Кіріспе

МЛБ 1920 жылғы ереже өзгерістері, нәтижесінде шабуылдық өнімділік артты. "Тірі доп дәуірі", сондай-ақ "жанды доп дәуірі" деп те аталады, – 1920 жылы басталып, қазірге дейін жалғасып келе жатқан Үлкен Лига Бейсболының кезеңі. Бұл 1920 жылға дейінгі "өлген доп дәуірі" деп белгілі кезеңмен қарама-қайшы келеді. "Тірі доп дәуірі" атауы шабуылдық статистиканың күрт өсуінен туындады, бұл 1920 жылы енгізілген ереже өзгерістерінің тікелей салдары болды, соның нәтижесінде доптың "жанды" болғаны туралы әңгіме тарады. Тірі доп дәуірі – бейсболдың қайтадан маңыздылыққа ие болып, үлкен танымалдылыққа ие болған дәуір.

Өлі топ дәуірі (1920 жылға дейін)

1920 жылы ереже өзгергенге дейін бір допты бүкіл ойын бойы қолданылатын, ол тозығына жеткен жағдайда ғана ауыстырылатын. Пичерлерге допты бүлдіруге, сырғытуға, оған бөтен заттар жағуға (мысалы, топырақ немесе сілекей) және тіпті абразивті тақтайшамен кесуге рұқсат етілді. Допты қатерлі соққыдан немесе хоум-раннан кейін де алмастырмайтын, керісінше, жанкүйерлер оны қайта пайдалану үшін алаңға лақтыратын. Осының салдарынан ойын барысында доп тозып, ластана, көру қиын болып, траекториясы болжай алмайтын болып кететін. Сонымен қатар, доптың физикалық тозуы оның серпімділігін азайтып, қашықтыққа соғуды қиындататын. Бұл факторлар пичерлерге соққы берушілерге қарағанда үлкен артықшылық беріп, нәтижесінде аз гол соғылатын ойындарға әкелді. 1920 жылға дейін аз гол соғылуына себеп болған басқа да ережелер болды. 1901 жылы Ұлттық лига "қателі соққы ережесін" қабылдады, ол қателі соққыларды соққы ретінде есептеді. Бұл ережеге дейін соққы берушілер көптеген шекаралық доптарды қауіпсіз соға алатын, бұл пичерді шаршатып қана қоймай, сонымен қатар көбірек соққы алуға мүмкіндік берді, себебі "кездейсоқ" соққы да ойынға түсуі мүмкін еді. Қателі соққы ережесі енгізілгеннен кейін, соққы беруші көптеген доптарды соқпай өткізіп жіберуге мәжбүр болды, бұл соққылардың жалпы санын күрт азайтты. 1903 жылы Америка лигасы да осы ережеге орай әрекет етіп, оны жалпыға бірдей ереже етіп бекітті.

Ережелер өзгерісі

Өлі доп дәуірі 1920 жылғы маусымда Кливленд командасының шортстопы Рей Чепменнің қазасынан кейін аяқталды. Чепман Нью-Йорк Янкистерге қарсы өткен ойынның 5-іннингінде Карл Мейстің төменнен тастаған добына шағылысып көз жұмды. Куәгерлер Чепманның доптан қашуға тырыспағанын, ал ол допты көре алмаған болуы мүмкін екенін айтты. Бейсболдың жаңа комиссары Кенесау Маунтин Лэндис Чепменнің өліміне жауап ретінде, сондай-ақ ойынды қызықты ету мақсатында сол маусымда бірнеше жаңа ережелер енгізді. "Өлі" доптан "тірі" допқа өту кезінде доптардың құрылымы өзгертілмеді, ережелер доптарды қалай күту керек дегенге қатысты өзгертілді. 1920 жылдан бастап, доптар тозудың бірінші белгісі байқалғанда ауыстырылатын болды, нәтижесінде доп әлдеқайда жарқырап, соққышыға көруге оңай болды. Бұдан былай питчерлерге допты бұзуға, сырғытуға немесе оған жат заттар жағуға рұқсат етілмеді, бірақ түкірткі шарымен тастауды жиі қолданатын 17 питчерге зейнеткерлікке шыққанға дейін оны тастауға рұқсат берілді. Соңғы рет оны заңды түрде тастаған Бёрли Граймс 1934 жылдың 20 қыркүйегінде болды.

1920 жылғы ережелердің өзгеруінің әсері

Ережелер өзгеруінің әсері дерлік бірден сезілді. 1920 жылы ойын әдеттегідей аз ұпайлы ойындардан жоғары ұпайлы ойындарға ауысты, сонымен қатар үйге жүгіруге жаңаша сенім пайда болды. Сол жылы Бейб Рут 54 гол соғып рекорд орнатты (бұрынғы 29 голының рекордын бұзып). Руттың табысына оның битасын төмен ұстап, жоғары соққы беруі, яғни үйге жүгіруге тырысуы көмектесті. Оның 1920 жылы соққан 54 үйге жүгіруі сол кездегі басқа 15 команданың 14-інен көп болды және ол сол маусымда Джордж Сислердің екінші ең жоғары көрсеткішінен – 19 голдан үш есеге жуық болды. Оның табысын көрген (және одан кейін келген танымалдылығын көрген) жас ойыншылар, Лу Гериг және Мел Отт сияқты, 1920 жылдары дебют жасап, Руттың үлгісін қабылдады. Содан бері үйге жүгіру бейсболдың маңызды бөлігі болып табылады. Рут 1921 жылы 59 үйге жүгіріп, өзінің бұрынғы рекордын жаңартты; алты жылдан кейін ол тағы да 60 үйге жүгіріп, 34 жыл бойы бір маусымдағы рекордты сақтап қалды. 1920 жылы енгізілген ереже өзгерістері үлкен лига бейсболында ұпайлардың және үйге жүгірулердің көбеюіне үлкен әсер еткенімен, 1920 жылға дейін табысқа жеткен белгілі ойыншылар (Сислер, Тай Кобб және Трис Спикер сияқты) 1920 жылдары өздерінің бұрынғы табысты соққы стилін сақтап қала алды. Мұндай табыс Сислердің (және басқалардың) битасын қысқалап ұстауымен байланысты, нәтижесінде соққыдан шығу саны азайды және екі ұпайлы соққылар көбейді. 1920 жылы Джордж Сислер де бір маусымда 257 соққыдан тұратын ұзақ жылдарға созылған рекорд орнатты, ол 2004 жылы Сиэтл Маринерс командасының Ичиро Сузуки 262 соққы жасағанға дейін 84 жыл бойы бұзылмады. «Тірі доп» дәуірі де питчерлерге елеулі әсер етті. 1910-1920 жылдар аралығында, «өлген доп» дәуірінің соңғы онжылдығында, сегіз питчер 30 жеңіске жетті. 1921 жылғы маусымның басынан бері, «тірі доп» дәуірінің алғашқы толық маусымынан бері, тек үш питчер 30 жеңіске жетті: 1931 жылы Лефти Гроув; 1934 жылы Диззи Дин; және 1968 жылы Денни Маклейн.