Кіріспе
Астероидтар белдеуіндегі астероид. Юно (кіші планета таңбаламасы: 3 Юно) – астероидтар белдеуіндегі ірі астероид. Юно 1804 жылы неміс астрономы Карл Хардинг ашқан үшінші астероид. Ол жиырма ең ірі астероидтің бірі және 15 Эуномиямен қатар ең үлкен екі тасты (S типі) астероидтің бірі. Оның массасы астероидтар белдеуінің жалпы массасының шамамен 1% құрайды деп есептеледі.
Juno (minor planet designation: 3 Juno) is a large asteroid in the asteroid belt. Juno was the third asteroid discovered, in 1804, by German astronomer Karl Harding. It is one of the twenty largest asteroids and one of the two largest stony (S type) asteroids, along with 15 Eunomia. It is estimated to contain 1% of the total mass of the asteroid belt.
Ашылу
Юнона 1804 жылдың 1 қыркүйегінде Карл Людвиг Хардинг ашқан. Ол табылган үшінші астероид болды, бірақ бастапқыда планета деп есептелді; 1850 жылдары астероид және шағын планета ретінде қайта жіктелді.
Атауы мен символы
Юнона рим мифологиясындағы ең жоғары қасиетті Юнона құдайының атымен аталған. Сын есім түрі – Юнония (латын тілінен jūnōnius), атаудың тарихи соңғы әрпі "n" (француз тілінде Junon болып сақталады) Плутонға қатысты Плутониялық сияқты қайта пайда болады. Стержень символы 1973 жылы астрологиялық қолдану үшін жаңартылды.
Сипаттамалары
Юно – ірі астероидтердің бірі, шамамен оныншысы, ал оның массасы бүкіл астероид белдеуінің шамамен 1% құрайды. Ол 15 Эуномиядан кейінгі екінші ең ірі S типіндегі астероид. S типіндегі астероидтердің арасында Юно ерекше жарық шағылыстырады, бұл оның беткі қабаттарының ерекше қасиеттеріне ие екенін көрсетеді. Бұл жоғары альбедосы астероид белдеуінің ішкі жиегіне жақын емес, кішкентай объекті үшін салыстырмалы түрде жоғары шамасын түсіндіреді. Юно қолайлы қарсылық кезінде +7,5 шамасына жетеді, бұл Нептун мен Титаннан да жарық, сондықтан ол Гигея, Европа, Давида және Интерамния сияқты ірі астероидтардан бұрын ашылған. Дегенмен, көптеген қарсылықтарда Юноның шамасы шамамен +8,7-ге жетеді – оны тек қана көзілдірікпен көруге болады, ал кішкентай бұрыштарда оны анықтау үшін телескоп қажет. Юно – Юно отбасының негізгі денесі. Юно бастапқыда 1 Церера, 2 Паллас және 4 Вестамен бірге планета деп есептелген. Барлығы төрт астероид қосымша астероидтар табылуымен астероидтар ретінде қайта жіктелді. Юноның кішкентай мөлшері мен дұрыс емес пішіні оны кәріз планета деп атауға мүмкіндік бермейді. Юно Күнге Церера мен Палластан сәл жақын арада айналады. Оның орбитасы эклиптикаға шамамен 12° бұрышпен көлбеу, бірақ Плутоннан да жоғары эксцентриситетке ие. Бұл жоғары эксцентриситет Юноны перигелийде Вестадан Күнге жақындатады, ал афелийде Церерадан алысқа жібереді. 1854 жылы 33 Полигимния табылар алдында Юно белгілі денелердің ең эксцентриктік орбитасына ие болды, ал 200 км-ден асатын диаметрі бар астероидтердің арасында тек 324 Бамберга ғана одан эксцентриктік орбитаға ие. Юно шамамен 50° осьтік бұрылыспен проградтық бағытта айналады. Күнге тікелей қараған бетіндегі максималды температура 2001 жылдың 2 қазанында шамамен 293 K өлшенді. Сол кездегі гелиоцентрлік қашықтықты ескере отырып, бұл перигелийдегі максималды температура 301 K (+28 °C) шамасында екенін көрсетеді. Инфрақызыл суреттер Юнода шамамен 100 км ені бар кратер немесе шығарылым құрылымы бар екенін көрсетеді, бұл геологиялық жағынан жас соқтығысудың нәтижесі. Хейл телескобын пайдалана отырып алынған MIDAS инфрақызыл деректеріне сүйене отырып, 2004 жылы орташа радиусы 135,7±11 екені хабарланды.
Байқаулар
Юно – тұңғыш рет затты жабу құбылысы байқалған астероид. 1958 жылдың 19 ақпанында ол әлсіз жұлдыздың (SAO 112328) алдынан өтті. Одан бері Юноның бірнеше затты жабуы байқалды, ең нәтижелісі – 1979 жылдың 11 желтоқсанында SAO 115946 жұлдызын жабуы, оны 18 бақылаушы тіркеген. 2013 жылдың 29 шілдесінде Юно 11,3 жұлдыздық шамасы бар PPMX 9823370 жұлдызын, ал 2013 жылдың 30 шілдесінде 2UCAC 30446947 жұлдызын жапты. Марс орбитасында және оның бетіндегі ғарыш аппараттарынан алынған радиосигналдар Марстың қозғалысына оның әсерінен туындаған ұсақ бұрылыстар арқылы Юноның массасын анықтау үшін қолданылды. Юноның орбитасы шамамен 1839 жылы сәл өзгерген, бұл өте мүмкін, өткен астероидтың әсерінен болды, оның кім екені анықталған жоқ. 1996 жылы Юно Вильсон тауындағы Хукер телескопы арқылы көрінетін және жақын ИҚ толқын ұзындығында адаптивті оптика қолданылып суретке түсірілді. Суреттер толық айналу периодын қамтыды және жаңа соққы орны деп жорылған, дұрыс емес пішін мен қараңғы альбедо белгісін көрсетті. Келесі қолайлы қарсы тұру 2031 жылдың 30 қазанында 1,044 а.б. қашықтықта, 7,42 жұлдыздық шамасында болады.