Кіріспе

Certified General Accountant (CGA) – канадтық бухгалтерлерге берілетін кәсіби мамандық. Канаданың сертификатталған бас бухгалтерлерінің (CGA Canada) білім, тәжірибе және емтихан талаптарына сай келетін адам, осы кәсіби мамандықты пайдалануға және өз лауазымына "CGA" әріптерін қосуға құқылы. CGA – Канаданың және провинциялық немесе аумақтық CGA қауымдастығының, немесе шетелдегі CGA қауымдастығының бірлескен мүшесі болып табылады. CGA мамандары бүкіл әлемде өнеркәсіп, сауда, қаржы, мемлекеттік басқару, жеке практика және коммерциялық емес ұйымдарда жұмыс істейді. CGA Canada 2014 жылы операцияларды CPA брендімен біріктіру үшін Chartered Professional Accountants of Canada (CPA Canada) ұйымымен бірлесіп жұмыс істеді. CGA мамандығы барларға автоматты түрде Chartered Professional Accountant (CPA) мамандығы беріледі және олар 2024 жылға дейін екеуін де бірге пайдалануға міндетті (CPA, CGA деп көрсетіледі), содан кейін тек CPA мамандығын ғана пайдалануға көшеді.

Тарих

Ұлттық қауымдастық, алғашқыда Канада бухгалтерлер қауымдастығы ретінде белгілі болған, 1908 жылы Монреаль қаласында, Квебек провинциясында Канада Тынық мұхиты темір жолының үш бухгалтерімен құрылды. Бес жыл өткен соң, 1913 жылы, сол кездегі атауымен Бас бухгалтерлер қауымдастығына Канада үкіметінен жарғы берілді. 1940 жылдардың ортасына қарай қауымдастықтың бөлімшелері елдің барлық аймақтарында құрылды. Кейіннен провинциялық, аумақтық және аймақтық (оффшорлық) бөлімшелер өздерінің жеке жарғыларымен құрылды. Аудит құқықтарын провинциялық үкіметтер реттейді. Принс-Эдвард аралында тек білікті CA (Chartered Accountants) және CGA (Certified General Accountants) ғана Мемлекеттік бухгалтерлік есеп және аудит туралы заңға сәйкес мемлекеттік бухгалтерлік есеп пен аудит жүргізе алады. Квебек және Онтарио провинцияларынан басқа барлық провинцияларда тек білікті CA, CGA және CMA (Certified Management Accountants) ғана мемлекеттік компанияларды аудиттей алады. Тарихи тұрғыдан алғанда, Квебек және Онтариода тек CA-ға мемлекеттік компанияларды аудиттеуге рұқсат берілген. 2004 жылы Онтарио үкіметі CA, CGA және CMA-ға қайта құрылған Аудиторлар кеңесі шеңберінде мемлекеттік бухгалтерлік есеппен айналысуға мүмкіндік беретін заң қабылдады, ал 2010 жылдың маусымынан бастап Онтариодағы CGA-ға аудиттік пікірлер беруге рұқсат берілді. 2005 жылдың тамызында Ішкі сауда туралы келісім (AIT) бойынша CGA New Brunswick және CGA Canada ұсынған шағымды қарау үшін комиссия құрылды. Комиссия Квебектің CGA-ға мемлекеттік бухгалтерлік есеппен айналысу құқығын жоққа шығару шаралары саудаға кедергі келтіретінін анықтады және заңнамалық өзгерістерді ұсынды. Квебек үкіметі бұл мәселені шешуге міндеттенді. 2009 жылдың қарашасына дейін «Ordre des comptables généraux accrédités du Québec» мемлекеттік бухгалтерлік лицензиясын сақтау туралы ережесі білікті CGA-ға коммерциялық және акционерлік қоғамдарға мемлекеттік бухгалтерлік қызметтердің толық спектрін ұсынуға мүмкіндік берді. 2009 жылдың 6 қарашасында Онтарио Канадада мемлекеттік бухгалтерлік есептің тәжірибесінде маңызды айырмашылықтар бар екенін және провинциядан тыс тұтынушыларды қорғау үшін мемлекеттік бухгалтерлер Онтарионың талаптарына сәйкес тексерілетінін жариялаған шаралар туралы хабарлама шығарды. Манитоба, Альберта, Британдық Колумбия және Саскачеван провинциялары қолдауымен Онтарио режимінің CGA-ға зиян келтіретіні және ішкі саудаға кедергі келтіретініне қарсылық білдірді. Ішкі сауда туралы келісім бойынша құрылған комиссия ұсыныстарды қарады және 2011 жылдың 29 қарашасында Торонтода қоғамдық тыңдау өткізді. Комиссия Онтарионың шара туралы хабарламасы ішкі саудаға кедергі келтірді немесе келтіруі мүмкін екенін және зиян келтірді немесе келтіруі мүмкін екенін анықтады. Комиссия Онтарионың 2012 жылдың 15 сәуіріне дейін AIT міндеттемелерін орындауын ұсынды. Бұл нәтиже CGA үшін маңызды, өйткені ол мобильділікке соңғы кедергіні жояды, бұл CGA-ға Канаданың кез келген жерінде мемлекеттік бухгалтерлік есеппен айналысуға мүмкіндік береді. 2013 жылдың қазан айында CGA Canada және CPA Canada арасындағы интеграциялық келісімді ратификациялау үшін мүшелердің арнайы жалпы жиналысы өтті, бұл келісімді CGA Canada директорлар кеңесі бұрын мақұлдаған болатын. Интеграциялық келісім қабылдау үшін бекітілді, енді CGA Canada CPA Canada-мен келісімге қол қоюға және Канададағы кәсіби біліктіліктің толық бірігуіне жұмысты жалғастыруға ниетті.

Білім

CGA Канаданың кәсіби білім беру бағдарламасы құзыреттілікке негізделген. Құзыреттілікке негізделген білім беру үміткерлерден жұмыс орнында күтілетін деңгейде міндеттер мен рөлдерді орындауды талап етеді. CGA-ға қажетті білім, дағдылар және кәсіби құндылықтар құзыреттер тізімінде көрсетілген. Бұл құзыреттер үш сала бойынша бөлінеді: кәсібилік, көшбасшылық және кәсіби білім. Олар жүйелі түрде кең ауқымды сараптамалар арқылы расталады. CGA құзыреттілік аясы жаңадан сертификатталған CGA-дан талап етілетін 130 құзыреттің егжей-тегжейлі сипаттамасын ұсынады. Толық академиялық бағдарлама 19 курс, екі бизнес-кейс және кәсіби біліктілік емтихандарынан тұрады, олар бірнеше деңгейге бөлінген: 1-ден 3-ге дейінгі деңгейлер (негізгі білім беру), 4-деңгей (күрделі білім беру) және соңғы деңгей – PACE біліктілігі немесе сертификаттау деңгейі. CGA-ның жоғары білімі болуы міндетті. Студенттерге әдетте 36 айлық тәжірибе қажет, бірақ барлық жағдайларда кемінде 24 айлық тәжірибе талап етіледі. Олар кез келген бизнес секторда және түрлі салаларда тәжірибе талаптарын орындай алады. Аудиторлық пікірлерді беру алдында CGA мемлекеттік аудитор ретінде лицензия алуы керек. Лицензия алу шарттарына жылына кемінде 500 сағат мемлекеттік аудиттік жұмыс кіреді.