Кіріспе

Гонконгтағы тұрғын үйге меншік бағдарламасы

Тұрғын үйге меншік бағдарламасы (HOS) – Гонконгтың Тұрғын үй басқармасы басқаратын, субсидияланған сату арқылы іске асырылатын мемлекеттік тұрғын үй бағдарламасы. Бұл бағдарлама 1970 жылдардың соңында мемлекеттік тұрғын үй саясатының бір бөлігі ретінде екі мақсатпен құрылды: жалдамаға тұратын пәтерлердің жақсы жағдайдағы тұрғындарынан бос пәтерлерді алу арқылы оларды тұрғын үйге мұқтаж отбасыларға қайта бөлуді ынталандыру; сондай-ақ жеке секторда сатып алуға мүмкіндігі жоқ отбасыларға үй иелігіне қол жеткізуге мүмкіндік беру. Бағдарлама аясында мемлекет жарамды тұрғын үй иелеріне және төмен кірісті тұрғындарға пәтерлерді нарықтық бағадан төмен, әдетте 30-40% жеңілдікпен сатады. Бұл бағдарлама бірліктерді екінші қол нарығында талаптарға сай келетін басқа отбасыларға сатуды немесе бастапқы сатып алу кезінде берілген жеңілдіктің жаңартылған құнына тең сыйлықақы төлегеннен кейін ашық нарықта сатуды шектейді. Қосалқы бағдарлама ретінде Тұрғын үй басқармасы жергілікті жеке құрылыс салушылармен Жеке Сектордың Қатысу Бағдарламасы (PSPS) аясында мүлікті сату туралы келісімдер жасады. 1995 және 2000 жылдар аралығында Гонконгтың Тұрғын үй қоғамы төменгі орта тапқа жататын, кірісі Тұрғын үйге меншік бағдарламасының талаптарын асып түскен, бірақ жеке тұрғын үй сатып алуда қиындыққа тап болған отбасылар үшін «Орта таптық» тұрғын үй бағдарламасын ұсынды. 2002 жылы жылжымайтын мүліктің құнының төмендеуі үкіметті жаңа Тұрғын үйге меншік бағдарламасын салуды тоқтатуға мәжбүр етті. Гонконг үкіметі 2011 жылы аумақтағы тұрғын үй бағасының жоғары деңгейіне байланысты туындаған қоғамдық наразылыққа жауап ретінде HOS бағдарламасын қайта бастағанын жариялады. Үкімет он жылдық тұрғын үй бағдарламасын жариялады және қоғамдық тұрғын үйді басқару үшін Гонконгтың Тұрғын үй басқармасын құрды. 1978 жылдан 2003 жылға дейін үкімет PRH тұрғындары және төмен және орта кірісті отбасылар үшін Тұрғын үйге меншік бағдарламасын іске асырды. Алғашқы жоспар 1978 жылы іске қосылды және 1980 жылы пәтерлердің алғашқы тобы қолжетімді болды, ал алғашқы мүліктер Квай Чунгтағы Юет Лай кешені, Кван Тонгтағы Шун Чи кешені, Чай Вандағы Шан Цуи кешені, Хо Ман Тиніндегі Чун Ман кешені, Ша Тиніндегі Суи Ву кешені және Абердиндегі Юэ Фай кешені болды. 1987 жылы үйге меншікке деген сұраныстың артатынын болжап, үкімет ескі тұрғын үйлерді қайта дамыту жоспарын іске қосты және мемлекеттік тұрғын үйді жалға алушыларына сатып алуға болатын пәтерлердің таңдауын кеңейтті. Үй сатып алуға арналған несие беру бағдарламасы енгізілді, бастапқыда 2000 несиеге 50 000 Гонконг долларын пайызсыз беру квотасы берілді, бұл жеке сектордағы жаңа үйлерге аванс төлеуге мүмкіндік берді. 1991 жылдың желтоқсан айында 17 жоба бойынша Тұрғын үй басқармасының 6452 пәтерін сатып алуға үлкен асығушылық болды. Пәтерлер 40% жеңілдікпен сатылатын болды, бұл соңғы бірнеше жылдағы ең тартымды ұсыныс еді. 2001 жылдың 3 қыркүйегінде бас хатшы доктор Майкл Суен Минг Юнг Тұрғын үйге меншік бағдарламасы тоқтатылатынын мәлімдеді. Тұрғын үй басқармасы 2002 жылдың маусым айының соңына дейін 10 айға HOS және PSPS пәтерлерін сатуды тоқтатты. Әкімшілікке жауапты бас хатшы Дональд Цанг 2005-2006 жылдарға дейін HOS пәтерлерінің сатылуы жылына 9000-нан аспайтынын, ал жеке сектордың тұрғын үй нарығымен бәсекелестіктен аулақ болу қажеттігін мәлімдеді. Бұдан кейін HOS бағдарламасына түбегейлі қысқартулар енгізілуі күтілді. Тұрғын үй басқармасы 2011 жылға дейін артық HOS пәтерлерін топтап сата бастады. 2011 жылы үкімет үйге меншік иеленуге деген ұмтылыстың артуына байланысты Тұрғын үйге меншік бағдарламасын қайта жариялады. Қазірге дейін 460 000-нан астам субсидияланған тұрғын үй пәтері сатылды.

Қысқа үймелеу

2000 жылы бұл жоба қысқа мерзімді үйінділерге байланысты дауға ұшырады, нәтижесінде Тұрғын үй басқармасының басшысы Розанна Вонг отставкаға кетті, ал тұрғын үй директоры Тони Миллерге сөгіс жарияланды. Ша-Тиндегі Юй Чуй сотының 2 блогының құрылысы кейінге шегерілді, себебі олар бұзылып, шамамен 250 миллион гонконг долларына қайта салынуы керек болды. Wai Kee Group компаниясының да қатысы болды, ал Strickland есебі жарияланғаннан кейін оның бірнеше компаниясы үкіметтік жобалардан шеттетілді.

Қайта сату

Тұрғын үй иелену схемасының тұрғын үй қорындағы мемлекеттік тұрғын үйлер Тұрғын үй туралы заңға сәйкес сату шектеулеріне жатады. Тұрғын үйді жеке меншік жүйесі бойынша екінші нарық тек қана төмен кірісті тұрғындар мен мемлекеттік жалға алу тұрғындары үшін ашық. HOS мемлекеттік тұрғын үй бірліктеріне ие болғаннан кейін үш жыл өткен соң, меншік иелері өз үйлерін HOS екінші нарығына қою үшін Тұрғын үй басқармасынан сертификат алуға құқылы, субсидияланған жер салымын төлемей (әдетте 35-50 пайыздық жеңілдік). HOS мемлекеттік тұрғын үйін сатқан меншік иелері енді ешқандай мемлекеттік тұрғын үйге үміткер бола алмайды. Олар бес жылдан кейін жер салымын субсидияламай, тұрғын үйді екінші нарыққа қоюға өтініш бере алады, немесе Тұрғын үй саласы директорының шешімімен алдымен субсидиялар мен жер салымын толық төлеп, сату шектеулерін алып тастау туралы өтініш бере алады. 2002 жылы құрылыс салушылар жылжымайтын мүліктің бағасының төмендеуіне шағымданып, HOS сияқты схемалардың әділ емес бәсекесінен тұрғын үй нарығының бұрмаланғанын мәлімдеді. Мемлекеттік жалға алушы екінші қол HOS пәтеріне көшсе, үш рет субсидия алатыны назар аудартылды. Үкімет PSPS бағдарламасын тоқтатты, сол кезде жобаланып жатқан құрылыстар мемлекеттік тұрғын үйге айналдырылды немесе жеке кәсіпкерлерге сатылды. Жаңа HOS кешендерінің құрылысы 2002 жылдың қараша айында тоқтатылды, сондай-ақ TPS бағдарламасы да тоқтатылатыны жарияланды.

Хунг-Хом жарым аралы дау-дамай

PSPS жобаларының бірі – New World Development және Sun Hung Kai Properties компаниялары салған 2,470 пәтерлі Hung Hom Peninsula кешені, New World Development компаниясына 864 миллион гонконг долларына сатылды. Бұл компания кейіннен үлесінің жартысын Sun Hung Kai Properties компаниясына өткізді. 2004 жылы консорциум бұл ғимараттарды бұзып, орнына элиттік пәтерлер салуды жариялады, бұл «корпоративтік ашкөздікті» қанағаттандыру үшін «толыққанды жақсы ғимараттарды» бекер бұзуға қарсы халықтың наразылығын тудырды. Күтпеген жағдайды еске түсіріп, жобалаушылар 2004 жылдың 10 желтоқсанында жобадан бас тартты. Оның орнына ғимараттар күрделі жөндеуден өтті.