Кіріспе

Жаңа Зеландиядағы тұрғын колледждер туралы толық ақпарат.

Нокс колледжі – Жаңа Зеландияның Аотеароа Пресвитериан шіркеуі құрған және басқаратын, Дунедин қаласындағы Отаго университетіне қатысты селективті тұрғын колледж. Колледж, университеттің қарамағындағы Дунедин ботаникалық бағынан қарсы жағында, Опоходағы көркейтілген аумақта орналасқан. Ол Шотландия реформациясының XVI ғасырдағы көшбасшысы Джон Нокс есімімен аталады. Оның академиялық білім мен мінез-құлықты қалыптастыруды қамтитын, тегін білім берудің жалпыға ортақ жүйесін құруға жасаған тырыстары Шотландияда ғана емес, халықаралық деңгейде де зор әсер етті. Шотландия ағартушылығының нәтижесі болған шотланд отарлаушыларының келесі буындары әлемнің алыс бұрыштарына, соның ішінде Жаңа Зеландияға көшіп, қолданбалы білімнің пайдалы екеніне және кең, либералды білімнің маңызды екеніне терең сеніммен келді. Нокс колледжінің де, оған қатысты университеттің де ортақ негізі осы берік шотландтық пресвитериандық дәстүрлер болып табылады. Олар колледждің гербінде көк түсті Сент-Эндрю кресі түрінде бейнеленген. Сент-Эндрю кресінің үстіне, аузында зәйтүн бұтағы бар ұшып бара жатқан ақ көгершіннің суреті салынған. Бұл – Жаратылыс кітабының 8-таравындағы топан су мифіндегі өмір мен бейбітшіліктің символы болып табылатын зәйтүн бұтағын ұстаған көгершіннің бейнесі. Колледждің ұраны – Gratia et Veritas (латын тілінде) немесе Ырыс пен Шындық (ағылшын тілінде), ол Әулие Иоаннның Жақсы Жаңалықтарының кіріспесінен (Жохан 1:) алынған.

Функция

Нокс колледжі 1909 жылы ерлер студенттеріне жатақхана ұсыну және бар болған пресвитериандық пасторлар семинариясын орналастыру мақсатымен құрылды. 1983 жылы ол тең құқықты білім беретін мекемеге айналды. Колледж Пресвитериан шіркеуінің Нокс миссионерлік және көшбасшылық орталығына, сондай-ақ Пресвитериан зерттеу орталығына (Хьюитсон кітапханасы мен Пресвитериан мұрағатынан тұрады) да қызмет етеді. Дунединдегі екінші ең көне жатақханалық колледж ретінде Нокс, дамуының әртүрлі кезеңдерінде австралиялық, шотландтық және ағылшын колледж өмірінің үлгілерінен әсер алған, дәстүрлі колледждердің бірі болып табылады. Дәстүрді құрметтеу колледж атауларында және лауазымдарында көрінеді. Мысалы, колледж басшысы – Мастер, ал оның орынбасары – Вице-мастер; жатақхана тәрбиешілері – Субмастерлер; ал колледждің ресми лауазымды адамы – Бидл. 2022 жылдың соңына қарай Бидл лауазымын Нокс колледжінің 23-ші Бидлі, тұрғын Илария Олд атқарады. Жатақханада тұратындарға академиялық қолдау оқу-әдістемелік сабақтар, жеке оқу жетістіктерін бақылау және қажет болған жағдайда әңгімелесулер арқылы көрсетіледі. Бұған қоса, колледж кампустағы Хьюитсон кітапханасының арқасында студенттерге оқу кеңістігіне және кітапхананың кітаптар мен журналдардан тұратын алуан түрлі коллекциясына үздіксіз қол жеткізе алады, олардың кейбіреулері тарихи маңызы бар. Нокс колледжінің түлектерінің арасында он сегіз Родс стипендиаты бар. Нокс колледжіне қабылданған студенттер кіші ортақ бөлмеге (JCR) мүше болады, ол үлкен ортақ бөлмеден (SCR) ерекшеленеді. Соңғысы көбінесе (жатақханада тұрмайтын) ғалымдар мен қоғамның беделді тұлғаларынан құралады, олар бес жыл сайын стипендияға сайланады. Колледж стипендиаттарының тізіміне қазіргі уақытта Отаго университетінің ректоры мен проректоры кіреді. SCR-дың басқа мүшелеріне жатақханада тұратын аспиранттар, соның ішінде Росс стипендиаты және колледждің Субмастерлер тобы кіреді. 1920 жылы құрылған Росс стипендиясы – университеттегі ең көне сыйлық. 1990 жылға дейін Нокс колледжінде теология кафедралары болған. Отаго университеті теология бағдарламасын оқытуды өз мойнына алған кезде (сол кездегі Теологиялық залдан) олар таратылды. Колледжге келуші – Аотеароа Жаңа Зеландия Пресвитериан шіркеуінің модераторы.

Нокс колледжінің студенттер клубы

Нокс колледжінің студенттер клубы (KCSC) тіркелген қоғам және Жаңа Зеландиядағы осы сипаттағы ең көне колледж ұйымы болды. Студенттік әлеуметтік шаралардың және колледждер аралық іс-шаралардың көп бөлігі KCSC атқару комитеті немесе студенттер ұсынған клуб мүшелері арқылы ұйымдастырылды және жыл бойына кең ауқымды іс-шараларды қамтыды, соның ішінде Ларнах сарайында өткізілетін жыл сайынғы Бал, «Концерт на лестнице» және Камерон Қалқасы мен Невилл Кубогы жарыстарын құрайтын Селвин колледжімен өткізілетін түрлі спорттық және мәдени шаралар. Студенттер клубының үш бұрынғы президенті кейіннен Нокс колледжінің магистрі болды: пастор доктор Хаберт Райберн (KCSC президенті, 1921), пастор Питер Маршалл (1962) және Брюс Эйткен (1971). KCSC президенттерінің тізіміндегі тағы бір белгілі есімдер – профессор сэр Дэвид Скегг (1969), кейін университет вице-канцлері болған (2004–2011), судья Э.О.К. Блейки (1967) және 2018 жылы Жаңа Зеландияның ең бағалы ән сыйлығы – Lexus Song Quest жеңімпазы Джоэл Амоса (2009).

Басқа колледждермен қарым-қатынастар

Нокс колледжі өзінің алаңын Салмонд колледжімен бөліседі. Екі колледж күнделікті қызметтерінде көбінесе дербес болғанымен, оларды бірдей басқару органы – Нокс және Салмонд колледждерінің кеңесі басқарады. Бір ұйымның құрамында болғандықтан, олар бірнеше қызметкерді ортақ пайдаланады, олардың ішінде Операциялық менеджер, Тамақ қызметінің менеджері, Мүлік менеджері және жерді күтуші кіреді. Нокс колледжі өзінің англикандық баламасы және басты бәсекелесі Селвин колледжімен жақын қарым-қатынаста. Екі колледж жыл сайын Невилл кубогы (мәдени шаралар) және Камерон қалқаны (спорттық шаралар) үшін жарысады. Нокс колледжінің сегізінші магистрі, өте құрметті доктор Грэм Реддинг (2015–2021) бұрын Селвин колледжінің директоры (1989–1991) болған.

Ғимарат тарихы

Колледж ғимараттары – бұл ұзақ жылдар бойы үлкен өзгерістер болған кезеңде сәулеттік идеяны іске асыруға жасалған табанды және жемісті тырастың әсерлі жиынтығы.

Бастапқы шығындар

Отаго және Саутленд пресвитериан шіркеуі 1876 жылы Дунединде дін қызметкерлерін даярлайтын семинария, оның теологиялық залын ашты. 20 ғасырдың басында ол семинарияны қайта орналастыру және Отаго университетіне қатысатын студенттер мен басқаларға тұруға орын беру мақсатымен Солтүстік-Шығыс аңғарының үстіндегі Опоходағы жердің негізгі бөлігін сатып алды. Бұл орайда архитектуралық конкурс жарияланды, оны 1906 жылы 21 жасар Уильям Грей Янг (Веллингтон) жеңіп алды. Ж. Луис Салмонд (1868–1950) екінші орын алды. Янгтың жоспарлары колледждің дереу қажеттіліктерінен асып түсетін, төрт қанаттан тұратын және орталық алаңды қоршап тұратын құрылысты көздеді. Бірінші кезең аяқталғаннан кейін ол архитектуралық кеңесші ретінде қалды және 40 жылдан астам уақыт бойы ғимараттардың дизайнына жауапкершілік тартты. Оның ізбасарлары қиын жағдайларға қарамастан, оның концепциясына адал болды. Басты тұрғын үй блогының құрылыс келісімшартын Флетчер ағайындар £9120 бағамен жеңіп алды. Жобаның төрағасы – пастор Эндрю Камерон, ал келісімшарт жеңімпазы – оның күйеу баласы Джеймс Флетчер болды. Янг Веллингтонда тұрғандықтан және, мүмкін, жас болғандықтан, Салмонд бас архитектуралық бақылаушы болып тағайындалды. Жоспар бойынша, батысқа қарай бағытталған басты қанат және үлкен, шаршы пішіндес орталық мұнара болуы керек еді. Одан әрі, симметриялық композицияны сақтай отырып, екі шетінен алға қарай созылатын қосымша қанаттар қарастырылды. Батыс қанатының артында, оған перпендикуляр орналасқан және шығысқа қарай созылатын қанаттар төртбұрыштың солтүстік және оңтүстік жақтарын құрайтын болды. Бірінші құрылыс кезеңі – мұнара және батыс қанатының солтүстік бөлігі, сондай-ақ жоспарланған төртбұрыштың солтүстік жағында шығысқа қарай созылатын қанат ("Солтүстік қанат") болды. Бұл бөлімде оқу залдарымен қатар, асхана және қызметшілерге арналған жатақханалар да қарастырылды. Негізгі тас 1908 жылдың 6 сәуірінде қаланды, ал ғимарат 1909 жылдың 23 маусымында ашылды, құны £19,307 құрады. Негіз Порт Чалмерс брекчиясынан жасалған. Қабырғалары кірпішпен, ал сыртқы әрлеуі Омару тасымен, ал шатыры қызыл қыштан жасалған. Ғимарат Якобетан стилінде салынған, бұл готикалық жаңғырудың кейінгі түрі және 20 ғасырдың басында әлі де кең таралған. Нокс ғимаратында Тюдор стиліндегі аркалар, еркелей терезелер мен қоршаулар, формалар мен бөлшектердің бай безендірілуі бар, бұл стильдің үлгісі ретінде кейде Харлакстон сарайымен салыстырылады.

Ерте дамуы

Екінші кезең – батыс қанатының оңтүстік бөлігі болды, оның ішінде алға қарай ілгерілеген шіркеу кірді. Батыс қанатының осы бөлігінің артында төртбұрыштың оңтүстік қанатының бірінші бөлігі де салынуға тиіс болды. 1912 жылдың қыркүйегінде тендер қабылданды және 1914 жылдың наурызына дейін жұмыс аяқталды. Құрылысқа 10 525 фунт стерлинг жұмсалды. Осы кезде колледж кеңесінің және олардың архитекторының ниеттері анық көріне бастады. Биік орналасқандықтан ғимараттар жақсы көрінеді. Кеңес архитектордің төрт қабатты мұнарасын бес қабатқа дейін көтеруді талап етті. Үш қабатты қанаттар және алға жылжыған, бағынышты бөлімдер әлемге күрделі, бірақ түсінікті және әсерлі келбет ұсынады. Ішкі кеңістіктер кең болды және кезеңнің ерекшеліктерімен безенді, оның ішінде асханадағы панельдер мен балғалы арқалықтар, боялған әйнектер және әсіресе шіркеудегі күрделі гипстік жұмыстар бар. Дегенмен, Янгтың жоспарлаған колледжі толыққанды аяқталған жоқ. Ол 1929 жылы оңтүстік қанатты кеңейту жоспарларын дайындады, олар 1929 жылға дейін бағалануға жеткілікті детальды болды, бірақ экономикалық дағдарыс және Екінші дүниежүзілік соғыс оларды іске асыруға кедергі келтірді. 1952 жылы жобаның жоспарлары мен қаржыландыруы дерлік аяқталғанда, ол тоқтатылды.

Соғыстан кейінгі даму

Сонымен қатар, семинария мен жатақхананы біріктірудің қазіргі ғимаратта орналастыруы қиын болып шықты. 1945 жылы қосымша орын беру үшін қор құрылды. Янг қарттап бара жатқан еді. Ол жоспарлардың жобасын бақылады, бірақ 1952 жылы қызметтен кетуін кеңес берді. Сэлмонд 1950 жылы қайтыс болды. Оның ұлы Артур Сэлмонд (1906–1994) Гарри Бертпен серіктестік құрып, жобаны өз мойнына алды. 1953 жылы келісімшартқа қол қойылды, келесі жылы құрылыс басталды және жаңа Теологиялық зал 1955 жылдың 12 қарашасында 80,000 фунт стерлингке ашылды. Жаңа ғимарат, кейін Хьюитсон қанаты деп аталатын, негізгі батыс қатарға параллель орналастырылды, оның артында орналасып, төртбұрыштың шығыс жағын құрады. Кітапханасы төртбұрышқа қарап тұрды, ал залы артында орналасқан, бұл құрылыс өте терең болды. Ол солтүстік қатармен арка арқылы байланыстырылды, сол нүктеде төртбұрыштың бұрышын жапты. Құрылыс әдістері мен нормалары өзгерді. Бұл құрылыс, екінші құрылыс кезеңінің бірінші бөлігі ретінде, темір бетонды қамтыды, бірақ бұрынғы ғимараттардың пішіндері мен материалдарын сақтап қалды. Оның ішкі жағы да сол дәуірдегі стильде безендірілді, мысалы, кітапхана Элизабеттік интерьерге сенімділікпен сілтеме жасады. Солтүстік қатардағы Теологиялық залға бұрынғы орын енді тұрғындарға қосымша жатақхана ретінде берілді. Бұл асхананың адам санына шағын екенін білдірді. Бұл Грей Янг кезеңінде күтілген еді, бірақ 1953 жылы кеңес Сэлмонд пен Бертке залды кеңейту жоспарларын жасауды тапсырды, оның құны 2,500 фунт стерлинг деп бағаланды. Жұмыс 1957 жылдың шілдесіне дейін аяқталды. Кеңейтім төртбұрышты аулаға дейін жетеді, боялған шынылары бар кремненді тереземен аяқталады. Ішінде залдың үстелдеріне арналған платформа орналасқан және бұл бөлменің табиғи кеңеюі сияқты көрінеді. 1959 жылы колледж кеңесі "Оңтүстік қанатты" кеңейту жұмысын қайта бастады. Ақша жиналды, жоспарлар қайта қарастырылды және 1961 жылдың тамызында тендерлер жарияланды. Ғимарат 1963 жылдың 21 сәуірінде 44,501 фунт стерлингке ашылды. Бұл тағы бір темір бетон қаңқасы бар ғимарат, ол қосылған ғимаратқа сәйкес стильдендірілген және безендірілген. Ол "Оңтүстік қанатты" шығысқа қарай кеңейтіп, оңтүстік қатарды қазіргі көлеміне жеткізіп, төртбұрышты одан әрі жапты. Ол сол кезде толыққанды болмаған шығыс қатардың сызығынан сәл қалып қойды. Ол "Росс қанаты" деп аталды. Төртбұрыш әлі де толыққанды болмағандықтан, Теологиялық залының жүз жылдығына орай колледж кеңесі 1974 жылдың тамызында кітапхананы кеңейту арқылы мерекелеуді шешті. Қаржы жинау қиын болды, бірақ жұмыс 1983 жылдың тамызында басталды. Кеңейтім 1984 жылдың 30 мамырында 463,000 долларға ашылды. Бұл тағы бір құрылымдық жағынан заманауи ғимарат, ол айналадағы ортамен үйлесімді. Осы кезде Артур Сэлмонд зейнеткерлікке шықты, бірақ оның ұлы Джон (1940–2008) тәжірибелі маман болды. Қосымша шығыс қатарды оңтүстікке қарай кеңейтіп, оны оңтүстік қатардың сызығына жеткізді, бірақ арасында ашық кеңістік қалдырды. Осымен төртбұрыш толыққанды аяқталды.

Мыңжылдықтан кейінгі салымдар

2008 жылы Хьюитсон ғимараты жаңа құрылған Нокс Министрлік және Лидерлік орталығы (бұрынғы Министрлік мектебі) үшін кеңселер мен оқу кеңістіктерін орналастыруға, сондай-ақ Пресвитериандық мұрағаттар үшін арнайы салынған жайды қамтамасыз ету мақсатында қайта жабдықталды. 2012–13 жылдардың жазында негізгі тұрғын ғимараты ең соңғы құрылыс нормаларына сәйкес болу үшін жер сілкінісіне төтеп беруге күшейтілді. Осымен қатар колледжге 40 жаңа бөлме қосылды. Олардың бір бөлігі негізгі ғимараттың бірінші қабатындағы кеңселер мен бөлмелердің солтүстік жағын қайта жоспарлау нәтижесінде пайда болды, ал қалғандары колледждің «The Close» деп аталатын аймағын қайта жаңарту арқылы құрылды. Бұл мүмкіндікті пайдаланып, негізгі ғимаратты толығымен жаңарту жұмыстары жүргізілді, сондай-ақ Үлкен залды Жас ортақ бөлмеге қосып, колледждегі ресми шараларда қонақтарды тамақтандыруға қолайлы жағдай жасалды. 2019–2020 жылдардың жазында Маккей, Маршалл, Глендиннинг және Уилсон үйлерін қамтитын, колледждің Сомервилл Клоуз деп аталатын аймағына толық масштабты жөндеу жүргізілді.

Басқару мен басшылықтың өзгеруі

2012 жылдың ақпан айында Жаңа Зеландияның Пресвитериан шіркеуінің Бас ассамблеясы Нокс және Салмонд колледждерінің басқару және әкімшілік жауапкершілігін Нокс және Салмонд колледждерінің Кеңесі орнына өз мойнына алу үшін комиссия тағайындады. Бас ассамблея бұл қадамды 2011 жылы колледжді екі рет қараудан кейін жасады – біреуі Отаго университеті, екіншісі Аотеароа Жаңа Зеландияның Пресвитериан шіркеуі жүргізді. Екеуі де колледж мәдениетінің, әсіресе алкогольге қатысты мәселелер мен студенттердің әл-ауқаты бойынша маңызды алаңдаушылықтарды білдірді. Алты мүшеден тұратын комиссияда шіркеу және университет өкілдері тең санымен өкілдік етті. Комиссия көптеген өзгерістердің дереу күшке енгенін және басқа да ұсынылған өзгерістерді көрді, олардың кейбіреулері қызметкерлер, студенттер және түлектер арасында дау тудырды. Колледждің бұрынғы магистрі Брюс Эйткен 2012 жылдың 20 шілдесінде отставкаға кетті. Түлектердің наразылығы ұлттық баспасөз назарына ілікті. 2015 жылы комиссияның өкілеттіктері тоқтатылды және бұрынғы Нокс және Салмонд колледждерінің Кеңесін алмастыру үшін Нокс және Салмонд колледждерінің жаңа Кеңесі құрылды. Осы кезде Пресвитериан шіркеуінің Ассамблея Кеңесі комиссия өз жұмысын аяқтады, өзгерістерді басқару толыққанды жүзеге асырылды және Ноксте мәдени өзгерістер процесі дұрыс бағытта дамуда деп қанағаттанды. 2017 жылы Кеңес Нокс колледжі үшін өзінің көзқарасын жариялады: Студенттердің әрқайсысын құрметтейтін және қолдайтын, ой-өрісін кеңейтетін, қызмет етуге, көшбасшылыққа шақыратын және берік достық байланыстар құратын әлемдік деңгейдегі тұрғын колледж болу. 2021 жылы колледждің алғашқы әйел басшысы Каролина Хепберн Дул тағайындалды. Ол бұрынғы бес жыл бойы колледж директорының орынбасары болған. Мақалада 2015-2017 жылдар аралығында колледжде сексуалдық қысымға ұшыраған немесе зорлық көріп, жапа шеккен бірнеше әйел студенттердің куәліктері келтірілді, олардың көпшілігі колледж басшылығы өз шағымдарын назарға алмағанын немесе жоққа шығарғанын мәлімдеді. Мақала кеңінен медиада жарияланды.

Атақты түлектер

Жоғарыда аталғандардың көпшілігі колледжде тұрған болса, ал теология факультетінің студенттері ретінде білім алғандардың кейбіреулері жекеменшік жатақханада тұрып оқу ақысын алған болуы мүмкін. Колледж 18 Родс стипендиатын (оның ішінде жоғарыда аталғандарды қоса) және бірнеше Гейтс стипендиаты мен Фулбрайт стипендиатын тәрбиеледі. Осы және жоғарыда аталған түлектердің тағы бірнешесі туралы толық мәліметтерді колледждің жүз жылдық тарихынан таба аласыз. Көрсетілген жылдар – бастапқы қабылдау жылдары, қайта оқу кезеңдері емес.