Мария Куниц: Неміс астрономы және «Urania propitia» еңбектері

Кіріспе

Неміс астрономы (1610–1664) Мария Куниц немесе Мария Кунития (тегінің басқа нұсқалары: Куниция, Куницин, Кунитзин).

Өмір

Мария Куниц Волауда (қазіргі Волов, Польша) өмірінің көп бөлігін Швайдницте өткізген дәрігер және жер иесі Генрих Куництің және неміс ғалымы Антон фон Шолцтың (1560-1622) қызы, математик және герцог Иоахим Фредерик Лиегницаның кеңесшісі Мария Шолцтың үлкен қызы ретінде дүниеге келді. Марияның туған жылы белгісіз. Туу туралы, крещение рәсіміне қатысты немесе осыған ұқсас ешқандай құжат табылмаған. Бұл жыл туралы алғашқы рет 1798 жылы Мария Куниц туралы жарық көрген неміс тіліндегі маңызды басылымда айтылған. Пауль Кнотель Марияның 1604 жылы туғанын алғашқы болып атаған. Бұл дата дұрыс болуы мүмкін, себебі оның ата-анасы өткен жылы үйленген. Кейіннен басқа авторлар да осы жылы қайталаған. Марияның 1610 жылы туғанын растайтын дерек ретінде Ингрид Гюнтеродт атап өткен, 1651 жылғы Иоганн Хевелиуске Элиас Леонибтың жазған хатымен байланысты, оның алғашқы некесіне арналған құттықтау өлеңдері бар антология келтіріледі. Мария Куництің отбасы туралы толық мәліметтерді Клаус Ливовский жариялаған. Соңында отбасы Төменгі Силезиядағы Швайдницке (қазіргі Польшаның Свидница) қоныс аударды. Мария 13 жасында (1623 жылы) адвокат Дэвид фон Герстманға тұрмысқа шықты. Ол 1626 жылы қайтыс болғаннан кейін, 1630 жылы Силезиялық Элиас фон Лёвенге үйленді. Элиас фон Ловен, сондай-ақ Эли де Ловен деп те белгілі болды, Питшенде дәрігер болып жұмыс істеді және астрономияны зерттеді. Элиас фон Ловен Марияның ұстазы болды және 1630 жылы үйлену алдында оны астрономияны оқуға ынталандырды. Элиас пен Марияның үш ұлы болды: Элиас Теодор, Антон Генрих және Франц Людвиг. Олар Польшадағы Олобок қаласындағы цистерциандық монастыріне паналады. Куниц өзінің астрономиялық кестелерін кеңейтіп, кез келген уақытта барлық планеталарды қамтуға мүмкіндік берді.

Уранья пропитиясы

Urania propitia – Куництің ең белгілі және ықпалды еңбектерінің бірі. Оның космологиясы, осы еңбекте көрсетілгендей, Тихо Браге және Иоганнес Кеплер сияқты басқа да көрнекті, ерте астрономдардың жұмыстарының бір түрі болды. Urania propitia – "планеталардың барлығының бойлама және ендік координаттарын, сондай-ақ басқа да параметрлерді анықтауға мүмкіндік беретін көптеген кестелер бар үлкен квартро". Осы мәтінде ол Кеплердің «Рудольфин кестелеріндегі» күрделі және қателі есептеулерді жаңартып, адам және математикалық қателіктер мүмкіндігін азайту үшін қарапайым алгоритмдер жасады. Алайда, Куниц кішкентай коэффициенттерді жіберді, бұл Urania propitia-да минималды қателерге әкелді. Urania propitia латын және неміс тілдерінде жарияланды, осылайша оның қолжетімділігін арттыруға болады. Марияның екінші күйеуі Элиас фон Ловен Urania propitia кітабына алғы сөз жазды. Элиас оқырмандарға осы еңбектің толығымен Марияның жеке жұмысы екенін білдіргісі келді. Сондай-ақ, Элиас Urania propitia-ны жазуға қатысқан жоқ екенін, бірақ әйелі Марияны үнемі қолдағанын нақты көрсеткісі келді. 990-1202 жылдар аралығында біріккен Польша және 1038-1050 жылдар аралығында Богемияның бір бөлігі. 1202 жылы Польшаның ағалық құқығы жойылды және Силезияны қоса алғанда, барлық Польша герцогтықтары тәуелсіз болды. 1331 жылы аймақ қайтадан Богемияның құрамына кірді. 1742 жылы ол Пруссияның, ал 1871 жылы Германия империясының бөлігі болды. Марияның өмірінен кейін үш ғасырдан кейін, ол Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Польшаға қайтадан берілді. Марияның өмірінде ұлттық принадлежность адамның жеке басын анықтауда бүгінгідей маңызды рөл атқармады. Алайда, Мария Куництің туған жері және Отыз жылдық соғыстың ұзақ мерзімді әсері оның жұмысына елеулі әсер етті. Оның жасырыну кезеңі «Рудольфин кестелерін» жеңілдетуге көмектесті. Дегенмен, кейінгі көптеген дереккөздер Мария Куницке олардың заманына сәйкес ұлттық принадлежность беру қажеттігін сезінді. Мысалы, «Ғылымдағы әйелдердің биографиялық сөздігінде» ол көбінесе неміс деп сипатталды. Ол неміс тілінде жарияланды. Ол сондай-ақ поляк деп те сипатталды және кейбір…

Urania propitia is one of the most well known and influential works created by Cunitz. Her cosmology, as exemplified in this work, was a variation of other great, early astronomers such as Tycho Brahe and Johannes Kepler. Urania propitia is a "large quarto with a large number of pages of tables that allows people to determine both the longitude and latitude of each of the planets, also along with other parameters." In this text she revised the complicated and errored calculations found in Kepler's Rudolphine Tables by creating simpler algorithms that reduced the room for human and mathematical error. However, Cunitz did omit small coefficients, leading to minimal errors in Urania propitia. Urania propitia was published in both Latin and German in order to increases its accessibility. Elias von Lowen, Maria's second husband, created the preface to Urania propitia. Elias wanted to make sure the reader of Urania propitia knew that the entirety of this work was exclusively Maria's own work. Elias also wanted to note that he had no part in writing Urania propitia, but he wanted to make clear the fact that he continuously supported his wife Maria. the united Poland between 990 and 1202 and part of Bohemia between 1038 and 1050. In 1202 the Polish seniorate was abolished and all Polish Duchies, including Silesia, became independent, In 1331 the region again became part of Bohemia. In 1742 it became part of Prussia and in 1871 the German Empire. About three centuries after Maria's lifetime it was reassigned to Poland after World War II. During Maria's lifetime, nationality did not play as significant a role in determining person's identity as it does today. However, the birthplace of Maria Cunitz and the long reaching effects of the Thirty Years War did have a substantial effect on Maria's work. Her time in hiding helped to develop her simplification of the Rudolphine Tables. Nevertheless, multiple later sources felt the need to assign to Maria Cunitz a nationality relevant to their own time. She has mostly been described as German, for example in the Biographical Dictionary of Woman in Science. She published in German. She has been also described as Polish and some