Кіріспе

Нидерланд теологы (1583–1643)

Симон Епископий (8 қаңтар 1583 – 4 сәуір 1643) – голланд теологы және ремонистрант, 1618 жылғы Дорт синодында маңызды рөл атқарған. Оның есімі – голландша аты Симон Бишкоптың латын тіліне аударылған түрі.

Өмір

Амстердамда туған ол 1600 жылы Лейден университетіне қабылданды, онда ол Якоб Арминий мен Франциск Гомарустың бағынында теологияны оқыды, олардың іліміне ерді. 1606 жылы ол магистр дәрежесін алды, бірақ оның пасторлыққа тағайындалуы кальвинистер тарапынан күмәндану тудырды. Ол Франкер университетіне оқуға түсті, онда Иоганн Друзиусқа құлақ қойды. 1610 жылы, арминиандар Голландия штаттарына Ремонстрация ұсынған жылы, ол Роттердам қаласының жанындағы Блейсвик ауылында пастор болды; келесі жылы ол Гаага конференциясында (1611) және 1613 жылы Дельфта Ремонстранттардың мүддесін қорғады. 1612 жылы ол Франциск Гомарустың орнын басып, Лейденде теология профессоры болды; оның тағайындалуы кейбір кальвинистердің ашуын тудырды. Ол Фестус Гоммиуспен «Specimen controversiarum Belgicarum» (1618) еңбегінде сынға ұшырады. 1618 жылы Дорт синодында Епископиус Ремонстранттардың он үш өкілінен сөз сөйлейтін өкіл болып тағайындалды, бірақ оған сөз беруден бас тартты. 1619 жылы синодтың отырыстары аяқталғанда, Епископиус және басқа он екі арминиандық өкілдер лауазымдарынан алынып, елден қуылды. Епископиус Антверпенге, содан кейін Францияға кетіп, онда Париж бен Руанда бірдей өмір сүрді. Ол көп уақытын арминиандық ілімді қолдауға арнады. Ол ең белгілісі «Ремонстранттардың жариялануы» (1621) еңбегін жазды. Бірақ Люк Уоддингтің оны католицизмге көндіру әрекеті оны да дауға тартты. Оранж князі Морис қайтыс болғаннан кейін (1625), арминиандық даудың қызығы басылды және 1626 жылы Епископиус өз еліне оралуға рұқсат алды. 1630 жылы ол Роттердамдағы Ремонстранттар шіркеуінің уағызшысы болып тағайындалды. 1634 жылы ол Амстердамдағы Ремонстранттар колледжінің ректоры болды, ол 1643 жылы қайтыс болды.

Көзқарастар

Арминиандық діни ілімнің негізін қалаушы ретінде Епископийді қарастыруға болады, себебі ол Арминиус қысқаша баяндаған қағидаларды кеңейтіп, жүйеге келтірді. Кальвинизмнің ерекше доктриналарына толық қарсылық білдіргеннен бөлек, Епископий кальвинистердің абстрактілі догмаға тым көп мән беруіне наразылық білдірді және христиандық дін теориялық емес, практикалық екенін дәлелдеді – ол зихи сананың сенімінен гөрі моральдық күш, ал дұрыс сенім христиандық шындықтың барлық ауқымын қамтитын доктриналар жүйесін білуді және оған келісуді міндетті түрде білдірмейді, тек жүрек пен өмірде нақты өзгерістерді тудыру үшін қажетті христиандық діннің белгілі бір бөлігін білуді және қабылдауды ғана білдіреді.