Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1943 жылы қарашада Рабаулды бомбалау – Екінші дүниежүзілік соғыстағы одақтастардың Рабаулдың маңызды жапон базасындағы крейсерлік күштеріне жасаған әуе шабуылы болды. Бугенвильге одақтастардың шабуылына жауап ретінде жапондықтар Труктан, Каролин аралдарындағы негізгі теңіз базасынан (Рабаулдан солтүстікке қарай 800 шақырым жерде) Рабаулға күшті крейсерлік күшін жеткізді, олар одақтастардың көмекші және жабдықтау кемелеріне қарсы түнгі шайқасқа дайындалып жатқан болатын. Одақтас авиациялық кемелер мен құрлықтағы ұшақтар Бугенвильге жасалған одақтастардың десанттық операциясын қорғау мақсатында Жаңа Британия аралындағы жапон кемелеріне, әуежайларына және портовый құрылыстарға шабуыл жасады. Рабаулға жасалған шабуылдардың нәтижесінде жапон теңіз күштері енді десанттарға қауіп келтіре алмады. Шабуылдың сәтті аяқталуы авиациялық кемелердің әуе күштері құрлықтағы әуе күштерімен бәсекелесе алмайды деген қалыптасқан пікірді өзгертті.
The bombing of Rabaul in November 1943 was an air attack conducted by the Allies of World War II upon a cruiser force at the major Japanese base of Rabaul. In response to the Allied invasion of Bougainville, the Japanese had brought a strong cruiser force down to Rabaul from Truk, their major naval base in the Caroline Islands about 800 miles north of Rabaul in preparation for a night engagement against the Allied supply and support shipping. Allied carrier and land based planes attacked the Japanese ships, airfields, and port facilities on the island of New Britain to protect the Allied amphibious invasion of Bougainville. As a result of the Rabaul raids, the Japanese naval forces could no longer threaten the landings. The success of the raid began to change the strongly held belief that carrier based air forces could not challenge land based air forces.
Өмірбаян
1943 жылдың басында Рабаул соғыс қимылдарынан шалқап жатқандай көрінді. Дегенмен, Оңтүстік-Батыс Тынық мұхитындағы одақтастардың стратегиялық мақсаты – «Картуль операциясы» Рабаулды оқшаулап, әуе шабуылдары арқылы әлсіретуді көздеді. Жапондық құрлық әскерлері Жаңа Гвинея және Соломон аралдарындағы Гуадалканал, Коломбангара, Жаңа Джорджия және Вела Лавелладан шегініп, оларды тастап кеткен болатын. Жаңа Британия аралындағы Рабаул – Австралияның Жаңа Гвинея территориясындағы екі маңызды портың бірі еді. Бұл Соломон аралдары мен Жаңа Гвинеядағы жапондық теңіз базасы қызметін атқарды. 1942 жылдың ақпан айында австралиялық күштерден басып алынған Симпсон порты «Оңтүстік Тынық мұхитының маржаны» атанды және 367 әуе шабуылына қарсы зениттік қарулармен және бес әуежаймен жақсы қорғалған. Лакунай мен Вуананау әуежайлары соғысқа дейін австралиялықтардың құрылысы болды. Лакунайда барлық жағдайға төтеп бере алатын құм мен жанартау күлінен жасалған ұшу-қону жолағы болды, ал Вуананау бетонмен жабылған. Рапопо 1942 жылдың желтоқсанында 14 миль (23 км) оңтүстік-шығысқа қарай бетонды ұшу-қону жолақтарымен және кеңейтілген техникалық қызмет көрсету базасымен пайдалануға берілді. Тобера 1943 жылдың тамызында Вуананау мен Рапопоның арасында салынды және бетонды жолақтармен жабдықталды. Төрт әуежайда бомба тасушылар үшін 166, ал истребительдер үшін 265 қорғалған тұрақтар болды, сонымен қатар қосымша, қоршалмаған тұрақ алаңдары да бар еді. Рабаулды қорғаған бесінші әуежай – Борпоп әуежайы, ол 1942 жылдың желтоқсанында Жаңа Ирландиядағы Сент-Джордж бұғазы арқылы аяқталды. Әуе шабуылына қарсы қорғаныс армия және теңіз күштерімен үйлестірілді. Теңіз артиллериясы Симпсон портын, кемелерді және Тобера, Лакунай және Вуананаудың үш әуежайын күзетті. Армия бөлімдері Рапопо әуежайын, жабдықтау қоймаларын және армиялық нысандарды қорғады, сондай-ақ Симпсон портын қорғауда теңіз күштеріне көмектесті. Тиімді ерте ескерту радары жүйесі Рабаулдан 145 шақырымға дейін көре алатын, ал Жаңа Британия, Жаңа Ирландия және Букадағы қосымша радарлармен көру қашықтығы ұзартылды. Бұл жүйелер шабуыл туралы 30-60 минут бұрын хабар берді. 1/2 қараша түнінде күзетші теңіз күштері десантты сәтті қорғады (Императрица Аугуста шығанағы шайқасы), бірақ адмирал Минеичи Кога жылдам әрекет етті. Бірнеше күн ішінде жергілікті крейсерлік күштер Труктен келген күштермен толықтырылды. Жапондықтар өткен жыл бойы теңіз күштерін сақтап келген, бірақ Рабаулға төнген қауіптің алдында жаңадан келген күштерді және олардың теңіз қолдауын жою мақсатымен маңызды ресурстарды жұмсады. Күштер алдағы шайқасқа дайындалып, Рабаулда отын құйды. Халсидің осы жаңа қауіпке қарсы тұру үшін жеткілікті күші болмады. Оның негізгі күштері – екі линкор және бірнеше крейсерлер Тараваға шабуыл жасау үшін Орталық Тынық мұхитына ауыстырылған. Қолда бар күштер – «Саратога» мен «Принстон» авиатасымалдағыштарының әуе топтары ғана еді. Бұл теңіздегі шайқасқа қабілетті күш саналғанмен, Рабаул бес әуежайы және көптеген әуе шабуылына қарсы батареялары бар қатаң қорғалған порт еді. Теңіз авиаторлары оны «шаян ұясы» деп атады. Перл-Харборға жасалған күтпеген шабуылдан басқа, мұндай қатаң құрлықтағы нысанаға қарсы авиатасымалдағыштармен шабуыл жасалған емес. Сондықтан бұл ұшқыштар үшін өте қауіпті миссия саналды және авиатасымалдағыштарды да қауіпке ұшыратуы мүмкін еді. Кейінірек Халси Бугенвильдегі десантқа жапондық крейсерлік күштерінің Рабаулдағы қауіп-қатері «ComSoPac (Оңтүстік Тынық мұхитының қолбасшысы) ретінде менің қызметімдегі ең қиын жағдай» болды деді.
In early 1943, Rabaul had been distant from the fighting. However, the Allied grand strategy in the South West Pacific Area—Operation Cartwheel—aimed to isolate Rabaul and reduce it by air raids. Japanese ground forces were already retreating in New Guinea and in the Solomon Islands, abandoning Guadalcanal, Kolombangara, New Georgia and Vella Lavella. Rabaul—on the island of New Britain—was one of two major ports in the Australian Territory of New Guinea. It was the main Japanese naval base for the Solomon Islands campaign and New Guinea campaign. Simpson Harbour—captured from Australian forces in February 1942—was known as "the Pearl Harbor of the South Pacific" and was well defended by 367 anti aircraft guns and five airfields. Lakunai and Vunakanau airfields were pre war Australian strips. Lakunai had an all weather runway of sand and volcanic ash, and Vunakanau was surfaced with concrete. Rapopo—14 mile (23 km) to the southeast—became operational in December 1942 with concrete runways and extensive support and maintenance facilities. Tobera—completed in August 1943 halfway between Vunakanau and Rapopo—also had concrete strips. The four airfields had 166 protected revetments for bombers and 265 for fighters, with additional unprotected dispersal parking areas. A fifth airfield protecting Rabaul was Borpop airfield, completed in December 1942 across the St. Georges Channel on New Ireland. The anti aircraft defenses were well coordinated by army and naval units. Naval guns guarded Simpson Harbor and its shipping and the three airfields of Tobera, Lakunai, and Vunakanau. The army units defended Rapopo airfield, supply dumps and army installations; and assisted the navy in defending Simpson Harbor. An effective early warning radar system provided 90 mile (145 km) coverage from Rabaul, and extended coverage with additional radars were on New Britain, New Ireland, and at Buka. These sets provided from 30 to 60 minutes' early warning of an attack. On the night of 1/2 November the screening naval unit succeeded in defending the landing (the Battle of Empress Augusta Bay), but Admiral Mineichi Koga responded quickly. Within a few days the local cruiser force had been augmented with reinforcements from Truk. The Japanese had been conserving their naval forces over the past year, but in the face of the imminent threat to Rabaul they committed substantial resources in hopes of crushing the newly landed force and its naval support. The force refueled at Rabaul in preparation for the coming battle. Halsey lacked comparable surface forces to oppose this fresh challenge. His main surface strength, two battleships and a number of cruisers, had been transferred to the Central Pacific to support the upcoming invasion of Tarawa. The only forces at hand were the carrier airgroups of Saratoga and Princeton. These would have been considered a potent force for a battle at sea, but Rabaul was a heavily fortified port with five airfields and extensive anti aircraft batteries. Navy aviators had termed it "a hornet's nest". With the exception of the surprise raid at Pearl Harbor, no attack against such a formidable land target had been attempted by carrier aircraft. As such it was considered a highly dangerous mission for the aircrews and also placed the carriers at risk. Halsey later said the threat that the Japanese cruiser force at Rabaul posed to his landings at Bougainville was "the most desperate emergency that confronted me in my entire term as ComSoPac (Commander of the South Pacific Area)."
Рабаулға шабуыл
Құн түсірудің тағдыры шешімді болғандықтан, Холси контр-адмирал Фредерик С. Шерманның басқаруындағы авиациялық тобына 4/5 қараша түнінде Рабаулға таңертең шабуыл жасау үшін солтүстікке қарай жылдамдықпен жүруді бұйырды. Шерман ауа райының жамылғысы арқылы жақындасып, барлық 97 ұшағын нысанаға жіберді, кемелерінің үстінде әуе шабуылына қарсы ешқандай ұшақ қалдырмады. Ұшқыштарға кемелерді батыруға тырысудың орнына, мүмкіндігінше көп әскери кемелерге зақым келтіруді тапсырды. Баракома және жақында басып алынған Велла-Лавелладағы әуежайлардан ұшақтар теңізге жіберілді, авиациялық топпен кездесу үшін. Рабаулға жасалған таңертеңгі әскери-теңіз шабуылынан бір сағат өткен соң, 5-ші әуе күшінің 27 B-24 Liberator бомбалаушы ұшақтары, 58 P-38 ілеспешілерімен бірге шабуыл жасады. Жапондық "Мая" крейсерінің бір бомбасы қозғалтқыш бөлімінің үстіне түсіп, ауыр зақым келтіріп, 70 экипаж мүшесін қаза қылды. Жапондық "Могами" крейсері 500 фунттық бомбаға ұшырап, өртеніп, ауыр зақым келтіріп, 19 экипаж мүшесін өлтірді. Жапондық "Такао" крейсеріне екі 500 фунттық бомба тиіп, ауыр зақым келтіріп, 23 экипаж мүшесін қаза қылды. Жапондық "Чикума" крейсері бірнеше жақын маңайдағы жарылыстардан кейін жеңіл зақымдалды. Бір бомба жапондық "Агано" крейсерінің жанына түсіп, зениттік пушканы зақымдап, бір экипаж мүшесін өлтірді. Үш эсминецке де жеңіл зақым келді. Шабуыл керемет сәтті аяқталды, Коганың крейсерлерін Бугенвиль операциясына қауіп тудырмайтын күйге келтірді. Қосымша әуе шабуылының қаупінен жапондық әскери кемелердің көп бөлігі келесі күні Трукқа кетуге мәжбүр болды, бұл аймақтағы жапондық теңіз күштерінің болуын тоқтатты. Шабуылға қатысқан ұшақтардың арасында аз ғана шығын болды. Екі күннен кейін АҚШ 5-ші флотының 50.3 жұмыс тобы 7 қарашада Холсиге жетті. Бұл кемелер АҚШ теңіз күштерінің жаңадан салынған алғашқы кемелері болды және жақында ғана қолданысқа енгізілді. Контр-адмирал Альфред Э. Монтгомери басқарған жұмыс тобына флоттық авиациялық тасымалдаушылар "Эссекс" және "Банкер Хилл", сондай-ақ жеңіл авиациялық тасымалдаушы "Тәуелсіздік" кірді. Холси Монтгомеридің кемелерін және 38-ші арнайы топты (TF 38) 11 қарашада Рабаулға қарсы бірлескен шабуылда қолданды. Шерман Бугенвильдің солтүстік-батысындағы Грин-Айленд маңынан шабуыл жасады, шабуыл нашар ауа райында шамамен 08:30-да басталды. Қайтып келгеннен кейін TF 38 оңтүстікке қарай із жазбастан шегінді. Монтгомери Рабаулдан оңтүстік-шығысқа қарай 160 миль (257 км) қашықтықтағы Соломон теңізінен ұшып шықты.
With the fate of the landing in the balance, Halsey ordered his carriers, under command of Rear Admiral Frederick C. Sherman, to steam north through the night of 4/5 November to get within range of Rabaul for a daybreak raid on the base. Approaching behind the cover of a weather front, Sherman launched all 97 of his available aircraft against the target, leaving no aircraft behind for combat air patrol over his ships. The aircrews were ordered to damage as many warships as possible, rather than attempting to achieve a sinking. Aircraft from airfields on Barakoma and the recently captured Vella Lavella were sent out to sea to rendezvous with the carrier force to provide it with some measure of protection. The daybreak Navy air bombing of Rabaul was followed up an hour later with an Army Air Force raid by 27 B 24 Liberator heavy bombers of the Fifth Air Force, escorted by 58 P 38s. Japanese cruiser Maya was hit by one bomb above one of her engine rooms, causing heavy damage and killing 70 crewmen. Japanese cruiser Mogami was hit by one 500 lb bomb and set afire, causing heavy damage and killing 19 crewmen. Japanese cruiser Takao was hit by two 500 lb bombs, causing heavy damage and killing 23 crewmen. Japanese cruiser Chikuma was slightly damaged by several near misses. One bomb struck near Japanese cruiser Agano, which damaged an anti aircraft gun and killed one crewman. Three destroyers were also lightly damaged. The strike had been a stunning success, effectively neutralizing Koga's cruisers as a threat to the Bougainville mission. Under the threat of additional airstrikes, most of the Japanese warships departed for Truk the next day, practically ending Japanese naval presence in the area. Losses among the attacking aircraft were light. Two days later an additional carrier unit, Task Group 50.3 of the U. S. 5th Fleet, reached Halsey, arriving on 7 November. These ships were among the first wave of newly built U. S. Navy warships and had only recently become operational. Commanded by Rear Admiral Alfred E. Montgomery, the task group consisted of the fleet carriers Essex and Bunker Hill and the light carrier Independence. Halsey used Montgomery's ships as well as Task Force 38 (TF 38) in a combined strike against Rabaul on 11 November. Sherman launched his strike from near Green Island, northwest of Bougainville, which attacked in bad weather at about 08:30. After its return, TF 38 retired to the south without being detected. Montgomery launched from the Solomon Sea 160 mile (257 km) southeast of Rabaul.
Салдары
5 қарашадағы шабуылдан кейін Рабаулда қалған «Агано» кемесі осы шабуылдарда торпедамен зақымдалып, ауыр қирады. Жапондық «Сузунами» эсмингісі Рабаул портының аузында торпедалар тиеу кезінде тікелей бомба соққысына ұшырады деген хабар бар. Ол жарылып, суға батып, 148 экипаж мүшесі қаза тапты. Шабуылдардан кейін жапондықтар 120 ұшақтан тұратын қарсы шабуылдар сериясын жасады, бірақ олар АҚШ әскери-теңіз күштерімен тоқтатылды және Монтгомери кемелеріне ешқандай зақым келтірмей 35 ұшақты жоғалтты. Шабуылдар одақтастардың жақындағы табыстарын қорғауға мүмкіндік берді, Рабаулды көбінесе оқшауланған бекініс ретінде қалдырды, оны жабдықтау қиын болды және аймақтағы одақтастардың операцияларын жеделдетуге аз қауіп төндірді. Бугенвиль және Буканы басып алу Рабаулды алғаш рет құрлықтағы АҚШ Әскери-теңіз күштері мен теңізшілер корпусының тактикалық бомбалаушыларының ұшу қашықтығына енгізді, бұл 17 желтоқсанда басталған Рабаулды бейтараптандыру мақсатындағы әскери науқанға жағдай жасады.
Agano—which had remained at Rabaul after the 5 November strike—was torpedoed and heavily damaged in these attacks. The destroyer Japanese destroyer Suzunami reportedly suffered a direct bomb hit while loading torpedoes near the mouth of Rabaul Harbor. She blew up and sank, killing 148 of her crew. In the wake of the raids the Japanese launched a series of counterattacks involving 120 aircraft against the U. S. carriers, but the force was intercepted and lost 35 planes without inflicting damage on Montgomery's ships. The raids succeeded in protecting the Allies' recent gains, leaving Rabaul as an increasingly isolated outpost, difficult to supply and posing little danger to accelerating Allied operations in the region. The capture of Bougainville and Buka brought Rabaul into range of land based US Navy and Marine Corps tactical bombers for the first time, setting the stage for the pacification campaign intended to neutralize Rabaul that began on 17 December 1943.