Вторая битва у Велла-Лавеллы: Морской бой 1943 года

Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыстың Тынық мұхитындағы шағын теңіз шайқасы

Хораниу маңындағы шайқас (жапонша: 第一次ベララベラ海戦) – Екінші дүниежүзілік соғыстың Тынық мұхитындағы шағын теңіз шайқасы. 1943 жылдың 17-18 тамызына қараған түнінде төрт АҚШ әскери-теңіз күштерінің эсминецтері Вела Лавелла аралдарының Соломон аралдарындағы Хораниуға әскер тасымалдап келе жатқан жапондық конвойді тоқтатып, солтүстік жағалауда әскерлердің қозғалысын қолдау үшін баржа базасын құруға тиіс болған жапон әскерлерін таратты. Жапон конвойын төрт эсминец сүйемелдеп келе жатқан, екі тарап та ұзақ қашықтықтан торпедалармен және артиллериялық оқтармен шабуылдасты. Екі жапон эсминеціне жеңіл зақым келтірілген соң, сүйемелдеуші күштер кері шегінді, бұл АҚШ күштеріне конвойдегі бес кішкентай кемені батыруға мүмкіндік берді. Дегенмен, көптеген әскер тасымалдайтын баржалар Вела Лавелла аралдарының жағалауында жасырынып, қашып кетіп, 19 тамызда өздерінің міндеттерін орындады. Қазан айында жапондықтар осы базаны Колмонгарадан әскерлерді жаппай шығаруға қолданады.

Өмірбаян

1943 жылдың ортасында Гуадалканал шайқасынан кейін одақтастар Соломон аралдарында келесі шабуылды бастады, ол Жаңа Джорджиядағы Мундадағы маңызды жапондық әуежайын басып алуға бағытталған. 4-5 тамызда Мунда түскеннен және 6-7 тамызда Вела шығанағындағы шайқаста жеңілгеннен кейін, жапондықтар Орталық Соломон аралдарындағы гарнизондарын эвакуациялауға шешім қабылдады, бірінші кезекте Баанга аралына көшіп, оңтүстікке қарсы шабуыл үшін Рабаулдан күштер әкелуді жоспарлады. 15 тамызда одақтастар Вела Лавеллаға десант шығарды, Коломангарадағы жапондық әскерлердің негізгі орналасқан жерін айналып өтті. Осы әскерлермен байланыс сақтау және олардың кейін шегінуін қамтамасыз ету үшін жапондықтар Вела Лавелланың солтүстік ұшындағы Хораниуде база құруды жоспарлады. Контр-адмирал Мацуджи Ижуиннің басқаруымен, жапондық эсминецтер Сазанами, жапондық эсминец Хамаказе, жапондық эсминец Исоказе және жапондық эсминец Шигуре 17 тамызда Рабаулдан Бугенвилдегі Буиннен келе жатқан конвоймен кездесу үшін шықты. Конвойге 13 баржа, төрт моторлы торпедалық қайық, Cha 12 және Cha 5 суастына қарсы қайықтары және Soukoutei класындағы бронелинейлік кеме кірді. Кемедегі әскер құрамына екі императорлық жапон армиясы ротасы және императорлық жапон теңіз күштерінің взводы кірді.

Шайқас

Жапондық күштерді одақтас әуе барлауы анықтағаннан кейін, Үшінші амфибиялық күштің қолбасшысы адмирал Теодор С. Уилкинсон, оларды тоқтату үшін Флорида аралындағы Пурвис шығанағынан төрт эсминецтен тұратын дивизияны жіберді. Бұл күшке «Николас», «О’Бэннон», «Тейлор» және «Шевалье» кірді, оларды капитан Томас Дж. Райан басқарды. Олар 17 тамызда сағат 15:27-де тіреу орнынан шығып, «Слот» деп аталатын Жаңа Джорджия бұғазына қарай жылдам бағыт алды. Райанның эсминецтері Коломангараның солтүстік жағалауынан өте жатқанда, қарауылдағылар алыстан зениттік оқтың жарқылырын көрді, ол жапондық конвойдың орнын көрсетті. Ай толы болғанына қарамастан, төменгі бұлттар мен сирек-сирек жауған жаңбырдың салдарынан көріну қашықтығы 5 км-ге дейін шектелді. Бірақ шамамен 23:30-да жапондық конвойға сегіз «AirSols Avenger» торпедалық бомбалаушы шабуыл жасап, оны тарап кетуге мәжбүр етті, бірақ ешбір кеме зақым алмады. Екі эскорт – «Исоказе» мен «Шигуре» бір қатарда жүзіп, кішігірім кемелерді қайтадан формацияға жинауға кірісті, ал «Сазанами» мен «Хамаказе» солтүстік-батыс бағытына қарай жолын жалғастырды. «Жаугерлер» Райанға жапондық кемелердің әлі де Велла-Лавеллаға бет алғанын хабарлады, бірақ оның эсминецтерін жапондық барлау ұшағы көп ұзамай анықтап, шабуылға дайындық үшін айналып бастады. Конвой әлі де қайта құрылып жатқанда, 18 тамызда сағат 00:29-да Райанның радары жапондық эсминецтерді солтүстік-батыс бағытында анықтады, содан кейін жапондық баржаларды; 00:32-де жапондық қарауылдар АҚШ эсминецтерін байқады, олар жақындасып келді.
Бірнеше маневрлерден кейін АҚШ эсминецтері 00:58-де радармен басқарылатын 5 дюймдік зеңбіректермен атылыс бастады, нәтижесінде «Хамаказе» зақым алды, ал «Шевалье» «Шигуреге» қарсы төрт торпедадан атып жіберді. Бұл шабуыл сәтсіз аяқталды. Жапондық кемелер түтін жабынын жасап, АҚШ артиллериясының нысанасын шатыстыру үшін зигзаг тәрізді қозғалыс жасады. «Шигуре» мен «Исоказе» жасаған торпедалық шабуылдар да сәтсіз болды, содан кейін оңтүстіктен басқа АҚШ теңіз күштерінің жақындап келе жатқаны туралы дәл емес радарлық хабарлама келіп түсті.

After the Japanese force was located by Allied reconnaissance aircraft, Admiral Theodore S. Wilkinson, commander of the Third Amphibious Force, dispatched a division of four destroyers from Purvis Bay on Florida Island to intercept them. This force consisted of Nicholas, O'Bannon, Taylor, and Chevalier, under Captain Thomas J. Ryan. They departed their anchorage at 15:27 on 17 August and began a fast run up the New Georgia Sound, also known as "The Slot". When Ryan's destroyers were off the north coast of Kolombangara, lookouts on watch saw a burst of anti aircraft fire in the distance, giving away the position of the Japanese convoy. Despite a full moon, visibility was limited to 3 mile (5 km) due to low lying clouds and intermittent rain showers. However, at about 23:30, the Japanese convoy was attacked by eight AirSols Avenger torpedo bombers and forced to scatter, although no ships were damaged. Two of the escorts, Isokaze and Shigure, sailing abreast, began herding the smaller craft back into formation, while Sazanami and Hamakaze continued on a northwesterly course. Ryan was advised by the Avengers the Japanese ships were still heading for Vella Lavella, although his destroyers were detected shortly afterwards by a Japanese reconnaissance aircraft, which began circling in preparation for an attack. The convoy was still reforming when at 00:29 on 18 August Ryan's radar detected the Japanese destroyers to the northwest at a range of , then the Japanese barges; at 00:32, Japanese lookouts spotted the U. S. destroyers, which had closed to
After a series of turns, the U. S. destroyers opened fire with radar controlled 5 inch guns at 00:58, which damaged Hamakaze, while Chevalier loosed a salvo of four torpedoes towards Shigure from a distance of This attack was unsuccessful. The Japanese ships laid down a smokescreen and began to zigzag to throw off the U. S. gunners' aim. Torpedo attacks by both Shigure and Isokaze were also unsuccessful and were followed by an inaccurate radar report that another U. S. naval force was advancing from the south.

Салдары

Соғыстың нәтижесінде Жапонияның бес көмекші кемесі батты. Олардың ішінде екі су астығын ұстаушы кеме, екі моторлы торпедалық қайық және бір механикалық баржа болды, олардағы қаза болған немесе жараланған адамдардың саны белгісіз. Хамаказе және Исоказе эсминецтері жеңіл зақымдалды, бірақ бұл маңызды емес еді және олар үш күннен кейін басқа да шайқастарға қатысты.