Кіріспе

Квебектегі ескерткіш, Канада

Етонның тоғызыншы қабаттағы мейрамханасы ("Тоғызыншы қабат" немесе "Le 9e" деп аталады) – Канаданың Квебек провинциясының Монреаль қаласындағы құны жоғары арт-деко ескерткіші. 68 жыл қызмет еткеннен кейін 1999 жылы жабылып, содан бері жұртқа ашылмады. Бұл мейрамхана тіркелген тарихи орын.

Тарих

Леди Итон, Итон универмагтарының миллионер иесінің әйелі, өзінің "классы мен стиль" туралы түсінігін негізгі Итон дүкендеріне ұсынды. 1925 жылы Итон 677 Сент-Кэтрин-стрит-Уэст мекенжайындағы үш қабатты Гудвин ғимаратын сатып алды және 1927 жылы Росс & Макдональд архитекторларына оны алты қабатқа дейін салуды тапсырды. Үстіңгі үш қабат 1930–31 жылдары қосылды. 1931 жылдың 26 қаңтарында Леди Итон ғимараттың 9-қабатында үлкен арт-деко стиліндегі ресторан ашты. Ресторанды архитектор Жак Карлу жобалаған, ал оның әйелі Наташа Карлу ресторанның арт жағындағы қабырғалық суретін салған. Ол Атлантикалық океанды басып өтетін "Иль-де-Франс" лайнерінің асханасына ұқсас жасалған. Лифттер мен ресторан арасындағы 9-қабаттың дәлізі де арт-деко стилінде безендірілген. Ресторанның қызметкерлері мен тұрақты клиенттері 1998 жылы Канада Ұлттық кино кеңесінің "Les Dames du 9e" ("9-қабаттың хәлімдейлері") атты деректі фильмінің тақырыбы болды.

Жабылу

Итонның банкротқа ұшырауынан кейін, мейрамхана 1999 жылдың 14 қазанында жабылды. Оның жабылуын белгілеу үшін құбыршы "Amazing Grace" әнін орындады. Бос тұрғаннан кейін, 9-қабаттағы мейрамхана Квебек үкіметі тарапынан мұражай мәртебесіне ие болды. Fournier, Gersovitz, Moss et associés компаниясы мейрамхананы қазіргі қауіпсіздік стандарттарына сәйкес келтіру жоспарларын жасады, бірақ олар ешқашан іске асырылмады.

Жабылудан кейінгі жағдай

Шамамен екі жарым он жыл бойы бұрынғы мейрамхана есіктері жабылып, ақырындап тозып келген. Асхана, вестибюль және дәретхана сақталып қалған, бірақ ас үй кеңсе орыны үшін бұзылған. Қазіргі иесі – Квебек депозиті және орналастыру қорының жылжымайтын мүлік бөлімшесі «Иванхоэ Кембридж» бұрын бұқаралық ақпарат құралдарына немесе мұраны сақтау топтарына нысанды тексеруге рұқсат бермей келген. 2004 жылы заңсыз кірген қала зерттеушілері сол кездегі нашар күйін көрсететін суреттер түсірген. 2014 жылдың 12 ақпанында «Heritage Montreal» мейрамхананың «көзбен бақылауда» екенін хабарлады, себебі ғимараттың болашағы белгісіз болды. Сол кездегі беймәлімдікке қоса, бұл жердің бұрынғы иелері «Les Ailes de la Mode» 2014 жылы банкротқа ұшырап, жабылды (кейін Монреаль Eaton орталығының бір бөлігіне айналғанмен, тоғызыншы қабатқа ешқандай жоспар болған жоқ). «Иванхоэ Кембридж» соңғы рет 2015 жылы «CTV News» тілшілеріне есіктерін ашты, бірақ бұл қабаттың болашағы әлі де белгісіз. 2019 жылдың қыркүйегінде мұраны сақтау жақтасы Джеральд Макникольс Тетро осы кеңістікті қайта жаңғыртуға халықтың қызығушылығын анықтау үшін петиция бастады. Ғимараттың иесі бұл кеңістіктің жағдайын жақсартуға және қоғамдық пайдалануға сәйкес етуіне шамамен 15 миллион канад доллары қажет екенін мәлімдеді.

Жоспарланған қайта ашу

2023 жылдың наурызында Итон орталығының иесі Иванхо Кембридж жыл соңына дейін әйгілі 9-қабаттағы мейрамхананың қайта ашылатынын хабарлады. Мұраны сақтау бойынша мамандандырылған EVOQ Architecture компаниясы оның мұралық құндылығын сақтап қалу үшін жұмыс жүргізіп жатыр, сонымен бірге оны қазіргі заманғы талаптар деңгейіне жеткізуде. Жаңадан құрылған кеңістікте мейрамханадан бөлек, 500 адамға дейін сыйымдылықпен концерттер мен жеке шаралар өткізуге арналған зал болады. 2023 жылдың тамызында бұл көп функциялы кеңістік (ішінде шағын мейрамхана бар, жалпы алты аймақтан тұрады) ресми түрде "Le 9e" деп аталатыны мәлім болды, алайда қайта ашылу 2024 жылдың көктеміне шегерілді. 2024 жылдың 11 сәуірінде кеңістікте шақырылған қонақтар ғана қатыса алатын алдын ала ашылу рәсімі өтті, толыққанды ашылу мамыр айының ортасына жоспарланған.

Басқа дереккөздер

Андерсон, Кэрол және Малинсон, Кэтрин. Леди Итонмен түскі ас: Ұлттың асханаларында, Торонто: ECW Press, 2004. Коэн Роуз, Сандра. Солтүстік Деко: Монреальдегі арт-деко архитектурасы. Монреаль: Corona Publishers, 1996. Сандра Коэн Роуз. Мартин, Кэтрин. 9-қабаттағы әйелдер. 60 минуттық фильм. 1998 жылғы Telefilm Canada жүлдесінің (қысқа және орта метражды фильмдер үшін) иегері.