Фабрицио Де Андре: Итальяндық әнші-ақынның өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Италиялық әнші-күйші (1940–1999)

Фабрицио Кристиано Де Андре (Fabrizio Cristiano De André; 18 ақпан 1940 – 11 қаңтар 1999) – итальяндық әнші-күйші және өз заманының ең белгілі әнші-күйшісі. Оның 40 жылдық мансабы концептуалды альбомдарға, әдебиетке, поэзияға, саяси наразылыққа және француз музыкасына деген қызығушылығын көрсетеді. Ол Генуя мектебінің көрнекті өкілі саналады. Италиядағы музыкасының жетістігі мен итальяндық қоғамдық санаға тигізген әсерінің нәтижесінде, Италиядағы көптеген қоғамдық орындар – көшелер, алаңдар және мектептер Де Андренің есімімен аталады.

Өмірбаян

Фабрицио Де Андре Италияның Генуя қаласындағы жоғары санатты отбасында дүниеге келді. Оның даусы жылу және терең болды, ал 14 жасында гитарада ойнай бастады. Әкесі оған Жорж Брассеннің пластинкаларын сыйлады, оның әндері оның алғашқы шығармаларының стиліне әсер етті. Брассен сонымен қатар Де Андреге либертариандық және бейбітшілдік көзқарастарды қабылдауға ықпал етті, бұл оның музыкасына және кейіннен күрделі туындыларына әсер етті.

1960 жылдар

1961 жылы ақпанда студент кезінде Де Андре Генуядағы театрда екі ән орындап, сахнаға тұңғыш рет шықты. Бұл екі ән кейіннен оның алғашқы синглі ретінде жазылды – "Nuvole barocche" және "E fu la notte", ол 1961 жылы шықты және Доменико Модуньоның үлгісімен жасалған еді. 1960 жылдардың басындағы жазбаларында Де Андре әдебиетті дәстүрлі әндермен (әсіресе орта ғасырлық әндермен) үйлестіріп, өзін заманауи трубадор және әңгімеші ретінде көрсетті. Оның шығармаларының негізгі тақырыбы – шеттетілген адамдар мен антигеройлердің тағдыры. Кейіннен ол өзінің досы Клелия Петраччимен бірлесіп жазған "La ballata del Miché" ("Миккидің балладасы") сияқты наразылық әндерін жазды, сондай-ақ Витторио Центеняро және басқалардың қатысуымен жазылған соғысқа қарсы "La Guerra di Piero" ("Пьероның соғысы") әнін шығарды. Оның кейбір әндері Генуя қаласына арналған, мысалы, Эльвио Монтимен бірлесіп жазған "La Città Vecchia" ("Ескі қала") және Энцо Джаначчидің музыкасына жазылған "Via del Campo". Ол өмір бойы досы Паоло Вилладжиомен бірге "Il Fannullone" және "Carlo Martello (ritorna dalla battaglia di Poitiers)" ("Шарль Мартел Поатье шайқасынан оралады") әндерін 1963 жылы жазды. 1962 жылы оның тұңғыш ұлы Кристиано Де Андре дүниеге келді, сол жыны оның бірінші әйелі Энрика "Пуньи" Риньонмен үйленді. Оның коммерциялық сәттілікке жеткен алғашқы әні 1967 жылы Минаның теледидардағы орындауының арқасында "La canzone di Marinella" ("Маринелланың әні") болды. 1984 жылы Джоан Баез итальяндық теледидар бағдарламасында "Marinella" әнін орындады. Бұл сәттің артынан 1967 жылы оның жаңа әндер жинағының 1-томы жарық көрді. Альбом "Preghiera in Gennaio" әнімен басталады, ол Сан-Ремо фестиваліне қатысқан кезде, альбом шығар алдында өзін-өзі өлтірген әнші Луиджи Тенкоға арналған. Бұл фестивальдің танымалдығына қарамастан, Де Андре принцип бойынша ешқандай ән байқауына қатысудан бас тартты және теледидарда сирек пайда болды. 1966 жылы Де Андренің тұңғыш жинағы "Tutto Fabrizio De André" жарық көрді. 1968 жылы Де Андре "Tutti morimmo a stento" атты концептуалды альбомын итальян тілінде шығарды, оның оркестрлік аранжировкаларын Джан Пьеро Ревербери жасады – Де Андре үшін бұл алғашқы тәжірибе болды. Бірінші ән "Il Cantico dei Drogati" ("Есірткішілер әні") сөзін Риккардо Маннеринимен бірлесіп жазды, ол Де Андре өміріндегі маңызды тұлғалардың бірі еді. Де Андре мен Маннерини 1968 жылы New Trolls тобының "Senza orario Senza bandiera" альбомына ән сөздерін де жазды. 1969 жылы ол 3-томдық альбомын шығарды, оның кейбір әндері лирикалық мазмұнына байланысты ұлттық итальяндық телеарнасы тарапынан цензураланды, бірақ Ватикан радиосы арқылы таратылды.

When he was a student in February 1961, De André debuted, singing two songs in a theater in Genoa. The two songs were later recorded as his first single, "Nuvole barocche" b/w "E fu la notte", which was released in 1961 and was an imitation of Domenico Modugno. In his following recordings in the early 1960s, De André found a more personal style, mixing literature with traditional songs (in particular Medieval ones), presenting himself as a contemporary troubador and storyteller. His narrative centered on the stories of marginalized people and antiheroes. He later recorded protest songs such as La ballata del Miché ("Mickey's Ballad"), which he co wrote with his friend Clelia Petracchi; La Guerra di Piero ("Piero's War"), an anti war song, with contributions from Vittorio Centenaro and others. Some of the songs were inspired by his city, Genoa, such as La Città Vecchia ("The old (side of the) city"), which he co wrote with Elvio Monti; and Via del Campo, with the music of Enzo Jannacci. He has also wrote two songs with his life long friend Paolo Villaggio, Il Fannullone and Carlo Martello (ritorna dalla battaglia di Poitiers) ("Charles Martel Returns from the Battle of Poitiers"), in 1963. In 1962, his first son Cristiano De André was born to his first wife Enrica "Puny" Rignon, who married in the same year. His first song to find commercial success was La canzone di Marinella ("The song of Marinella") in 1967, thanks to a television performance by Mina. In 1984, Joan Baez sang "Marinella" during an Italian television program. Following this first success, it was released in 1967 on his first album of new songs Volume 1. The album opens with "Preghiera in Gennaio", which is dedicated to De André's friend the singer Luigi Tenco, who committed suicide before the album's release during his participation in the Sanremo Festival. Despite the popularity of this festival, De André refused to participate in any song competition by principle, and rarely appeared on television. In 1966, De André's first compilation Tutto Fabrizio De André was released. In 1968, De André released Tutti morimmo a stento, a concept album sung in Italian, with orchestral arrangements of Gian Piero Reverberi—a first for De André. The lyrics of the first song Il Cantico dei Drogati ("Junkies' Canticle") were co written with poet Riccardo Mannerini, one of the most significant persons in De André's life. De André and Mannerini also co wrote lyrics for the 1968 album of the band New Trolls, Senza orario Senza bandiera. In 1969, he released the album Volume 3; due to their lyrics, some of his songs were censored by the national Italian television channel but were broadcast by Vatican Radio.

1970 жылдар

1970 жылы "Il pescatore" ("Балықшы") әні жарық көрді. Сол жылы ол Иса Мәсіхтің өміріне арналған тағы бір тұжырымдамалық альбом – "La buona novella" шығарды, оның негізгі шабыты Апокрифтік Евангелия болды. 1971 жылы "Non al denaro non all'amore né al cielo" альбомы жарық көрді, ол Эдгар Ли Мастерстің поэзия жинағы "Spoon River Anthology" әсерімен туды, музыкасын Никола Пиовани, ал сөздерін Джузеппе Бентивоглио жазды. Альбомға Мастердің шығармаларын итальян тіліне аударған Фернанда Пиваномен жасалған сұхбат енгізілген. 1973 жылы Де Андре сол жылдардағы наразылықтар туралы "Storia di un impiegato" тұжырымдамалық альбомын жазды, оған Пиовани мен Бентивоглио да қатысты. 1974 жылы ол "Canzoni" альбомын шығарды, онда көптеген ескі әндердің жаңадан жазылған нұсқалары және Брассен, Леонард Коэн ("Сюзанна" және "Жанна д'Арк") мен Боб Дилан ("Desolation Row") әндерінің жаңа аудармалары бар. Бұл Франческо Де Грегоридің көмегімен мүмкін болды. 1975 жылы музыкалық және тілдік жағынан эксперименттік "Volume/8" альбомы Франческо Де Грегоримен бірлесіп жазылды, және ол Леонард Коэннің ("Кейде бұл өте ұзақ бұрын болғандай, Нэнси") әнінің аудармасын қамтиды. 1975 жылы Де Андре Виареджиодағы "La Bussola" клубында алғашқы концерттік өнерін көрсетті. Осыған дейін ол өзін әнші емес, автор деп санағандықтан концерттерге қатысудан бас тартқан. Сол кезеңде ол Генуядан Сардинияға көшіп кетті. 1978 жылы әнші-күйші Массимо Буболамен бірлесіп жазған "Rimini" атты жаңа тұжырымдамалық альбомы жарық көрді, онда Боб Диланның "Romance in Durango" ("Avventura a Durango") әнінің аудармасы бар. Алғаш рет ол Сардиния тілінің галлурез диалектінде "Zirichiltaggia" ("Жылан уясы") әнін жазды, ол "Ballu tundu" биінен шабыттанды, бұл оның азшылық тілдері мен музыкалық дәстүрлерге деген құмарлығының бастапқы көрінісі болды. 1977 жылы оның қызы Людовика Виттория (жақын достары Луви деп атады) оның серіктесі Дори Гецциден дүниеге келді. 1978 жылдың желтоқсаны мен 1979 жылдың қаңтары аралығында Де Андре итальяндық прогрессивті рок тобы Premiata Forneria Marconi (PFM) тобымен гастрольдік сапарда болды, нәтижесінде екі концерттік альбомы ("In Concerto Arrangiamenti PFM, vol. 1 және 2") жарық көрді. Көп жылдар өткен соң, 2020 жылы сол гастрольден алынған видеотаспа табылып, "Fabrizio De André e PFM Il concerto ritrovato" деген атпен DVD ретінде жарияланды. 1979 жылдың 27 тамызында Де Андре мен Дори Гецци Сардинияда ұрланды. Олар тек желтоқсан айында ғана босатылды.

In 1970 was released the song Il pescatore ("The Fisherman"). The same year, he released La buona novella, another concept album that was inspired by the life of Jesus Christ as reported mainly by the Apocryphal gospels. It was followed in 1971 by Non al denaro non all'amore né al cielo which was inspired by the Spoon River Anthology, a collection of short poems from Edgar Lee Masters, with the collaboration of Nicola Piovani for the music and Giuseppe Bentivoglio for the lyrics. The album's booklet contains an interview from Fernanda Pivano, the Italian translator of Master's works. In 1973, De André wrote the concept album Storia di un impiegato, which is about the protests of those years, also involving Piovani and Bentivoglio. In 1974, he released the album Canzoni, which includes re recording of many old songs and new translations of songs of Brassens, Leonard Cohen ("Suzanne" and "Joan of Arc"), and Bob Dylan ("Desolation Row"), thanks to the collaboration of Francesco De Gregori). In 1975, the experimental (both musically and linguistically) album Volume/8 was a collaboration with the songwriter Francesco De Gregori, and includes a translation of a song by Leonard Cohen ("Seems so long ago, Nancy"). In 1975, De André made his concert debut at "La Bussola" in Viareggio. Before that event, De André refused to perform live concerts because he considered himself more a songwriter than a performer. In the same period, he moved Genoa to Sardinia. In 1978, his new concept album Rimini, which he co wrote with singer songwriter Massimo Bubola was released; it includes a translation of Bob Dylan's "Romance in Durango" (Avventura a Durango). For the first time, he wrote a song in Gallurese, a local variant of the Sardinian language, Zirichiltaggia ("Lizard Den"), inspired by the Ballu tundu, beginning to show his passion for minority languages and music traditions. In 1977, his daughter Ludovica Vittoria (nicknamed simply Luvi) was born to his partner Dori Ghezzi. Between December 1978 and January 1979, De André toured with the Italian progressive rock band Premiata Forneria Marconi (PFM), from which two live albums (In Concerto Arrangiamenti PFM, vol. 1 and 2) were released. Many years ago, in 2020 was found and published as DVD a video taken from that tour, under the title "Fabrizio De André e PFM Il concerto ritrovato". On 27 August 1979, De André and Dori Ghezzi were kidnapped in Sardinia. They were released only on December.

1980 жылдар

Серджо Бардоттимен бірге Де Андре "Famous Blue Raincoat" әнін аударды, оның атауы La Famosa Volpe Azzurra болды, және оны 1980 жылы Орнелла Ванони Ricetta di donna альбомында орындады. 1981 жылы Де Андре мен Массимо Бубола Пьер Паоло Пазолиниге арналған Una storia sbagliata синглын шығарды. Кейін, 1981 жылы Де Андре атаусыз альбом шығарды, сонымен қатар Фредерик Ремингтонның "The Outlier" суретінің мұқабасында пайда болуына байланысты "L'Indiano" (Индиан) деп те аталды. Альбом Де Андренің бұрынғы туындыларына қарағанда рок музыкасынан көбірек шабыттанды, бұл Буболамен бірлесіп ән жазудағы ынтымақтастықтың нәтижесі болды. Аранжировкаларды американдық музыкант Марк Харрис жасады, ол сонымен қатар сардиния тілінде Ave Maria әнін орындайды. "Hotel Supramonte" трегі Де Андренің ұрлану тәжірибесінен шабыт алды. 1982 жылы саяхаттауды ұнатпаған Де Андре Австрия, Германия және Швейцарияға алғашқы және жалғыз еуропалық гастрольдік сапарына шықты. 1984 жылы PFM тобының бұрынғы мүшесі, мультиинструменталист Мауро Паганимен бірлесіп Crêuza de mä альбомы жарық көрді. Бұл альбом ерекше: оның музыкасы Жерорта теңізінің музыкасынан шабыттанды, көптеген жергілікті дәстүрлердің аспаптарымен орындалды, нәтижесінде ерекше әлемдік музыка туды және толығымен генуя тілінде орындалды. Кейіннен Дэвид Бёрн Rolling Stone журналына сұхбат бергенде, бұл альбомды онжылдықтың ең маңызды туындыларының бірі деп атады. 1985 жылы Де Андре ресми түрде жазылмаған "Faccia di Cane" әнін жазды, оны New Trolls тобы 1985 жылғы Сан-Ремо музыка фестивалінде орындады, онда ол үшінші орынды иеленді және сыншылар жүлдесін жеңіп алды. 1985 жылы Де Андре өлім төсегінде жатқан әкесіне спиртті ішімдіктерді тастауға уәде берді, бірақ темекі шегуді тоқтатпады. 1989 жылы Де Андре Дори Гезциге үйленді. Олардың неке куәсі актер және ұзақ жылғы досы Беппе Грилло болды. Сол жылы Фабриционың ағасы Мауро, корпоративтік заңгер және Фабриционың мансабына көмектескен адам қайтыс болды.

Together with Sergio Bardotti De André translated the song "Famous Blue Raincoat" with the title La Famosa Volpe Azzurra, which was performed by Ornella Vanoni on her album Ricetta di donna (1980). In 1981, De André and Massimo Bubola released the single Una storia sbagliata, which was dedicated to Pier Paolo Pasolini and appeared as an opening theme to an Italian television program. Later in 1981, De André released an album without a title, also known as L'Indiano (The Indian) due to the cover reproducing the painting The Outlier by Frederic Remington. The album is more inspired by rock music than De André's earlier ones, partly because of the collaboration in songwriting with Bubola. The arrangements were done by the American born musician Mark Harris, who also sings Ave Maria in Sardinian. The track Hotel Supramonte was inspired by the De André's kidnapping experience. In 1982, De André, who disliked traveling, went on his first and only European tour of Austria, Germany, and Switzerland. In 1984 was released the album Crêuza de mä, a collaboration with the multi instrumentalist Mauro Pagani, a former member of PFM. This album is very unusual: its music was inspired by the Mediterranean music played with instruments from many local traditions, resulting in a special kind of world music and entirely sung in Genoese. David Byrne, later talking to Rolling Stone, named the album as one of the most important releases of the decade. In 1985, De André co wrote the song Faccia di Cane however unofficially, which was performed by the New Trolls at the Sanremo Music Festival 1985, where it placed third and won the Prize of the Critic. In 1985, De André promised his dying father to stop his abuse of alcohol but he continued to be a heavy smoker. In 1989, De André married Dori Ghezzi. Their marriage testimony was the actor and long life friend Beppe Grillo. In the same year, Fabrizio's brother Mauro, a corporate lawyer and who also helped Fabrizio with his career, died.

1990 жылдар

1990 жылы Де Андре Паганимен бірлесіп Le nuvole альбомын шығарды. Альбомның аранжировкасын Пьеро Милеси жасады. Альбомның бірінші жартысы (А жағы) итальян тілінде, ал екінші жартысы (В жағы) сардиния, генуэз және неаполитан тілдерінде орындалды. Альбомда Франческо Бакчини Ottocento әнінің кейбір шумақтары үшін де автор ретінде көрсетілген; Бакчини кейіннен Де Андремен дуэт жазды, ол Genova Blues деп аталды. 1991 жылы Де Андре гастрольдік сапарға шығып, 1991 Concerti атты қос дискілік концерттік альбомын шығарды. Де Андре сонымен қатар Tazenda тобымен бірлесіп, сардиния тілінде Etta Abba Chelu әнін орындады және Pitzinnos in sa gherra ("Соғыстағы балалар") әнін бірлесіп жазды, екеуі де 1992 жылғы Limba альбомына енгізілді. 1995 жылы ол Troubaires de Coumboscuro (Mis Amour) тобымен ескі окситан тілінде ән шырқады. 1994 жылы ол Cielito Lindo әнін испан тілінде сол аттас итальян телешоуының ашылу тақырыбы ретінде орындады. 1996 жылы ол өзінің соңғы альбомын Anime Salve шығарды, бұл жалғыздық туралы концептуалды альбом, ол Ивано Фоссатипен бірлесіп жасалған. Аранжировкалар Милеси жасады. Фоссати де Де Андремен екі әнде дуэт орындады, атап айтқанда, тайтл трек және Â cùmba. Альбомдағы алғашқы ән – Prinçesa, трансгендер әйел Фернанда Фариас Де Альбукеркидің өмірбаяндық әңгімесінен шабыттанды. Бұл ән Targa Tenco сыйлығының «Жыл әні» аталымын жеңіп алды. Альбомның соңғы әні Smisurata preghiera жазушы Альваро Мутистің шығармаларын қорытындылайды; Де Андре сонымен қатар Desmedida plegaria атты әннің португал тіліндегі нұсқасын шығарды, ол Ilona Arrives with the Rain фильмінің саундтрегіне енгізілді. Ән Lunezia сыйлығымен марапатталды. Сондай-ақ 1996 жылы Де Андре жазушы Алессандро Геннаримен бірлесіп өзінің жалғыз романын Un destino ridicolo жазды; 2008 жылы бұл роман Amore che vieni, amore che vai фильмінің түсірілуіне себеп болды. 1997 жылы ол Marinella әнінің жаңа нұсқасын жазды, бұл жолы Минамен дуэт ретінде, ол Mi innamoravo di tutto жинағына енді. 1997–1998 жылдары Де Андре өзінің мансабындағы ең ұзақ гастрольдік сапарына шықты, ареналарда, ашық алаңдарда және театрларда өнер көрсетті. Жазғы концерттердің кейбіреулерін ақын және әнші-күйші Оливьеро Маласпана ашты, ол өзінің келесі студиялық альбомы үшін осымен ынтымақтастық жасайтын жоспарлап отырды. Бұл ұзақ сапар денсаулығының нашарлауының алғашқы белгілеріне байланысты тоқтатылды. Содан кейін оған өкпелік қатерлі ісік диагнозы қойылды. Фабрицио Де Андре 1999 жылдың 11 қаңтарында Милан қаласында қайтыс болды. Екі күннен кейін Генуяның Кариньяно қаласындағы Санта-Мария-Ассунта базиликасында көпшілік қатысқан жерлеу рәсімі өтті. Де Андре Стальиено монументалды зиратындағы отбасылық қабірде жерленді.

In 1990 De André released Le nuvole, a collaboration with Pagani. The album was arranged by Piero Milesi. The first half of the album (side A) is sung in Italian while the second half (side B) is sung in Sardinian, Genoese, and Neapolitan. The album is also credited to Francesco Baccini for some verses of the song Ottocento; Baccini later recorded a duo with De André named Genova Blues. In 1991, De André toured released the double live album 1991 Concerti. De André also collaborated with the band Tazenda, singing a song in Sardinian (Etta Abba Chelu) and co writing the song Pitzinnos in sa gherra ("Children in the War"), both of which were included on their 1992 album Limba. He sang in Old Occitan with the band Troubaires de Coumboscuro (Mis Amour) in 1995. In 1994, he performed the song Cielito Lindo in Spanish as an opening theme for an Italian television show of the same name. In 1996 he released his last album Anime Salve, a concept album about solitude, in collaboration with Ivano Fossati. The arrangements are by Milesi. Fossati also duets with De André on two of the songs, the tile track and Â cùmba. The first song on the album, Prinçesa, is inspired by the autobiography of the transsexual Fernanda Farias De Albuquerque. This song was awarded the Targa Tenco as Song of the Year. The last song of the album Smisurata preghiera summarizes the work of writer Álvaro Mutis; De André also released a Portuguese version of the song titled Desmedida plegaria, which was included in the score of the film Ilona Arrives with the Rain. The song was awarded the Lunezia Prize. Also in 1996, De André co wrote his only novel Un destino ridicolo with writer Alessandro Gennari; in 2008, this novel inspired the film Amore che vieni, amore che vai. In 1997, he recorded a new version of Marinella, this time as a duo with Mina, which is included in the compilation Mi innamoravo di tutto. During the period 1997–1998, De André went on the longest tour of his career, playing in arenas, open spaces, and theaters. Some of the summer dates were opened by poet and songwriter Oliviero Malaspina, with whom he was planning a collaboration for his next studio album. This long tour had to be interrupted because of the first signs of health problems. Then, he was diagnosed with lung cancer. Fabrizio De André died in Milan on 11 January 1999. Two days later, a public funeral took place in the Basilique of Santa Maria Assunta in Carignano, Genoa, in front of a large audience. De André was buried in the family chapel in the Monumental Cemetery of Staglieno.

Эсселер

Фондация Фабрицио Де Андре, Бруно Бигони, Романо Джуффрида, "Eретикалық келісімдер", "La Nave di Teseo", 2021 ж.