Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орион шоқжұлдызындағы үш жұлдыздың астеризмі, Орион шоқжұлдызындағы топтама, «Орионның белдеуі» немесе «Орионның белдеуі» деп аталатын, сондай-ақ «Үш патша» немесе «Үш қарындас» деп белгілі астеризм. Ол Alnitak, Alnilam және Mintaka – үш жарқын жұлдыздан тұрады, бұл әлсіз серіктері бар көк супергигант жұлдыздар. Түнгі аспанда Орионды табудың ең оңай жолы – Орионның белдеуін іздеу. Жұлдыздар дерлік түзу сызықта шамамен бір-бірінен тең арақашықтықта орналасқан, сондықтан оларды осы атпен аталатын аңшының киіміне ұқсатып елестетуге болады. Олар Солтүстік қыста/Оңтүстік жазда, әсіресе қаңтар айында сағат 21:00 шамасында жақсы көрінеді.
Asterism of three stars within the constellation of Orion
the group within the constellation Orion
Orion's Belt or the Belt of Orion, also known as the Three Kings or Three Sisters, is an asterism in the constellation Orion. It consists of three bright stars – Alnitak, Alnilam and Mintaka – which are blue supergiant stars with fainter companions. Looking for Orion's Belt is the easiest way to locate Orion in the night sky. The stars are more or less evenly spaced in a nearly straight line, and so can be visualized as the belt of the eponymous hunter's clothing. They are best viewed in the early night sky during the Northern Winter/Southern Summer, in particular, the month of January at around 9:00 pm.
Белдіктің құрамдас бөліктері
Орион шоқжұлдызын құрайтын үш жұлдыздың аттары араб тілінен келген. Аль-Низам (النظام) "інжу маржандарының тізбегі" деген мағынаны білдіреді немесе "нилам" ("сапфир") сөзімен байланысты; әр түрлі жазылу нұсқаларына Альнихан және Альнитам кіреді, олардың үшеуі де транслитерация немесе көшіру қатесі болуы мүмкін.
The names of the three stars that comprise the Orion constellation come from Arabic. Al nizam (النظام) means "string of pearls" or is related to the word nilam ("sapphire"); spelling variants include Alnihan and Alnitam, with all three evidently being mistakes in transliteration or copy errors.
Алнитак
Алнитак (ζ Orionis) – Орионның белдеуінің шығыс жағындағы үш жұлдыздық жүйе. Ол Жерден 1260 жарық жылы қашықтықта орналасқан. Алнитак B – 4-дәрежелі B типіндегі жұлдыз, ол Алнитак A-ны 1500 жыл сайын айналып шығады. Басты жұлдыз (Альнитак A) өзі жақын екі жұлдыздан тұрады: Альнитак Aa (спектральдік типі O9.7 Ibe болатын көк супергигант, көрінетін шамасы 2.0) және Альнитак Ab (спектральдік типі B1IV болатын көк субгигант, көрінетін шамасы шамамен 4). Альнитак Aa-ның массасы Күннен 28 есеге дейін артық, ал диаметрі 20 есе үлкен деп есептеледі. Бұл түнгі аспандағы O классындағы ең жарқын жұлдыз. Ол Жерден шамамен 720 жарық жылы қашықтықта орналасқан.
Alnitak (ζ Orionis) is a triple star system at the eastern end of Orion's belt and is 1,260 light years from the Earth. Alnitak B is a 4th magnitude B type star which orbits Alnitak A every 1,500 years. The primary (Alnitak A) is itself a close binary, comprising Alnitak Aa (a blue supergiant of spectral type O9.7 Ibe and an apparent magnitude of 2.0) and Alnitak Ab (a blue subgiant of spectral type B1IV and an apparent magnitude of about 4). Alnitak Aa is estimated to be up to 28 times as massive as the Sun and have a diameter 20 times greater. It is the brightest star of class O in the night sky. It is estimated to be around 720 lightyears from Earth.
Аллилам
Алнилам (ε Orionis) – Жерден шамамен 2000 жарық жылы қашықтықта орналасқан, шамасы 1,70-ке тең супергигант жұлдыз. Аспандағы ең жарқын жұлдыздардың 29-ы және Орион шоқжұлдызындағы төртінші жарқын жұлдыз. Ол Күннен 375 000 есе артық жарық шығарады. Оның спектрі басқа жұлдыздарды жіктеу үшін қолданылатын тұрақты нүктелердің бірі болып табылады.
Alnilam (ε Orionis) is a supergiant, approximately 2,000 light years away from Earth and magnitude 1.70. It is the 29th brightest star in the sky and the fourth brightest in Orion. It is 375,000 times more luminous than the Sun. Its spectrum serves as one of the stable anchor points by which other stars are classified.
Миндака
Минтака (δ Orionis) 1200 жарық жылы қашықтықта орналасқан және 2,21 жұлдыздық шамамен жарқырайды. Минтака Күннен 90 000 есе артық жарқырады. Минтака – екі жұлдыздан тұратын жұлдыз жүйесі. Осы екі жұлдыз бір-бірін 5,73 күнде айналып шығады.
Mintaka (δ Orionis) is 1,200 light years away and shines with a magnitude of 2.21. Mintaka is 90,000 times more luminous than the Sun. Mintaka is a binary star. The two stars orbit around each other every 5.73 days.
Тарих және мәдениеттегі сілтемелер
Ричард Хинкли Аллен Орион белдеуіне қатысты көптеген халықтық атауларды тізімдейді. Ағылшын тіліндегі атаулардың ішінде: Жақыптың таяғы немесе Жақыптың шамы; Петірдің таяғы; Алтын ауланың тірегі; L немесе Ell; Ell және аула; аула таяғы және аула шамы; Ellwand; Біздің Анамыздың таяғы; Magi / үш патша; үш Мария; немесе жай ғана үш жұлдыз бар. "Плеядалардың тәтті ықпалын байлай аласың ба, немесе Орионның шектелгенін босата аласың ба?" деген сөздер Киелі кітаптың Әйүп кітабы мен Амос кітабында кездеседі. Теннисонның "Принцесса" поэмасында Орионның белдеуі былай сипатталған:
Richard Hinckley Allen lists many folk names for the Belt of Orion. English ones include: Jacob's Rod or Jacob's Staff; Peter's Staff; the Golden Yard arm; The L, or Ell; The Ell and Yard; the Yard stick, and the Yard wand; the Ellwand; Our Lady's Wand; the Magi / the Three Kings; the Three Marys; or simply the Three Stars. The passage "Canst thou bind the sweet influences of Pleiades, or loose the bands of Orion?" is found in the Bible's Book of Job and Book of Amos. Tennyson's poem The Princess describes Orion's belt as:
Қытай поэзиясының классикасында "Шен" (参) атымен белгіленген жұлдыздық шоқ, "Шан" (商) деп аталатын Антареспен жұптастырылды, бұл ешқашан біріге алмайтын екі адамды бейнелейтін метафора. Бұл Орион белдеуі мен Антарестің шығыстан туып, батысқа батуын байқаудан туындаған болуы мүмкін, бірақ Антарес Орион белдеуі батқаннан кейін ғана көрінеді және керісінше. Белдеудегі үш жұлдыз Португалияда, Оңтүстік Америкада және Филиппинде испан тілінде Las Tres Marías, ал португал тілінде "As Três Marias" деп аталады. Олар сонымен қатар Күн ең төменгі нүктеде болғанда солтүстік аспанды белгілейді және ежелгі уақытты есептеу үшін маңызды маркер болды. Мексикада оларды Лос Трес Рейес Магос деп атайды. Фин мифологиясында Орион белдеуі Väinämöisen vyö (Вяйнямёйненнің белдеуі) деп аталады. Белдеуден "ілгендей" көрінетін жұлдыздар Калеванмиекка (Калеваның қылышы) деп аталатын жұлдыздық шоқ құрайды. Христиандыққа дейінгі Скандинавияда белдеу Фриггтің тігіш таяғы (Friggerock) немесе Фрейяның тігіш таяғы деп белгілі болды. Сол сияқты, Жақыптың таяғы мен Петірдің таяғы да, Үш дана немесе Үш патша сияқты, еуропалық Киелі кітаптан алынған терминдер еді. Väinämöinen's Scythe (Kalevala) және Kalevan Sword – фин мифологиясынан шыққан атаулар. Мексиканың солтүстік-батысындағы Сери халқы үш белдеу жұлдызын Хапж (аңшыны білдіретін атау) деп атайды, ол үш жұлдыздан тұрады: Хап (елік), Хаамоха (мүйізді елік) және Моджет (қарға). Хап ортада орналасқан және аңшының қолынан қаза тапқан, оның қаны Тибурон аралына тамған. Жаңа Зеландияның маори халқы белдеуді Таутору (сөзбе-сөз "үштің тізбегі") деп атайды және оны көбінесе Матарикиге (Плеядалар) дейін созылатын Те Вака о Ранги шоқжұлдызының (Ранги қайығы) артқы бөлігі ретінде қарастырады. Матарикидің таңертеңгі аспанда көтерілуі мамыр айының соңында немесе маусым айының басында маорилердің жаңа жылын белгілейді.
In China's Classic of Poetry, the asterism, under the name "Shen" (参), was paired with Antares, which is known as "Shang" (商), to be a metaphor for two people who could never unite. This might have stemmed from the observation that both Orion's Belt and Antares rise in the east and set in the west, but Antares only rises once Orion's Belt has set and vice versa. The three stars of the belt are known in Portugal, South America, and the Philippines as Las Tres Marías in Spanish, and as "As Três Marias" in Portuguese. They also mark the northern night sky when the Sun is at its lowest point, and were a clear marker for ancient timekeeping. In Mexico they are called the Los Tres Reyes Magos. In Finnish mythology, the Belt of Orion is called Väinämöisen vyö (Väinämöinen's Belt). The stars which appear to "hang" off the belt form an asterism called Kalevanmiekka (Kaleva's sword). In pre Christian Scandinavia, the belt was known as Frigg's Distaff (Friggerock) or Freyja's distaff. Similarly Jacob's Staff and Peter's Staff were European biblical derived terms, as were the Three Magi, or the Three Kings. Väinämöinen's Scythe (Kalevala) and Kalevan Sword are terms from Finnish mythology. The Seri people of northwestern Mexico call the three belt stars Hapj (a name denoting a hunter) which consists of three stars: Hap (mule deer), Haamoja (pronghorn), and Mojet (bighorn sheep). Hap is in the middle and has been shot by the hunter; its blood has dripped onto Tiburón Island. The Māori people of New Zealand refer to the belt as Tautoru (literally "string of three"), and it is often seen as the stern of the constellation Te Waka o Rangi (the canoe of Rangi), which extends to its prow at Matariki (The Pleiades). The rising of Matariki in the dawn sky marks the Māori New Year in late May or early June.