Кіріспе

Экстракциялық дистилляция – бұл қоспаның басқа компоненттерімен азеотроптық қоспа құрамайтын, араластырылатын, жоғары қайнау температурасы мен салыстырмалы түрде аз ұшпа қасиеттері бар еріткіштің қатысуымен жүзеге асырылатын дистилляция. Бұл әдіс салыстырмалы ұшпақтығы төмен, бірлікке жақын мәнді қоспаларды бөлу үшін қолданылады. Мұндай қоспаларды қарапайым дистилляция арқылы бөлу мүмкін емес, себебі қоспадағы екі компоненттің ұшпа қасиеттері шамалы ғана ерекшеленеді, олардың бірдей температурада шамалы айырмашылықпен булануына себеп болады, бұл әдеттегі дистилляцияны тиімсіз етеді. Экстракциялық дистилляция әдісінде, әдетте ұшпайтын, жоғары қайнау температурасы бар және қоспамен жақсы араласатын, бірақ азеотроптық қоспа құрамайтын бөліп алуға арналған еріткіш қолданылады. Еріткіш қоспаның компоненттерімен әртүрлі өзара әрекеттеседі, осылайша олардың салыстырмалы ұшпа қасиеттерін өзгертеді. Бұл жаңа үш компонентті қоспаны әдеттегі дистилляция арқылы бөлуге мүмкіндік береді. Бастапқы компоненттердің ең жоғары ұшпалығы жоғарысы жоғарғы өнім ретінде бөлінеді. Төменгі өнім еріткіш пен қалған компоненттердің қоспасынан тұрады, оларды еріткіш азеотроптық қоспа құрамайтындықтан оңай бөлуге болады. Төменгі өнімді қолда бар кез келген әдіс арқылы бөлуге болады. Осы типтегі дистилляция үшін тиімді бөліп алуға арналған еріткішті таңдау маңызды. Еріткіштің сәтті нәтиже алу үшін салыстырмалы ұшпақтықты жеткілікті деңгейде өзгертуі керек. Еріткіштің мөлшері, құны және қолжетімділігі ескерілуі тиіс. Еріткіштің төменгі өнімнен оңай бөлінуі керек, сондай-ақ компоненттермен немесе қоспамен химиялық реакцияға түспеуі және жабдықта коррозияға әкелмеуі керек. Классикалық мысал ретінде бензол мен циклогексанның азеотроптық қоспасын бөлуді келтіруге болады, онда анилин тиімді еріткіш болып табылады.