Кіріспе

Көркемөнер оқу орны – көркем өнерге, оның ішінде иллюстрация, кескін салу, фотосурет, мүсін және графикалық дизайн сияқты салаларға басымдық беретін білім беру мекемесі. Көркем өнер мектептері бастауыш, орта, орта білімнен кейінгі, бакалавриат және магистратура деңгейлеріндегі бағдарламаларды ұсына алады, сондай-ақ гуманитарлық ғылымдар мен табиғатты зерттеу сияқты кең ауқымды білім беру мүмкіндіктерін де қамтиды. Көркем өнер мектептерінің оқу бағдарламалары алты негізгі кезеңнен өтті, және әрқайсысы білім берудің барлық деңгейлеріндегі әлемдік заманауи мекемелердің қалыптасуына үлкен үлес қосты. Бұған қоса, көптеген студенттерге көркем өнер мектептерінде кәсіби емес дағдылар да үйретіледі.

Тарих

Николас Хоутон алты анықталған тарихи өнер мектебінің оқу бағдарламасын бөліп көрсетеді: "оқушы, академиялық, формалистік, экспрессивтік, тұжырымдамалық және кәсіби". Осы оқу бағдарламаларының әрқайсысы қазіргі заманғы өнер мектептерінің оқыту жолына және студенттердің өнерді қабылдау тәсіліне әсер етті. Өнер мектептері 1980-ші жылдары толық құқықты университеттер ретінде мойындала бастады. Осыған дейін өнер бағдарламалары тек қосымша іс-шаралар ретінде қолданылып келді, ал туындыларды бағалау жүйесі болған жоқ. Бірақ 1980-ші жылдардан кейін өнер бағдарламалары көптеген мектептер мен университеттерге заңды курстар ретінде енгізіліп, бағалауға жататын болды. Кейбір адамдар бұл қазіргі заманғы өнер студенттерінің шығармашылығын кемсіткенін айтса, енді бірі бұл көркем өнерді басқа пәндермен тең қараудың бір жолы деп санайды.

Үйреншік оқу бағдарламасы

Шеберлік жолы көркемдік пен қолданбалылықтың үйлесімі ретінде өнерді үйретеді. Көбінесе студенттер тамақ пен тұрғын үй алмасу шартымен қандай да бір кәсіпте дамыған шеберге шәкірт болып түсер еді. Көптеген ежелгі шеберлер осылай оқыды, өздерінің шеберлерінен үйрену үшін олардың туындыларын көшіріп немесе олардың стилінде сурет салып тәлім алды. Шәкірттік мерзімі аяқталған соң, студент өзінің алған білімін бүгінгі күні "шедевр" деп аталатын туынды жасау арқылы дәлелдеуге тиіс болды. Қазіргі заманғы білім беруде мұны фотосурет немесе гравюра сияқты практикалық өнер сабақтарында көруге болады. Құрлықтағы мектептердегідей, көптеген мамандықтар компьютерлік жұмысты қамтиды, мысалы, Photoshop, Illustrator немесе 3D Studio Max бағдарламаларында жасалған композициялар. Бұл материалдарды тапсыру және қарау процесі онлайн және офлайн сабақтар үшін дерлік бірдей жүзеге асырылады. Егер онлайн курстар дәстүрлі суреттер немесе басқа да материалдарды талап етсе, олар әдетте оқытушыларға тапсыру және қарау үшін фотоға түсіріліп немесе сканерленеді.

Ерте білім беруде

"International Journal of Art and Design Education" журналының мәліметінше, "жалпы білім беру ортасы сурет салуға деген құлшынысты және оның нәтижесінде туындайтын эмоционалдық пайданы одан да көп дамытуға мүмкіндік береді". Ұлыбританияда жүргізілген зерттеу көрсеткендей, кішкентай кезінен ата-анасы немесе қамқоршылары сурет салуға тартқан балалар өнермен күшті байланысқа ие болған. Осы балалардың сурет салу дағдылары жақсырақ болған және бейнелеу өнері саласында мансап құру мүмкіндігі айтарлықтай жоғары болған.

Өнер мектептері мен психикалық денсаулық

Брайан Гудвиннің «Моцарт әсері» деп аталатын, классикалық музыканы тыңдаудың ақыл-ой және интеллектуалды дамуға пайдалы екенін көрсететін идеяға негізделген зерттеуінде, көркемөнер білімінің кез келген жастағы студенттерге тиімді екені анықталды. Зерттеу сонымен қатар музыка мен суреттің посттравматикалық стресс синдромы (ПТСР), алаңдаушылық және депрессия белгілерін жеңілдетуге көмектесетінін көрсетті. Бұл мектептер соңғы бес жылда 15 миллион доллардан астам қаржыны зерттеуге жұмсаған төрт білім ордасының қатарында. OCAD университетінің ғылыми-зерттеу қаржысы 2011–12 жылдары 3,2 миллион долларға жетті. Барлық төрт университетте де сурет салу, жаңа медиа және дизайн сияқты маңызды пәндер оқытылады. Соңғы бес жылда Эмили Карр университеті студенттері мен түлектері еліміздегі марапаттардың көп бөлігін жеңіп алды. NSCAD университеті 1887 жылы Анна Леоновенс және Галифакстың басқа да әйелдері тарапынан құрылды. 1970-ші жылдары Гарри Кеннедидің басшылығымен концептуалды өнердегі жаңашылдығы үшін мектеп халықаралық деңгейде танымал болды. Шағын болғанына қарамастан, 1973 жылы «Art in America» журналы NSCAD-ті «Солтүстік Америкадағы ең жақсы өнер мектебі» деп атады, ал соңғы кезде «The Globe and Mail» газеті оны Канаданың «ең көрнекті» университеті деп бағалады. Маунт-Аллисон университетіндегі бейнелеу өнерінің тарихы 1854 жылы Әйелдер академиясының ашылуына дейін жетеді. Одан бері ол оқу бағдарламасының маңызды бөлігі болып табылады. 1941 жылы Маунт-Аллисон Канадада бейнелеу өнері саласындағы бакалавр дәрежесін берген алғашқы университет атанды. Департамент тарихының көп бөлігі, және қазір де, Оуэнс өнер галереясымен тығыз байланысты. 1965 жылға дейін, департамент Гейрднер көркемөнерлер ғимаратына көшіп келгенге дейін, галереяда орналасқан болатын. Одан бері галерея кеңейтіліп, Маритим аймағындағы ең ірі галереялардың біріне айналды, университет пен қоғамға қызмет етеді. 2014 жылы департамент Пурди Кроуфорд өнер орталығындағы жаңа, заманауи студиялық кешенге көшірілді. 2020 жылы қайырымдылық көмегімен Пьер Лассонде көркемөнер мектебі құрылды, ол бағдарламаның өнерді қолдау және дамыту саласындағы ұзақ тарихын жалғастырады, сондай-ақ жаңа білім беру, ғылыми зерттеулер мен өнер бастамаларын күшейтеді.

Орта мектептер (Онтарио аймағы)

Клод Уотсон өнер мектебі және Карен Каин өнер мектебі – Онтарионың Торонто қаласындағы орта жастағы мемлекеттік өнер мектептері. Олар Эрл Хейг орта мектебіндегі Клод Уотсон бағдарламасымен, сондай-ақ Этобикок өнер мектебі, Розедейл Хайтс өнер мектебі, Вексфорд колледжінің өнер мектебі және католиктік Кардинал Картер өнер академиясымен жалғасады. Брэмптон қаласында Мейфилд орта мектебінің аймақтық өнер бағдарламасы мемлекеттік жоғары мектеп деңгейінде өнер мектебін ұсынады. Миссиссауга қаласындағы Каутра Парк орта мектебі де мемлекеттік жоғары мектеп деңгейіндегі өнер мектебінде аймақтық өнер бағдарламасын ұсынады. Сент-Рох католик орта мектебі мен Сент-Томас Аквин орта мектебінің католик жоғары мектеп деңгейінде аймақтық өнер бағдарламалары бар. Оттава қаласының Урбандейл ауданындағы Кантербери орта мектебі – өнерге бағытталған мектеп.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-тағы көркемсурет және дизайн мектептері, көркемсурет бакалавры немесе көркемсурет магистрі дәрежелерін ұсынады, негізгі түрлеріне бөлінеді, олардың арасында кейбір ұқсастықтар мен айырмашылықтар бар. Ең жоғары бағаланған мектептер 1991 жылы құрылған және Көркемсурет және дизайн жеке колледждерінің қауымдастығы (AICAD) деп аталатын консорциумға мүше. Бұл мектептер коммерциялық карьералық мектептерден өзгеше, олар көркемсурет және дизайн курстарымен қатар, либералды өнер курстарының маңызды бөлігін талап етеді, осылайша жан-жақты колледж білімін береді. Сондай-ақ, Чикаго өнер институтының Рузвельт университетімен, Саффолк университетінің Жаңа Англия өнер және дизайн мектебімен, Лесли университетінің Бостон өнер институтымен, Браун университетімен Род-Айленд дизайн мектебімен, Мэриленд өнер институтының колледжімен және Джонс Хопкинс университетімен, Джордж Вашингтон университетімен, Туфтс университетімен бірлескен Көркемсурет мұражайының мектебімен, Темпл университетінің Тайлер өнер мектебімен, Жаңа мектептегі Парсонс дизайн мектебімен, Индиана университетінің Херрон өнер мектебімен өнер мектептері мен университеттер арасындағы серіктестіктер де бар. АҚШ-та мемлекет тарапынан қолдау көрсетілетін кем дегенде екі тәуелсіз өнер мектебі бар: Нью-Йорктегі мемлекеттік университет жүйесінің бөлігі болып табылатын Fashion Institute of Technology және Массачусетс өнер және дизайн колледжі. Нью-Йорктегі Купер Юнион өнер мектептерінің ішіндегі ең таңдаулы мектеп болып саналады, қабылдау көрсеткіші 4% және барлық студенттер жартылай стипендиямен оқиды. Йель университетінің Йель өнер мектебі екі жылдық MFA бағдарламасында тек магистратураны ұсынады. 2007 жылдың 1 ақпанындағы "Йель" газетінің хабарлауынша, 2009 жылғы бакалаврлерге 1215 өтініш келіп түскен, ал 55 студент қабылданатын болады. Өнер мектебінің мөлшері бойынша келесі деңгейде үлкен өнер немесе дизайн факультеті, мектебі немесе университеттің колледжі тұрады. Егер ол колледж болса, мысалы, Айова штатының дизайн колледжі, онда студиялық өнер, графикалық дизайн, фотосурет, сәулет, ландшафттық сәулет, интерьер дизайны немесе интерьер архитектурасы, сондай-ақ өнер, дизайн және сәулет тарихы салаларын қамтиды. Кейде бұл жай ғана өнер, сәулет және дизайн мектептері, мысалы, Иллинойс университетінің Урбана-Шампейндегі Көркем және қолданбалы өнер колледжі немесе Йель өнер мектебі. 3000-нан астам студенті бар Виргиния Комонвелл университетінің өнер мектебі – елдегі ең ірі өнер мектептерінің бірі және мемлекеттік университеттер арасындағы ең жоғары рейтингке ие. Үлкен мекемелердегі өнер мектептері арасында айырмашылықтар бар, алайда маңызды элемент – университеттердегі бағдарламалар көбінесе тәуелсіз өнер мектептерімен салыстырғанда, көбірек либералды өнер курстарын және студиялық жұмысты аз қамтуға бейім. Соңғы және ең көп таралған өнер мектебінің түрі, мемлекеттік немесе жеке бағдарлама, университет немесе колледжде орналасқан. Бұл әдетте BA бағдарламасы, бірақ сонымен қатар BFA, MA немесе MFA болуы мүмкін. Бұл бағдарламалар өнердегі жалпы білім беруге баса назар аударады және нақты салада мамандықты міндетті түрде талап етпейді, бірақ мамандану мүмкіндігін ұсынады. Кейбір аккредиттеу немесе кәсіби ұйымдар мамандануды кәсіби жетістікке жете алатын кейбір салаларда жеткілікті дайындық ретінде қабылдамайды. Бұл графикалық дизайн үшін, әдетте, ең төменгі талап – графикалық дизайн бойынша BFA мамандығы. Көптеген білім беретін мекемелер классикалық реализм және академиялық сурет салу мен сызу бойынша қарқынды оқытуды ұсынбайды. Лайм академиясы көркемсурет колледжі осы білім беру моделінің колледждік нұсқасы болып саналады. Бұл олқылықты Ателье өнер мектептері (суретшінің студиясында орналасқан мектептер) немесе Нью-Йорк өнер академиясы, Ұлттық дизайн академиясы, Нью-Йорк студиялық мектебі, 1805 жылы құрылған Пенсильвания көркемсурет академиясы (PAFA), 1875 жылы құрылған Нью-Йорк өнер студенттері лигасы сияқты жеке орындар толтырады.

Франция

Францияда өнер мектептерінің тарихы ұзақ. Ең көнесі – 1648 жылы Шарль Ле Брун құрған Париж көркемсурет мектебі, ал қазіргі қоғамдық өнер мектептерінің көпшілігі екі ғасырдан астам тарихқа ие: Нанси (1708), Тулуза (1726), Руан (1741) және т.б. Кейбір мектептер академия деп аталып, беделді оқу орындары болған, олар көрнекті суретшілер мен мүсіншілерді даярлауға арналған. Ал басқалары "école gratuite de dessin" (сурет салудың тегін мектебі) деп аталды және өнеркәсіпшілерді тәрбиелеумен айналысты. Қазір Францияда бакалавр (DNA) және магистр (DNSEP немесе DNSAP) дәрежелерін беруге құқығы бар 45 ұлттық немесе аймақтық мемлекеттік өнер мектептері бар. Олар университеттер құрамына кірмейді.

Германия

Нюрнберг көркемсурет академиясы (немісше: Akademie der Bildenden Künste Nürnberg) 1662 жылы Якоб фон Сандрарт құрған және неміс тілді Орталық Еуропадағы ең көне өнер академиясы болып табылады. Одан бері бейнелеу және қолданбалы өнер білімнің маңызды салаларын құрады, бірақ ғасырлар бойы басымдықтар бірнеше рет өзгеріп отырды. Бүгінде білім алу салааралық байланыс, бейнелеу және қолданбалы салалар арасындағы әңгімелесу түрінде жүзеге асырылады. Оған жаңа мамандықтар мен жаңа медиа технологияларын зерттеу бағдарламасы қосылған.

Италия

Италияда мемлекет тарапынан қаржыландырылатын жиырма көркем өнер академиясы және заңмен мойындалған он сегіз жеке және мемлекеттік академия бар. Бұл академиялардың бәрі, сондай-ақ барлық музыка консерваториялары, музыкалық зерттеу институттары және басқа да білім беру орындары Италияның Университет және зерттеулер министрлігінің AFAM (Alta Formazione Artistica, Musicale e Coreutica) деп аталатын арнайы бөлімшесінде бірігеді.

Бельгия

Көркемсурет мектептеріне Корольдік Көркемсурет академиясы, Эколь суперьёр дес Ар дю Сирк және Ла Камбр жатады.

Нидерланды

Гаагадағы Корольдік өнер академиясы 1682 жылы құрылған және Нидерландыдағы ең ірі және ең көне өнер мекемесі болып табылады. Эйндховен Дизайн академиясы 1955 жылы құрылған. Геррит Ритвельд академиясы 1924 жылы Амстердамда құрылды, сол кездегі басты назары Де Стийл және Баухаус болды.

Швеция

Швецияда өнер мектептерінің тарихы 18 ғасырдың бірінші жартысынан басталады. Студенттер 1735 жылы құрылған Корольдік өнер институтына қабылдана алады. 1844 жылы демалыс күндері жұмыс істейтін шеберлер үшін жартылай штатты өнер мектебі ретінде ашылған, "Konstfack" деп аталатын Өнер, қолөнер және дизайн университетінің колледжі – керамика, шыны, тоқыма, металл өңдеу және тағы да басқа салаларда бакалавр және магистр дәрежелерін ұсынатын өнер колледжі. Гетеборг, Малме және Умеа қалаларындағы университеттерге қарасты жоғары оқу орындары да бар.

Ұлыбритания

Кейде «көркем мектеп» анықтамасына ең сәйкес келетіндері – автономды колледждер немесе өнер мектептері, олар жоғары және жоғары емес білім беру деңгейлеріндегі курстарды ұсынады. Мұндай мектептердің шамамен он сегізі Ұлыбритания өнер және дизайн институттары қауымдастығының туымен біріккен. Басқалары, тікелей үлкен, пәнге қатысты емес университеттермен (мысалы, Слэйд өнер мектебі) байланысты. Көптеген өнер мектептері, егер олардың бағыты қандай болмасын, 16 жастан бастап аспирантура деңгейіне дейін білім беру мүмкіндіктерін ұсынады. Колледждердің ауқымы негізінен жоғары емес білім беретін мекемелерден бастап, зерттеулерге бағытталған мамандандырылған институттарға дейін жетеді. Мысалы, Лондон өнер университеті алты бұрынғы тәуелсіз мектепті біріктіретін федералды құрылымды институт. Оларға Камбервелл өнер колледжі, Централ Сент-Мартинс, Челси өнер колледжі, Лондон коммуникация колледжі, Лондон сән колледжі және Уимблдон өнер колледжі кіреді. Сондай-ақ, Слейд көркем өнер мектебі, Равенсборн университеті (Лондон), Корольдік өнер колледжі және Голдсмитс колледжі (Лондон университеті) бар, олардың әрқайсысы бірыңғай оқу жүйесі аясында бакалавр және магистратура дипломдарын тағайындайды. Корольдік өнер колледжі дипломдық және магистратуралық білім беруге ерекше назар аударатын ерекше жағдайды құрайды. Лондоннан тыс Ұлыбританиядағы өнер мектептеріне Боурнмут өнер университеті, Ковентри өнер және дизайн мектебі, Шығармашылық өнер университеті, Дункан Джорданстон өнер және дизайн колледжі, Эдинбург өнер колледжі (Эдинбург университетінің бөлігі), Глазго өнер мектебі, Грей өнер мектебі, Херефорд өнер колледжі, Лидс өнер колледжі, Ливерпуль өнер мектебі (Ливерпуль Джон Мурс университетінің бөлігі), Лафборо университетінің өнер және дизайн мектебі, Манчестер өнер мектебі (Манчестер Метрополитен университетінің бөлігі), Норвич өнер университеті, Морей өнер мектебі (Таулар мен аралдар университеті), Солтүстік өнер мектебі және Плимут өнер және дизайн колледжі кіреді. 1970 жылдардан бері дипломдар осы саладағы ең жоғары біліктілік ретінде алмастырылды. Толыққанды дербес мекемелер үшін бакалавр (Hons) деңгейінен жоғары біліктіліктерді бекіту үшін университеттермен байланыс орнату арқылы келісімдер жасау дәстүрлі болып келген. Көптеген университеттер бейнелеу өнері бойынша бағдарламаларды ұсынуға бейімделді, ал бұрынғы тәуелсіз өнер мектептері осындай дипломдарды ұсыну үшін политехникалық және университеттермен бірікті. Бұл ережеден ерекшелік – Лондон өнер мектебінің Сити және Гильдиясы, ол тек көркем өнерге және оған қатысты салаларға, мысалы, ою-өрнек және консервацияға бағытталған тәуелсіз өнер мектебі. Бірнеше өнер мектептері университет мәртебесін алды, атап айтқанда Боурнмут өнер университеті, Шығармашылық өнер университеті, Лондон өнер университеті және Норвич өнер университеті. Куртольд өнер институты, Лидс өнер колледжі және Корольдік өнер колледжі танылған мекемелер, олардың кейбіреулері диплом беру өкілеттігіне ие. Ұлыбританиядағы көптеген мамандандырылған мекемелердің тарихы 19 ғасырға немесе одан да ертерек кезеңге дейін жетеді, олар көбінесе үкіметтік бастамалардың нәтижесінде құрылған.

Индонезия

Индонезиядағы алғашқы өнер мектебі 1947 жылы Саймон Адмираал (Жакарта лицейінің сурет мұғалімі) және Риес Малдер (голландиялық суретші) бастамасымен Бандуңде орналасқан Университеттік суретшілерді және қолөнершілерді даярлау курсы болды. Бұл мектеп Индонезия университетінің Техникалық факультетінің құрамына кірді (Индонезия тілінде: Fakultas Teknik Universitas Indonesia). Бүгінде мектеп сол жерде, Бандунг Технологиялық институтының Өнер және Дизайн факультеті ретінде жұмыс істейді. Университеттік курс ашылғаннан кейін, 1950 жылы Жокжакартада ASRI (Индонезия бейнелеу өнері академиясы) ашылды, қазір ISI Жокжакарта деп аталады. Қазір Индонезияның ірі аралдарының әрқайсысында белгілі өнер мектептері бар, олар ISI (Индонезия өнер институты) және ISBI (Индонезия өнер және мәдениет институты) ашылуымен құрылды. Мысалы, ISI Суракарта, ISI Денпасар, ISBI Ачех, ISBI Папуа, ISBI Калимантан және ISBI Бандунг. Сонымен қатар, Индонезияда танымал жеке өнер мектептері мен бағдарламалары бар, атап айтқанда, Джакарта өнер институты (Institut Kesenian Jakarta), Бандунгтегі Telkom университетінің бейнелеу өнері бағдарламасы және Мараната университеті.

Австралия

Австралиядағы өнер мектептері көбінесе 1980-жылдардың соңындағы Докинс жоғары білім реформаларының нәтижесінде Австралия университеттерінің құрамында орналасқан. Докинс реформаларына дейін университеттердегі өнер мектептері мен жекелеген өнер колледждерінің араласқан түрлері болған. Қазіргі уақытта өнер мектептерін 1981 жылы құрылған және бастапқыда Ұлттық өнер және дизайн мектептері басшыларының кеңесі деп аталған Австралия университеттері өнер және дизайн мектептері кеңесі (ACUADS) білдіреді. ACUADS-қа 30 мүше кіреді:

Австралияда Джулиан Эштон өнер мектебі сияқты басқа да өнер мектептері бар, бірақ олар TEQSA аккредиттеуіне ие емес немесе университет жүйесінен тыс, пайда табуға бағытталған жекеменшік мекемелер болып табылады.