Кіріспе
Белгілі бір ортада еріген немесе тасымалданатын оттегі мөлшерінің салыстырмалы өлшемі. Оттегі қанықтығы (символы SO2) – берілген ортада еріген немесе тасымалданатын оттегінің концентрациясының, сол ортадағы белгілі температурада еріте алатын ең жоғары концентрацияға шаққандағы салыстырмалы өлшемі. Оны сұйық ортада, әдетте суда, оттегі сенсоры немесе оптода сияқты еріген оттегін анықтайтын зонд арқылы өлшеуге болады. Оттегі қанықтығының стандартты бірлігі – процент (%). Оттегі қанықтығын аймақтық және инвазивті емес түрде өлшеуге болады. Артериялық оттегі қанықтығы (SaO2) көбінесе импульстік оксиметрия арқылы өлшенеді. Тіндердің перифериялық деңгейдегі қанықтығын NIRS (жақын инфрақызыл спектроскопия) арқылы өлшеуге болады. Бұл әдіс бұлшықеттер мен миға да қолданылады.
Oxygen saturation (symbol SO2) is a relative measure of the concentration of oxygen that is dissolved or carried in a given medium as a proportion of the maximal concentration that can be dissolved in that medium at the given temperature. It can be measured with a dissolved oxygen probe such as an oxygen sensor or an optode in liquid media, usually water. The standard unit of oxygen saturation is percent (%). Oxygen saturation can be measured regionally and noninvasively. Arterial oxygen saturation (SaO2) is commonly measured using pulse oximetry. Tissue saturation at peripheral scale can be measured using NIRS. This technique can be applied on both muscle and brain.
Медицинада
Медицинада оттегімен қанығу – оттегінің дене тіндеріне сіңуі немесе оттегі молекулаларының дене тіндеріне енуі дегенді білдіреді. Осы процесте қан өкпеде оттегімен толықтырылады, онда оттегі молекулалары ауадан қанға өтеді. Оттегінің қанықтығы (SpO2) – қан ағынындағы гемоглобинмен байланыса алатын орындардың қанша пайызы оттегімен толғанын көрсетеді. Балықтар, омыртқасыздар, өсімдіктер және ауадағы оттегін пайдаланатын бактериялардың барлығына оттегі қажет.
Қоршаған ортаны зерттеуде
Су ортасында оттегінің қанықтығы – "еріген оттегінің" (DO, O2) концентрациясының, сол судың температурасы мен қысымындағы тұрақты тепе-теңдік жағдайын құрайтын, ерітілетін оттегінің ең жоғары мөлшеріне қатынасы. Фотосинтез өндірушілер мен оттегі тұтынушылар жоқ, жақсы ауаланған су (мысалы, жылдам ағыс) 100% қанықтырылған. Фотосинтездік сулы оттегі өндірушілердің болуына немесе атмосфералық жағдайлардың өзгеруінен кейін баяу тепе-теңдікке келуіне байланысты, тоқтап тұрған суда оттегінің біршама артық қанығуы (яғни 100% қанықтырудан асуы) мүмкін. Судағыдай, топырақтағы органикалық заттардың ыдырауында да оттегі концентрациясы маңызды рөл атқарады. Жоғары оттегі қанықтығы аэробты бактериялардың тірі қалуына жағдай жасайды, олар топырақтағы шіріген органикалық заттарды анаэробты бактерияларға қарағанда әлдеқайда тиімді ыдыратады. Қоршаған ортаның оттегімен қамтамасыз етілуі белгілі бір экожүйенің тұрақтылығы үшін маңызды болуы мүмкін. АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі атмосфералық қысымдағы температураға қарай еріген оттегінің максималды тепе-теңдік концентрациясының кестесін жариялаған. Эстуарда еріген оттегінің оңтайлы деңгейі 6 ppm-нен жоғары. Су тоғандары мен өзендерінде органикалық заттардың ыдырауынан және/немесе қоректік заттардың ластануынан туындайтын оттегінің жеткіліксіздігі (орталық гипоксия) пайда болуы мүмкін, бұл балықтар сияқты аэробты организмдердің таралуын шектеуге әкеледі. Дезоксигенация өсімдіктер мен кейбір бактериялар сияқты анаэробты организмдердің санының артуына, балықтардың қырылуына және басқа да жағымсыз құбылыстарға әкеп соқтырады. Соның салдарынан, табиғаттағы тепе-теңдік бұзылып, анаэробты түрлердің аэробты түрлерге қарағанда үстемелігі артады.