Александр Мейгс Хейг: Американ саяхаты мен әскери қайраткері

Кіріспе

Америка армиясының генералы және мемлекет қайраткері (1924–2010)

Александр Мейгс Хейг кіші (/h//eɪ//g/; 2 желтоқсан 1924 – 20 ақпан 2010) – АҚШ президенті Рональд Рейганның кезінде АҚШ-тың мемлекеттік хатшысы, ал Ричард Никсон мен Джеральд Форд президенттердің кезінде Ақ үй штабының бастығы болды. Осы кабинеттік деңгейдегі лауазымдарға дейін және олардың арасында ол АҚШ армиясының генералы болды, алдымен Армия штабының бас қолбасшысының орынбасары, содан кейін Еуропадағы Жоғарғы бас қолбасшы болып қызмет етті. 1973 жылы Хейг Армия тарихындағы ең жас төрт жұлдызды генерал атанды. Хейг Пенсильвания штатында туып өскен. Ол АҚШ Әскери академиясын бітіріп, Корея соғысында генерал Алонзо Патрик Фокс пен генерал Эдвард Алмондтың көмекшісі болып қызмет етті. Кейін ол қорғаныс министрі Роберт Макнамараның көмекшісі болды. Вьетнам соғысы кезінде Хейг 1-ші жаяу әскер дивизиясының батальонына, кейін бригадасына басшылық етті. Қызметі үшін Хейг «Еңбегі үшін» кресімен, «Емен жапырақты күміс жұлдыз» орденімен және «Күміс жүрек» медалімен марапатталды. 1969 жылы Хейг Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесші Генри Киссинджердің көмекшісі болды. 1972 жылы ол Армия штабының бас вице-шефі, Армиядағы екінші жоғары лауазымға тағайындалды. 1973 жылы Х.Р. Холдеман отставкаға кеткеннен кейін Хейг президент Никсонның штаб бастығы болды. Уотергейт дағдарысынан кейін ол Никсонның өкіметтің соңғы айларында айрықша ықпалға ие болды және 1974 жылы Никсонды отставкаға кетуге көндіруде маңызды рөл атқарды. Хейг президент Фордтың өкілеттігінің алғашқы айында штаб бастығы қызметін жалғастырды. 1974 жылдан 1979 жылға дейін Хейг Еуропадағы Жоғарғы бас қолбасшы болып, Еуропадағы барлық НАТО күштеріне басшылық етті. 1979 жылы Армиядан зейнеткерлікке шығып, бизнеспен айналысты. Рейган 1980 жылы АҚШ президенттік сайлауында жеңіске жеткеннен кейін Хейгті мемлекеттік хатшылыққа ұсынды. Рейганға жасалған қастандықтан кейін Хейг «Мен Ақ үйдегі жағдайды бақылап отырмын» деді, бірақ ол мұрагерлік тізбесінде келесі болып тұрмаған еді. Фолкленд соғысы кезінде Хейг Ұлыбритания мен Аргентина арасында бейбітшілікке келісім жасауға тырысты. 1982 жылдың шілдесінде Рейганның кабинетінен кетті. Ол 1988 жылғы республикалық праймеризде президенттікке үміткер болды, бірақ сәтті болмады. Сонымен қатар ол консалтингтік фирманың басшысы және «World Business Review» телебағдарламасының жүргізушісі болды.

Alexander Meigs Haig Jr. (/h//eɪ//g/; December 2, 1924February 20, 2010) was United States secretary of state under president Ronald Reagan and White House chief of staff under presidents Richard Nixon and Gerald Ford. Prior to and in between these cabinet level positions, he was a general in the U. S. Army, serving first as the vice chief of staff of the Army and then as Supreme Allied Commander Europe. In 1973, Haig became the youngest four star general in the Army's history. Haig was born and raised in Pennsylvania. He graduated from the U. S. Military Academy and served in the Korean War, during which he served as an aide to general Alonzo Patrick Fox and general Edward Almond. Afterward, he served as an aide to defense secretary Robert McNamara. During the Vietnam War, Haig commanded a battalion and later a brigade of the 1st Infantry Division. For his service, Haig received the Distinguished Service Cross, the Silver Star with oak leaf cluster, and the Purple Heart. In 1969, Haig became an assistant to national security advisor Henry Kissinger. He became vice chief of staff of the Army, the Army's second highest ranking position, in 1972. After the 1973 resignation of H. R. Haldeman, Haig became President Nixon's chief of staff. Serving in the wake of the Watergate scandal, he became especially influential in the final months of Nixon's tenure, playing a role in persuading Nixon to resign in 1974. Haig continued to serve as chief of staff for the first month of President Ford's tenure. From 1974 to 1979, Haig served as Supreme Allied Commander Europe, commanding all NATO forces in Europe. He retired from the army in 1979 and pursued a career in business. After Reagan won the 1980 U. S. presidential election, he nominated Haig to be his secretary of state. After the Reagan assassination attempt, Haig said "I am in control here, in the White House", despite not being next in the line of succession. During the Falklands War, Haig sought to broker peace between the United Kingdom and Argentina. He resigned from Reagan's cabinet in July 1982. He unsuccessfully sought the presidential nomination in the 1988 Republican primaries. He also served as the head of a consulting firm and hosted the television program World Business Review.

Ерте өмір және білім

Хейг Пенсильвания штатының Бала-Синьюд қаласында, шотланд тегінен таралған республикашыл заңгер Александр Мейгс Хейг пен оның әйелі Регина Энннің (құрметті есімі Мерфи) үш баласының арасында дүниеге келді. Хейг 9 жасқа келгенде, оның 41 жастағы әкесі қатерлі ісіктен қайтыс болды. Оның ирланд-американдық анасы балаларын католик дінінде тәрбиеледі. Хайг бастапқыда стипендия бойынша Филадельфиядағы Сент-Джозеф дайындық мектебінде оқыды; нашар үлгерім салдарынан мектептен шығарылғаннан кейін, ол 1942 жылы бітірген Ардмордағы Төменгі Мерион орта мектебіне ауысты. Бастапқыда АҚШ Әскери академиясына қабылдануға мүмкіндік болмады, тіпті оның бір мұғалімі «Ал, әрине, Вест-Пойнтке жарамайды» деген пікір білдірді. Хайг Нотр-Дам университетінде оқыды, онда ол екі жыл бойы «интеллектуалдық ояну» кезеңінде «А» бағаларын алды. 1944 жылы ол өзінің ағасының тілегімен АҚШ Әскери академиясына конгресс тағайындамасын алды, ол Филадельфия қалалық әкімдігінің қоғамдық жұмыстар директоры болып қызмет еткен. (310-нан 214-ші орын) 1947 жылы. Вест-Пойнттің бір бастығы Хайгті «сыныптастарының ең соңғысы, бірінші генерал болатынын ешкім күтпеген» деп сипаттаса да, басқа сыныптастары оның «негізгі қағидаларының мықтылығы мен одан да күшті амбициялары» бар екенін мойындады. Кейіннен ол Х корпусында генерал Эдвард Алмондтың көмекшісі болып қызмет етті. Ол Корея соғысының төрт науқанына қатысты, оның ішінде Инчон шайқасы, Чосин су қоймасының шайқасы және Хуннамнан эвакуациялау. Ол шайқас алаңын тексеру үшін тікұшаққа мініп, ұрыс орнына ұшты. Оның тікұшағы атып түсіріліп, екі күндік қанды қолма-қол шайқасқа қатысты. Хайгтің «Ең батыл қызмет ордені» марапатына қосылған үзіндіде былай делінген: «Екі ротасы жаудың үлкен күштерімен шабуылға ұшырағанда, полковник Хайг оттың арасында қонды, жеке өз қолдарына бөлімдерді алды, артиллерия мен әуеден қолдау шақырып, көтерілісшілерді толық жеңді. Келесі күні Вьетконг 400 оқ атып шабуыл жасады, бірақ полковник Хайгтың ескертуі мен дайындығының арқасында тиімсіз болды. Шайқас қызып келе жатқанда, олардың саны одан үш есе көп күш лагерьге шабуыл жасады. Қауіпке қарамастан, полковник Хайг майданды бақылау үшін жаудың қатал атысына қайта-қайта батыл тұрды. Оның жеке батылдығы мен нықтылығы, сондай-ақ барлық қорғаныс және қолдау тактикасын шебер пайдалануы оның әскерлерін бұрынғыдан да күшпен күресуге шабыс тартты. Оның күші үш есе аз болғанына қарамастан, полковник Хайг Вьетконгке 592 жарақат салған. 2318 (22 мамыр 1967 ж.) Хайг Вьетнамдағы қызметі кезінде Армия штабының бас қолбасшысының орынбасары болып тағайындалғанда «Ең батыл ұшқыш айқасы» және «Қызыл Жүрек» ордендерімен марапатталды. Никсон Хайгті Крейтон Абрамстың үстінен штаб бастығы етіп тағайындауды жоспарлаған, өйткені ол жеке өзі Абрамсты ұнатпады, бірақ қорғаныс министрі Мелвин Лэрд Хайгтің жоғары деңгейдегі басшылық тәжірибесінің жетіспеуіне байланысты қарсылық көрсетті. Ол 1972 жылдың қазанында АҚШ Сенатымен бекітілді, осылайша генерал-лейтенант шенінен өтті. Оны осы лауазымға тағайындау арқылы Никсон Хайгтен жоғары тұрған 240-тан астам генералдан «өтті».

Haig was born in Bala Cynwyd, Pennsylvania, the middle of three children of Alexander Meigs Haig, a Republican lawyer of Scottish descent, and his wife, Regina Anne (née Murphy). When Haig was 9, his father, aged 41, died of cancer. His Irish American mother raised her children in the Catholic faith. Haig initially attended Saint Joseph's Preparatory School in Philadelphia, Pennsylvania, on a scholarship; when he was withdrawn due to poor academic performance, he transferred to Lower Merion High School in Ardmore, Pennsylvania, where he graduated in 1942. Initially unable to secure his desired appointment to the United States Military Academy, though one of his teachers opined that "Al is definitely not West Point material", Haig studied at the University of Notre Dame, where he earned a "string of A's" in an "intellectual awakening" for two years before securing a congressional appointment to the U. S. Military Academy in 1944 at the behest of his uncle, who served as the Philadelphia municipal government's director of public works. (ranked 214 of 310) in 1947. Although a West Point superintendent characterized Haig as "the last man in his class anyone expected to become the first general", other classmates acknowledged his "strong convictions and even stronger ambitions". Haig later served (1950–51) with the X Corps, as aide to MacArthur's chief of staff, General Edward Almond, Haig participated in four Korean War campaigns, including the Battle of Inchon, the Battle of Chosin Reservoir and the evacuation of Hŭngnam, During the battle, Haig, then a member of the 1st Battalion, 26th Infantry Regiment, became pinned down by a Viet Cong force that outnumbered U. S. forces by three to one. In an attempt to survey the battlefield, Haig boarded a helicopter and flew to the point of contact. His helicopter was subsequently shot down, leading to two days of bloody hand to hand combat. An excerpt from Haig's Distinguished Service Cross citation states:

When two of his companies were engaged by a large hostile force, Colonel Haig landed amid a hail of fire, personally took charge of the units, called for artillery and air fire support and succeeded in soundly defeating the insurgent force the next day a barrage of 400 rounds was fired by the Viet Cong, but it was ineffective because of the warning and preparations by Colonel Haig. As the barrage subsided, a force three times larger than his began a series of human wave assaults on the camp. Heedless of the danger himself, Colonel Haig repeatedly braved intense hostile fire to survey the battlefield. His personal courage and determination, and his skillful employment of every defense and support tactic possible, inspired his men to fight with previously unimagined power. Although his force was outnumbered three to one, Colonel Haig succeeded in inflicting 592 casualties on the Viet Cong

HQ US Army, Vietnam, General Orders No. 2318 (May 22, 1967)

Haig was also awarded the Distinguished Flying Cross and the Purple Heart during his tour in Vietnam when he became vice chief of staff of the Army. Nixon planned to appoint Haig as chief of staff over Creighton Abrams, who he personally disliked, but secretary of defense Melvin Laird resisted as Haig lacked the relevant upper level command experience. He was confirmed by the U. S. Senate in October 1972, thus skipping the rank of lieutenant general. By appointing him to this billet, Nixon "passed over 240 generals" who were senior to Haig.

Никсон әкімшілігі

1972 жылдың мамыр айында, ВКСА-да төрт ай қызмет еткеннен кейін, Хейг Уотергейт ісінің қызу шағында Никсон әкімшілігіне Ақ үй штабының бастығы болып қайта оралды. Армиядағы шенін сақтап, ол 1974 жылдың 21 қыркүйегіне дейін осы лауазымда болды, содан кейін 1974 жылдың 9 тамызында Никсон отставкаға кеткеннен кейін Джеральд Фордтың президенттікке өтуіне жетекшілік етті. Президент Никсон Уотергейт мәселесімен айналысқан кезде Хейг үкіметтің жұмысын жалғастырғаны үшін көп мақтау алды. Шындығында, Форд президенттікке келгеннен кейін бір ай өткен соң Никсонға кешірім берді, бұл көптеген пікір қақтығыстарына себеп болды. Дегенмен, Хейг Фордтың Никсонға кешірім беруі арқылы Никсонның отставкасына төрелік етуде маңызды рөл атқарды деген айыптаманы жоққа шығарды. Ең ірі сәттердің бірі Хейг Еуропаға НАТО-ның Бас Одақтас Қолбасшысы лауазымына кіріспес бұрын бір күнде болды. Хейгке Уотергейт мәселесі бойынша Ақ үйдің арнайы кеңесшісі болған Фред Бузхарт телефон соқты. Осы қоңырауда Бузхарт Форд президенттің Никсонды кешіру туралы елге арналған сөзін Хейгпен талқылады, ол Хейгке сөйлеуде Хейгтің Никсонның отставкасына және Фордтың Никсонды кешіруіне қатысы бар екенін айтқандығын хабарлады. Хейгтің өмірбаяндық кітабында («Inner Circles: How America Changed the World») айтуынша, Хейг ашуланып, бірден Ақ үйге барып Бузхарттың сөзінің рас екенін анықтауға тырысты. Бұл оның Фордтың сөйлеуі Хейгтің Никсонның отставкасы бойынша келіссөздер жүргізудегі рөлін, жаңа президент берген кешірімге байланысты ашып қоюы мүмкін деген алаңдаушылығынан туындады.

Фордтың әкімшілігі

Никсон отставкаға кеткеннен кейін Хейг Форд басшылығымен Ақ үйдің штаб бастығы қызметін қысқа мерзімге атқара берді. Хейг Никсон президенттігі кезінде жұмыс істеген саяси мәселелер бойынша кеңес беру арқылы және Фордты Ақ үй қызметкерлерімен және олардың күнделікті жұмысымен таныстыру арқылы жаңа президенттің орналасуына көмектесті. Хейг Фордқа Никсонның Ақ үйіндегі бірнеше қызметкерін 30 күнге сақтап қалуды ұсынды, бұл тәртіпті көшуді қамтамасыз ететін еді. Хейг пен Киссинджер 1972 жылы SALT I келісімінен кейін Никсонның Кеңес Одағымен қарым-қатынасты жақсарту саясаты бойынша да Фордқа кеңес берді. Хейгтің жаңа әкімшілікпен араласуы қиын болды және ол соңғы командасы үшін Армияға қайта оралуды қалады. Форд өзінің штаб бастығы болғысы келетіні туралы да әңгімелер тарады. Бастапқыда Форд Хейгтің орнына вице-президент болған кезіндегі Фордтың штаб бастығы Роберт Т. Хартманды тағайындауды шешті. Бірақ Форд Хартманды АҚШ-тың НАТО-дағы тұрақты елшісі Дональд Рамсфелдпен ауыстырды. Автор және Хейгтің биографы Роджер Моррис, Никсонның алғашқы мерзімінде Ұлттық қауіпсіздік кеңесінде Хейгтің бұрынғы әріптесі, Форд Никсонды кешірген кезде, ол іс жүзінде Хейгті де кешіргенін жазды. Хейг Ақ үй штабының бастығы лауазымынан кетіп, 1974 жылдың қыркүйегінде АҚШ Армиясының қатарына қайта оралды. Кейін билік осы шабуылға Қызыл Армия фракциясының (RAF) жауапты екенін анықтады. 1993 жылы неміс соты бұрынғы RAF мүшесі Рольф Клеменс Вагнерді кісі өлтіруге талпыныс жасағаны үшін өмір бойына бас бостандығынан айырды. Кейін сол жылы ол Гарри Дж. Грей басшылығымен United Technologies Corporation президенті және директоры болып тағайындалды, ол 1981 жылға дейін осы қызметте қалды.

Мемлекеттік хатшы (1981-1982)

Хейг мемлекеттік хатшы болған үш карьерлік әскери офицердің екіншісі болды (Джордж Маршалл және Колин Пауэлл – қалғандары). Осы қызметтегі сөздері, әсіресе, "Хейгспик" деген жаңа сөздің пайда болуына себеп болды. Бұл жаңа сөзді неологизмдер сөздігінде "Қайталау, сөздердің мағынасын қиын қолдану және сөзқұмарлық салдарынан туындайтын мақтаншақтықпен сипатталатын түсініксіз тіл" деп сипаттаған, соның нәтижесінде елші Никко Хендерсон Геттисберг жолдауын "Хейгспик" стилінде жазудың ең жақсы нұсқасы үшін сыйлық тағайындады.

Бастапқы қиындықтар

1980 жылдың 11 желтоқсанында президент сайланған Рейган ең маңызды министрлік лауазымдарына кандидаттарының көп бөлігін жариялауға дайын тұрды. Тізімдегі ең жоғары үміткерлердің арасында Мемлекеттік хатшы лауазымына кімді тағайындайтыны белгісіз болды, көптері сол кезде Александр Хейгтің тағайындалатынына сенген. Хейгтің Сенатта бекітілу перспективасы, Сенаттағы демократтар Уотергейт жанжалындағы оның рөлін сұраққа салғанда күңгірттенді. Хейгті қорғау үшін Солтүстік Каролина сенаторы Джесси Хелмс бұрынғы президент Никсонға жеке телефон соғып, Никсонның жарияланбаған үнтаспаларында Хейгтің беделіне нұқсан келтіретін материал бар ма деп сұрады. Хелмстің айтуынша, Никсон "Мүлде жоқ" деп жауап берген. Хейг кейіннен "қиындыққа толы" демелі тыңдаулардан кейін бекітілді, оның барысында Рейганнан немесе оның командасынан ешқандай қолдау алмады. Бірнеше күн бұрын, 1980 жылдың 2 желтоқсанында, Хейг саяси мансабының келесі қадамына қатысты алғашқы қиындықтарға тап болғанда, Сальвадордағы төрт католик миссионер әйел, олардың екеуі Марикнолл қарындастары болды, бес сальвадорлық ұлттық гвардияшылардың бұйрығымен ұрып-соғып, зорлап, өлтірді. Олардың денелері екі күннен кейін, сол кездегі АҚШ-тың Сальвадордағы елшісі Роберт Уайттың қатысуымен, шалқая жатқан жерден қазылып алынды. Осы дипломатиялық тұрғыдан қиын жағдайға қарамастан, Картер әкімшілігі жақын арада Сальвадордың қанаушы оңшыл үкіметіне 5,9 миллион долларлық қару-жарақ көмегін бекітті. Рейган әкімшілігі алты аптадан кейін бұл көмекті 25 миллион долларға дейін ұлғайтты. Қару-жарақ жеткізілімдерін ақтау үшін жаңа әкімшілік Хосе Наполеон Дуарте басқаратын Сальвадор үкіметі төрт американдық монахтың өлтірілуін тергеу үшін "позитивті қадамдар" жасады деп мәлімдеді, бірақ АҚШ-тың елшісі Роберт Уайт бұл туралы келіспеді, ол хунтаның "шындықпен тергеу жүргізіп жатқанына" ешқандай дәлел таба алмағанын айтты. Уайт өзінің наразылықтарына байланысты Хейгтің бұйрығымен Сыртқы істер қызметінен босатылды. Уайт кейін Рейган әкімшілігінің Сальвадор үкіметі мен әскерінің кісі өлтірудегі кінәлі екенін жоққа шығаруға және тіпті жасыруға тырысқанын мәлімдеді. 1980 жылғы АҚШ президенттік сайлау кампаниясы барысында Рейган және оның сыртқы саясат кеңесшілері Картер әкімшілігінің АҚШ-қа одақтас авторитарлық үкіметтер жасаған адам құқықтары бұзушылықтарына артық көңіл бөлгенін сынап, оны Картердің коммунистік блоктағы үкіметтерге қарағанда "екі стандартты" қолдану деп атады. Өзін АҚШ сыртқы саясатының "викарийі" деп сипаттаған Хейг, АҚШ-тың Сальвадор сияқты одақтасының адам құқықтарын бұзуына, АҚШ-тың жауларына қарсы жеңіске қарағанда аз мән беру керек деп есептеді, сондықтан 1981 жылдың наурыз айындағы Сыртқы істер комитеті алдында монахтардың өлтірілуін азайтып көрсетті: text=Мен сізге кейбір тергеулер монахтар отырған көлік жол тосқауылдан өтуге тырысқан болуы мүмкін деген ойға жетеді, немесе жай ғана солай деп қабылдаған болуы мүмкін, содан кейін атыс болған, ал кейін оқиғаны жасыруға тырысқан. |sign=Александр Хейг |source=Александр Хейг, Сыртқы істер комитетінің мәжілісіндегі сөзі, UPI басылымынан алынған, 19 наурыз, 1981 жыл.

On December 11, 1980, president elect Reagan was prepared to publicly announce nearly all of his candidates for the most important cabinet level posts. Singularly absent from the list of top nominees was his choice for Secretary of State, presumed by many at the time to be Alexander Haig. Haig's prospects for Senate confirmation were clouded when Senate Democrats questioned his role in the Watergate scandal. In Haig's defense, North Carolina Senator Jesse Helms claimed to have phoned former president Nixon personally to inquire whether any material on Nixon's unreleased White House tapes could embarrass Haig. According to Helms, Nixon replied, "Not a thing." Haig was eventually confirmed after hearings he described as an "ordeal," during which he received no encouragement from Reagan or his staff. Several days earlier, on December 2, 1980, as Haig faced these initial challenges to the next step in his political career, four U. S. Catholic missionary women in El Salvador, two of whom were Maryknoll sisters, were beaten, raped and murdered by five Salvadoran national guardsmen ordered to follow them. Their bodies were exhumed from a remote shallow grave two days later in the presence of then U. S. ambassador to El Salvador Robert E. White. Despite this diplomatically awkward atrocity, the Carter administration soon approved $5.9 million in lethal military assistance to El Salvador's oppressive right wing government. The incoming Reagan administration expanded that aid to $25 million less than six weeks later. In justifying the arms shipments, the new administration claimed that the Salvadoran government of José Napoleón Duarte had taken "positive steps" to investigate the murder of four American nuns, but this was disputed by U. S. Ambassador Robert E. White, who said that he could find no evidence the junta was "conducting a serious investigation." White was dismissed from the Foreign Service by Haig because of his complaints. White later asserted that the Reagan administration was determined to ignore and even conceal the complicity of the Salvadoran government and army in the murders. Throughout the 1980 U. S. presidential campaign, Reagan and his foreign policy advisers faulted the Carter administration's perceived over emphasis on the human rights abuses committed by authoritarian governments allied to the U. S., labeling it a "double standard" when compared with Carter's treatment of communist bloc governments. Haig, who described himself as the "vicar" of U. S. foreign policy, believed the human rights violations of a U. S. ally such as El Salvador should be given less attention than the ally's successes against enemies of the U. S., and thus found himself diminishing the murders of the nuns before the House Foreign Affairs Committee in March 1981:
text=I'd like to suggest to you that some of the investigations would lead one to believe that perhaps the vehicle the nuns were riding in may have tried to run through a roadblock, or may have accidentally been perceived to have been doing so, and there may have been an exchange of fire, and then perhaps those who inflicted the casualties sought to cover it up. |sign=Alexander Haig |source=Alexander Haig, House Foreign Affairs committee testimony, quoted by UPI, March 19, 1981

Хейгтің осы айыптауынан кейін болған қызу наразылық оны келесі күні Сенаттың Сыртқы істер комитеті алдындағы болжамды ұсыныстарын дереу қайтаруға мәжбүр етті. Хейг және басқалардың осыған ұқсас қателіктері Рейган әкімшілігінің Орталық Америка саясатына халықтың қолдауын табуға жасаған тырысымдарына кедергі келтіре берді.

Рейганды өлтіруге әрекеттену

1981 жылы 30 наурызда Рейганға жасалған қастандықтан кейін Хейг журналистер алдында: «Мен мұнда бақылауды жүзеге асырып тұрмын» деді. Бұл Рейган ауруханаға жатқандықтан болды, президент Рейган «басшылықты тапсырмағандықтан», Хейг вице-президент Джордж Буш Вашингтонға келіп, осы қызметті атқаруға дейін Ақ үйдің дағдарыстық басқаруын іс жүзінде басқарып отырғанын көрсетті. Конституция бойынша, мырзалар, президент, вице-президент және мемлекеттік хатшы осы ретпен келеді, егер президент басшылықты вице-президентке өткізуді шешсе, онда солай істейді. Ол мұндай іс-әрекет жасаған жоқ. Қазіргі таңда мен Ақ үйде бақылауды жүзеге асырып тұрмын, вице-президент оралғанша онымен тығыз байланыстамын. Егер бірде-бір мәселе туындаса, әрине, онымен кеңесемін. |Александр Хейг| «Александр Хейг», Time журналындағы өмірбаяндық мақала, 2 сәуір, 1984 ж.

АҚШ Конституциясы, президенттік мұрагерлік және 25-ші түзетулерді қамтиды, президент қабілетсіз болған жағдайда не болатынын анықтайды. Палата спикері (сол кезде демократ Тип О’Нилл) және Сенаттың уақытша төрағасы (сол кезде республикашыл Стром Турмонд) мемлекеттік хатшыдан мұрагерлік ретінде бұрын тұрады. Кейін Хейг былай түсіндірді:

Мен жаңару туралы айтқан жоқпын. Мен үкіметті басқарып отырған атқару билігі туралы айтып отырдым. Осы сұрақ қойылды. «Егер президент қайтыс болса, кім кезегінде болады?» деп сұралған жоқ. |Александр Хейг, «Александр Хейг» 60 минут II бағдарламасымен сұхбат, 23 сәуір, 2001 ж.

Фолкленд соғысы

1982 жылдың сәуірінде Хейг Аргентина Фолкленд аралдарына шабуыл жасағаннан кейін Буэнос-Айрестегі Аргентина үкіметі мен Лондондағы Ұлыбритания үкіметі арасында шаттл дипломатиясын жүргізді. Келіссөздер сәтсіз аяқталып, Хейг 19 сәуірде Вашингтонға оралды. Одан кейін британдық әскери-теңіз күштері соғыс аймағына енді. 2012 жылдың желтоқсанында Ұлыбританияның 30 жылдық құпия сақтау ережесі бойынша жарияланған құжаттар Хейгтің Оңтүстік Джорджия аралын қайтарып алуға кіріспес бұрын Аргентинаға британдық құпия әскери ақпаратты беруді жоспарлағанын көрсетті. «Параке» операциясының жоспарларын қамтитын бұл ақпарат Буэнос-Айрестегі Аргентинаның әскери хунтасына АҚШ бейтарап күш екенін және қақтығысты аяқтау бойынша келіссөздерде әділ әрекет ете алатынына сендіру үшін арналған еді. Алайда, 2012 жылы Рейган президенттік кітапханасынан жарияланған құжаттар Хейгтің Рейганды соғыста Аргентина тарапына шығуға көндіруге тырысқанын көрсетті.

1982 жылғы Ливан соғысы

1982 жылғы 30 қаңтарда Рейганға Хайгтың баяндамасы Израильдің Ливанға қарсы соғыс бастауы мүмкін деген қаупін көрсетті. Сыншылар Хайгті 1982 жылғы маусымда Ливанға Израильдің басып кіруіне "жасыл жарық" бергендігіне айыптады. Хайг мұны жоққа шығарып, ізгілік танытуға шақырғанын мәлімдеді.

Отставка

Хейгтің Еуропада "ядролық ескерту оғы" ату арқылы Кеңес Одағын тоқтатуға болатыны туралы ұсынысы алаңдаушылық тудырды. Мемлекеттік хатшы лауазымында оның қорғаныс министрі Каспар Вайнбергермен жиі келіспеушіліктері болды. Бір жарым жыл қызмет еткен кезінде Рейган әкімшілігінің көптеген өкілдерімен қиындыққа тап болған Хейг 1982 жылғы 25 маусымда отставкаға кетейік деп шешті. Президент Рейган оның отставкасын 5 шілдеде қабылдады. Хейгтің орнына 16 шілдеде мақұлданған Джордж П. Шульц келді.

1988 жылғы республикалық президенттік праймериз

1988 жылы Хейг Республикалық партияның президенттік тізіміне үміткер болды. Ол салыстырмалы түрде жоғары танымал болғанымен, ұлттық сауалнамаларда ешқашан бір таңбалы көрсеткіштен аспады. Ол сол кездегі вице-президент Джордж Бушқа қатысты өткір сыншы болды, оның басшылық қабілеттеріне күмән келтіріп, Иран-Контра ісіндегі рөлін сұраққа тартып, 1987 жылғы қазан айында Техаста өткен дебаттарда Бушқа қатысты "әлсіз" деген сөзді қолданды. Нью-Гэмпширде қарқынды жеке науқан жүргізіп, жарнама төлегеніне қарамастан, Хейг сауалнамаларда соңғы орында қалды. Айова штатындағы сайлауда 1 проценттен аз дауыс алып, Нью-Гэмпширдегі алғашқы сайлау сауалнамаларында үлкен айырмамен қалып қойғаннан кейін, Хейг өзінің кандидатурасын қайтарып алып, сенатор Боб Доулды қолдады. Доул Айова штатындағы сайлауда Буштан ойдағыдай жеңіске жеткенімен, Нью-Гэмпширде Буштан 10 процент айырмасымен жеңіліске ұшырады. Буш өзінің қарқынын қайта жинап, тізімді жеңілдікпен жеңіп алды.

Кейінгі өмір, денсаулық және өлім

1980 жылы Хейгке екі жүрек айналма операциясы жасалды. Рейганның Ақ үйінен кеткеннен кейін, Хейг кинокарьерасын дамытуға тырысып, MGM директорлар кеңесінде орын алды. Ол Джон Милиустың "Қызыл таң" (1984) фильмінің дамуын қадағалап, оған маңызды өзгерістер енгізді. 1980 және 1990 жылдары консалтингтік фирманы басқарып жүргенде, ол қиын жағдайдағы түрлі бизнестердің директоры болды, соның ішінде компьютер өндіруші Commodore International. Ол сондай-ақ America Online корпорациясының негізін қалаушы директоры болып қызмет етті. Хейг бірнеше жыл бойы World Business Review телебағдарламасын жүргізді. Өмірінің соңында ол 21 ғасыр бизнесін жүргізіп, әр бағдарламада апталық бизнес білім беру форумын ұйымдастырды, онда бизнес шешімдері, сарапшылармен сұхбаттар, сараптамалар және репортаждар ұсынылды. Хейг Збигнев Бжезинский және Стивен Дж. Соларцпен бірге Кавказдағы бейбітшілік үшін американдық комитеттің тең төрағасы болды. Ол сондай-ақ Вашингтонның Жақын Шығыс саясаты институтының (WINEP) кеңесшілер кеңесінің мүшесі болды. 2006 жылдың 5 қаңтарында Хейг бұрынғы қорғаныс және мемлекеттік хатшылардың Ақ үйде өткен кездесуіне қатысып, Буш әкімшілігінің өкілдерімен АҚШ сыртқы саясатын талқылады. 2006 жылдың 12 мамырында Хейг 10 бұрынғы мемлекеттік және қорғаныс хатшыларымен екінші Ақ үй кездесуіне қатысты. Кездесуде Дональд Рамсфелд пен Кондолиза Райс брифтинг өткізді, содан кейін президент Джордж Бушпен пікір алмасу болды. 1992 жылы Хейгтің "Inner Circles: How America Changed The World" атты естеліктері жарық көрді. 2010 жылдың 19 ақпанында аурухана өкілі 85 жастағы Хейгтің 28 қаңтардан бері Балтимордағы Джонс Хопкинс ауруханасында жатқанын және жағдайы ауыр екенін мәлімдеді. 20 ақпанда Хейг 85 жасында стафилококк инфекциясының асқынуынан қайтыс болды, бұл инфекция ауруханаға түсер алдында болған. "Нью-Йорк Таймс" газетінің хабарлауынша, оның інісі Фрэнк Хейг армия Вашингтондағы Форт-Майерде және Арлингтон ұлттық зиратында ас беру рәсімін ұйымдастырып жатқанын, бірақ Ауғанстан мен Ирактағы соғыстарға байланысты екі шара да шамамен екі аптаға кешіктірілді. Президент Барак Обама жасаған мәлімдемесінде: "Генерал Хейг өмірін мемлекеттік қызметке арнаған, біздің ең үздік жауынгер-дипломат дәстүріміздің жарқын үлгісі болды" делінген.

In 1980 Haig had a double heart bypass operation. After leaving the Reagan White House, Haig took a seat on the MGM board of directors in an effort to cultivate a film career. He supervised the development of John Milius' Red Dawn (1984) and made significant changes to it. While heading a consulting firm in the 1980s and 1990s, he served as a director for various struggling businesses, including computer manufacturer Commodore International. He also served as a founding corporate director of America Online. Haig was the host for several years of the television program World Business Review. At the time of his death, he was the host of 21st Century Business, with each program a weekly business education forum that included business solutions, expert interview, commentary, and field reports. Haig was co chairman of the American Committee for Peace in the Caucasus, along with Zbigniew Brzezinski and Stephen J. Solarz. He was also member of the Washington Institute for Near East Policy (WINEP) board of advisers. On January 5, 2006, Haig participated in a meeting at the White House of former secretaries of defense and state to discuss U. S. foreign policy with Bush administration officials. On May 12, 2006, Haig participated in a second White House meeting with 10 former secretaries of state and defense. The meeting included briefings by Donald Rumsfeld and Condoleezza Rice and was followed by a discussion with President George W. Bush. Haig's memoirs—Inner Circles: How America Changed The World—were published in 1992. On February 19, 2010, a hospital spokesman revealed that the 85 year old Haig had been hospitalized at Johns Hopkins Hospital in Baltimore since January 28 and remained in critical condition. On February 20, Haig died at the age of 85, from complications from a staphylococcal infection that he had prior to admission. According to The New York Times, his brother, Frank Haig, said the Army was coordinating a mass at Fort Myer in Washington and an interment at Arlington National Cemetery, but both had to be delayed by about two weeks owing to the wars in Afghanistan and Iraq. President Barack Obama said in a statement that "General Haig exemplified our finest warrior–diplomat tradition of those who dedicate their lives to public service."

Отбасы

Александр Хейг Патрицияға (қызметтес Фокс) үйленген, олардың үш баласы болды: Александр Патрик Хейг, Барбара Хейг және Брайан Хейг.

Басқа марапаттар

1976 жылы Хейг Америка жетістіктері академиясының «Алтын тақта» сыйлығымен марапатталды. 2009 жылы Хейг Вест-Пойнттағы академиялық бағдарламаларды қолдаған жомарт үлесі үшін өмірлік қайырымдылық көрсетушілердің Эйзенхауэр қоғамына қабылданып, құрметтелді.