Жоғары молекулалық салмақты кининоген: құрылымы, функциясы және маңызы
High-molecular-weight kininogen
Жоғары молекулалық салмақты кининоген (HMWK) – қан ұюына қатысатын плазма ақуызы. Бұл жүйе қабыну процестерін басқаруға және брадикинин өндірісіне көмектеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жоғары молекулалық салмақты кининоген (HMWK немесе HK) – қан айналымындағы плазма ақуызы, ол қан ұюының басталуына және калликрейн-кинин жүйесі арқылы тамыр кеңейткіш брадикининдің пайда болуына қатысады. HMWK жарақаттан зақымдалған эндотелий астындағы байланыстыратын ақуыздарға жабысқанда немесе тұтас эндотелий жасушаларымен немесе тромбоциттермен қан ұюдан өзге функциялар үшін байланысқанға дейін белсенді емес.
High molecular weight kininogen (HMWK or HK) is a circulating plasma protein which participates in the initiation of blood coagulation, and in the generation of the vasodilator bradykinin via the kallikrein kinin system. HMWK is inactive until it either adheres to binding proteins beneath an endothelium disrupted by injury, thereby initiating coagulation; or it binds to intact endothelial cells or platelets for functions other than coagulation.
Басқа атаулары
Бұрын HMWK HMWK калликрейн факторы, Флаужеак факторы (1975), Фицджеральд факторы (1975) және Уильямс Фицджеральд Флаужеак факторы деп аталды, бұл есімдер HMWK жетіспеушілігі алғаш рет анықталған адамдардың құрметіне берілген. Қазіргі қабылданған атауы, оны тіндік (қан сарысуы емес) кинин-калликрейн жүйесінде HMWK-қа ұқсас функцияға ие кіші молекулалық салмақты кининмен (LMWK) шатастырмау үшін берілген.
In the past, HMWK has been called HMWK kallikrein factor, Flaujeac factor (1975), Fitzgerald factor (1975), and Williams Fitzgerald Flaujeac factor, the eponyms being for people first reported to have HMWK deficiency. Its current accepted name is to contrast it with low molecular weight kininogen (LMWK) which has a similar function to HMWK in the tissue (as opposed to serum) kinin kallikrein system.
Құрылымы мен қызметі
HMWK – алты функционалдық домені бар альфа-глобулин. Ол 626 аминқышқылынан тұратын бір тізбекті полипептид ретінде циркуляциялайды. Ауыр тізбек 1, 2 және 3 домендерді, ал жеңіл тізбек 5 және 6 домендерді қамтиды. 4-домен ауыр және жеңіл тізбектерді N және C терминалдарына жақын орналасқан позициялардағы дисульфидтік байланысқа қоса байланыстырады. Бұл қан тамырларын кеңейтетін зат калликрейн арқылы оң кері байланыс механизмі арқылы босатылады. Калликрейнмен кесу нәтижесінде екі пептид бөлінеді, олардың бірі – брадикинин, HMWK-ның төртінші доменінен шығады. Калликрейнмен кесу HMWK-ның коактиватор ретінде тиімді жұмыс істеуіне де көмектеседі. Кесу HMWK конформациясының өзгеруіне әкеледі, бұл оның беткі байланыс доменіне қолжетімділікті арттыруы мүмкін, бұл кесілген HMWK-ның теріс зарядталған беттерге деген байланысу қабілетінің жоғарылауын түсіндіруге болады. Белсендірілген XI фактормен HMWK-ны кесу HMWK-ның кофактор ретінде әрекет ету қабілетін жояды, бұл теріс кері байланыс орнатуға мүмкіндік береді.
HMWK is an alpha globulin with six functional domains. It circulates as a single chain 626 amino acid polypeptide The heavy chain contains domains 1, 2, and 3; the light chain, domains 5 and 6. Domain 4 links the heavy and light chains in addition to a disulfide bond between positions close to the N and C termini. this vasodilator is released through positive feedback by kallikrein. Cleavage by kallikein results in the liberation of two peptides, one of which is bradykinin, from HMWK's fourth domain. Cleavage by kallikrein also helps HMWK to optimally function as a coactivator. The cleavage results in a change in the conformation of HMWK that may increase the accessibility of its surface binding domain, which could explain cleaved HMWK's increased affinity for negatively charged surfaces. Cleavage of HMWK by activated factor XI abrogates HMWK's ability to act as a cofactor, establishing negative feedback.
Генетика
LMWK және HMWK гендері 3-хромосомада (3q26) орналасқан. KNG1 генінің транскриптісінің баламалы тігілуі нәтижесінде өңделген мРНҚ пайда болады, ол пре-мРНҚ-ның соңғы екі экзонынан қамтылған элементтерге қарай өзгешеленеді. Осының салдарынан HMWK ақуызы LMWK ақуызынан тек үлкен жеңіл тізбегімен ғана ерекшеленеді: ауыр тізбегі мен брадикинин бөліктері бірдей. Қан кету қаупі немесе басқа да симптомдар жоғары емес, сондықтан бұл жетіспеушілік ауру емес, қасиет болып табылады.
The gene for both LMWK and HMWK is located on the 3rd chromosome (3q26). Alternative splicing of the KNG1 gene transcript gives rise to processed mRNA that differs by what is included from the last two exons of the pre mRNA. Consequently, HMWK protein differs from LMWK only in having a larger light chain: the heavy chain and bradykinin portions are identical. There is no increased risk of bleeding or any other symptoms, so the deficiency is a trait, not a disease.