар аудандары сезімтал аймақтар саналады. 50-ден астам адам қаза тауып, 50 мыңнан астам адам үйсіз қалды. Содан кейін болған тәртіпсіздіктер Батыс Уттар-Прадештің көптеген аудандарын қамтыды. Кейбір саясаткерлер қаланың атын Музаффарнагардан Лакшминагарға өзгертуді ұсынды.

Топография

Мұзаффарнагар Үнді-Ганг жазығының Доаб аймағында теңіз деңгейінен 272 метр биіктікте орналасқан. Ол ұлттық астана Нью-Делиден солтүстік-шығысқа қарай 125 шақырым, Чандигархтан оңтүстік-шығысқа қарай 200 шақырым және Рурки, Сахаранпур, Меерут және Биджнор қалаларына жақын орналасқан.

Климат

Мұзаффарнагарда муссон әсерімен ылғалды субтропиктік климат басым, онда жазда қатты ыстық, қыста салқын болады. Жаз сәуірдің басынан маусымның соңына дейін созылады және өте ыстыққа толы. Муссон маусымның соңында басталып, қыркүйектің ортасына дейін жалғасады. Температура біршама төмендейді, көп бұлтты болады, бірақ ылғалдылық артады. Қазан айында температура қайтадан көтеріледі, содан кейін қалада қазан айының соңынан наурыздың ортасына дейін қоңыр, құрғақ қыс мезгілі орналасады. Маусым – жылдың ең жылы айы. Маусым айының орташа температурасы 30,2°C. Қаңтар айында орташа температура 7°C-қа дейін төмендейді. Бұл – жыл бойындағы ең төменгі орташа температура. Мұзаффарнагардағы орташа жылдық температура 24,2°C. Мұзаффарнагарда тіркелген ең жоғары температура 1994 жылғы 29 мамырда 45°C, ал ең төменгі температура 1990 жылғы 23 желтоқсанда 2,6°C болды. Жауын-шашынның орташа мөлшері 929 мм. Ең құрғақ ай – қараша, онда 8 мм жаңбыр жауады. Ең көп жауын-шашын шілде айында жауады, орташа мөлшері 261,4 мм.

Тіл

Хариболи диалектісі – қаланың туған тілі, ол көршілес Харьяна штатының Харьянви диалектісімен ұқсас. Ресми тілдер – хинди, урду және ағылшын тілдері де кеңінен түсініледі.

Экономика

Ауданның маңызды салалары – қант және жағар өндірісі. Айналасындағы шаруашылық қызметінің нәтижесінде, қала жағар саудасының маңызды орталығы болып табылады. Мұзаффарнагар – қант, болат және қағаз өнеркәсібінің дамыған қаласы. Мұзаффарнагар ауданында 8 қант зауыты бар. Аймақ халқының 40%-дан астамы ауыл шаруашылығымен айналысады. Indicus Analytics экономикалық зерттеу фирмасының мәліметтері бойынша, Мұзаффарнагардағы ауыл шаруашылығының ЖІӨ-сі Үндістанның басқа аймақтарынан жоғары, сондай-ақ бұл аймақ Үндістанның ең ірі астық қоймасы болып табылады.

Денсаулық сақтау

Мұзаффарнагарда мемлекеттік және жеке денсаулық сақтау жүйелері бар. Аудандық аурухана қаладағы басты мемлекеттік аурухана болып табылады, сондай-ақ қалада бірнеше жалпы тәжірибелі дәрігерлер де жұмыс істейді. Қала маңында орналасқан жеке медициналық колледж (Мұзаффарнагар медициналық колледжі) да қалыққа қызмет көрсетеді.

Көлік

Мұзаффарнагар қаласы жол және теміржол желілері арқылы байланыстырылған. Газиабад-Сахаранпур желісі қаладан өтеді. Үндістан темір жолы Нью-Дели, Батыс Уттар-Прадеш, Джамму және Кашмир, Пенджаб, Оңтүстік Үндістан және елдің басқа да аймақтарымен байланыс ұсынады. Дехрадун Шатабди экспресі және Дехрадун Жан Шатабди экспресі пойыздары Мұзаффарнагар станциясында тоқтайды. 58-ші ұлттық тас жол (NH 58) Мұзаффарнагар қаласынан өтеді. Бұл тас жол оңтүстікке қарай Делиге, ал солтүстікке қарай Уттаракханд штатындағы Гималайдың жоғарғы бөліктеріне жол ашады. Бұл тас жол Мұзаффарнагар қаласының, сондай-ақ Уттаракхандтың Гархвал аймағының көлік жүйесінің негізгі артериясы болып табылады. Хардвар, Ришикеш, Дехрадун қалалары мен аймақтары, сондай-ақ Бадринатх және Кедарнатх бұл тас жол арқылы қамтамасыз етіледі. Қалалық көлік құралдарының көп бөлігін трициклдер, үш дөңгелекті көліктер және рикшалар құрайды. Индира Ганди халықаралық әуежайындағы трафикті азайту мақсатында қалада Мұзаффарнагар халықаралық әуежайы ашу ұсынылған, алайда ол Жевар әуежайына көшірілді.

Қоршаған ортаны қорғау

Мұзаффарнагар Делиден Уттаракханд Ришикешке дейінгі жолдың (NH 58) шамамен жартысында жатыр. Осының салдарынан қаланың жанындағы тас жол бойында көптеген демалыс орындары мен тамақтанатын жерлер пайда болды. Әсіресе, Хатаули қаласы "Читал" деп аталатын канал жағасындағы орман паркімен мәшһүр. Бұрын бұғы, қоян және басқа да жабайы жануарларды көру үшін барылатын Читалға қазір жекеменшік дабалар мен курорттар еніп, жануарлардың орнына иелік етуде.